IV SA/Gl 19/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz M. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992/ i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie przyznał A. Ś. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dwoje dzieci. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego niekompletny, bez zaświadczenia o dochodach męża, podnosząc, że została ustanowiona między nimi rozdzielność majątkowa. Zdaniem organu pierwszej instancji okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia, a pomimo prowadzonego postępowania rozwodowego w dalszym ciągu stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wniosła A. Ś.. W odwołaniu tym podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci, ponieważ z mężem od dwóch lat nie mieszka i nie utrzymuje z nim kontaktu, a aktualnie prowadzone jest postępowanie rozwodowe, nadto na dzieci są zasądzone alimenty, których mąż nie płaci i nie interesuje się ich losem. W tej sytuacji nie przyznanie zasiłku rodzinnego jest wielkim skrzywdzeniem finansowym, ponieważ sama wychowuje dzieci ma niski dochód i nie może oczekiwać pomocy ze strony innych osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie przytoczył treść kluczowych w sprawie przepisów w tym art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego należy dołączyć zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych od każdego członka rodziny wydany przez właściwy urząd skarbowy. Dokonując analizy materiału przedstawionego przez organ pierwszej instancji, organ ten uznał, że A. Ś. przedłożyła jedynie zaświadczenie z urzędu skarbowego odnoszące się do jej dochodów, jak również dwa wyroki sądowe – jeden dotyczący ustanowienia rozdzielności majątkowej z mężem i drugi orzekający o alimentach od męża na dwoje dzieci. W takim stanie faktycznym zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania zasiłku rodzinnego, ponieważ organ ten mocą obowiązujących przepisów zobligowany był wliczyć do składu rodziny jej małżonka. Małżonek jest zaliczany do składu rodziny także wówczas, gdy jest zobowiązany do płacenia alimentów,. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła A. Ś.. W decyzji tej ponownie podniosła, że od [...] 2005 r nie mieszka wspólnie z mężem, który jest wymeldowany. Jedynym źródłem utrzymania jej i dzieci jest otrzymywane przez nią wynagrodzenie, gdyż zasądzonych alimentów nie otrzymuje. Zaznaczyła, że w [...] 2006 r w Sądzie Okręgowym w C. złożyła pozew rozwodowy, a pierwsza rozprawa odbyła się we [...], a druga odbędzie się w [...] 2006 r., postępowanie trwa tak długo, ponieważ chce wykazać winę męża. Nadto wskazała, że obowiązujące przepisy są krzywdzące dla tych, którzy są w takiej sytuacji jak ona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczne argumenty, jakie zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do treści skargi zaznaczyło, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych i z tego powodu mąż musi być wliczany w skład rodziny i przy składaniu wniosku należy dołączyć jego dochody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania zasiłku rodzinnego jedynie z tego powodu, że składając wniosek nie przedłożyła zaświadczenia o dochodach męża. Stosownie do postanowień art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz przewidzianych do niego dodatków zobowiązana jest do złożenia wniosku wraz w wymaganymi dokumentami wymienionymi w ust. 4 tego przepisu. Natomiast zgodnie z brzmieniem § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) w przypadku złożenia wadliwie wypełnionego wniosku podmiot realizujący wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia rodzinne do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Zgodnie zaś z § 12 ust. 3 przywoływanego rozporządzenia w przypadku, gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia rodzinne przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 na uzupełnienie brakujących dokumentów. Jak wynika z przedłożonych przez organy administracji akt administracyjnych wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego nie został sporządzony w sposób prawidłowy, ponieważ brak jest w nim wskazania, że członkiem rodziny jest ówczesny mąż skarżącej – M. Ś.. Jak wynika z tych akt organ pierwszej instancji ograniczył się do zamieszczenia adnotacji, że w aktach brak jest dochodów męża skarżącej. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przywołanych powyżej przepisów rozporządzenia. Otóż organ ten nie wezwał pisemnie skarżącej do poprawienia lub uzupełnienia wniosku i nie pouczył o skutkach niezastosowania się do wezwania, jak również nie wyznaczył skarżącej terminu do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty. Zatem organ pierwszej instancji wbrew postanowieniom § 12 rozporządzenia ograniczył się do rozpatrzenia wniosku skarżącej w takiej wersji, w jakiej złożyła go w jego siedzibie. Organ odwoławczy nie dostrzegł występującego uchybienia o charakterze procesowym i w swoim rozstrzygnięciu podzielił argumentację prezentowaną przez organ pierwszej instancji. Stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sad administracyjny uwzględnia wniesioną skargę w sytuacji, kiedy nastąpi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd zetknął się z tego typu sytuacją, otóż skarżąca składając niekompletny wniosek, ponieważ nie zawierał on w wykazie członków rodziny M. Ś., który na dzień jego złożenia był mężem skarżącej, jak również skarżąca nie przedłożyła dokumentów pozwalających ustalić wysokość jego dochodów. W tej sytuacji organ pierwszej instancji winien pisemnie wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku o brakujące elementy w terminie 14 dni, a w pouczeniu podać, że nie uzupełnienie we wskazanym terminie wniosku spowoduje pozostawienie go bez rozpoznania. Rozwiązanie to koresponduje z treścią art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jedyna odmienność sprowadza się do dłuższego terminu, w jakim strona jest zobowiązana uzupełnić wadliwy wniosek. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania oznacza, że organ administracji nie wydaje w tym zakresie żadnego rozstrzygnięcia. Natomiast, gdyby organ pierwszej instancji zastosował tryb przewidziany § 12 ust. 3 wyżej wymienionego rozporządzenia, to wówczas po upływie wskazanego w nim terminu uprawniony byłby do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Skoro organ pierwszej instancji nie podjął omówionych powyżej działań, a organ odwoławczy nie skorygował występującego uchybienia, wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniesionej skargi. Konsekwencją niniejszego postępowania jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który winien podjąć działania przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku a następnie wydać stosowną decyzję administracyjną. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz przewidzianych dodatków Sąd nie orzekał o wykonalności tej decyzji przewidzianej treścią art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy należało orzec jak w sentencji.