IV SA/Gl 19/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. przyznał R.W. prawo do świadczeń rodzinnych od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Następnie organ po wznowieniu postępowania decyzją z dnia [...]r. uchylił decyzję z dnia [...]r. i odmówił ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...]r. Następnie Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...]r. ustalił, że świadczenia rodzinne wypłacone R.W. od 1 października 2013 r. do 31 października 2014 r. w łącznej kwocie 5.076 zł na rzecz W., M. i P.W. są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zażądał ich zwrotu. Jako podstawę prawną decyzji organ podał art. 104 K.p.a., art. 20 ust. 2, 3 i 4 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 30 ust. 2 pkt 4, ust. 6, 7, 8 i 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 114 ze zm., zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą o świadczeniach rodzinnych"). W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się między innymi świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono przyznania takich świadczeń. Organ zaznaczył, że uprzednio uchylił decyzję przyznającą stronie świadczenia i odmówił ich przyznania ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. W odwołaniu od decyzji z [...]r. R.W. podniosła, że świadczenia rodzinne przysługiwały jej dzieciom, gdyż diety otrzymywane przez jej męża były wypłacone w celu wyżywienia i utrzymania w czasie podróży służbowych i nie stanowiły dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołująca wskazała, że jej mąż, który pracuje w firmie transportowej jest jedynym żywicielem rodziny wielodzietnej oraz przedstawiła trudną sytuację materialną rodziny. Ponadto wskazała, że nie posiada środków na zwrot świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania oraz zastosowane regulacje prawne. Kolegium stwierdziło, że zgodnie z przepisem art. 30 ust.1 oraz ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Organ odwoławczy podniósł, że jest związany treścią powyższego przepisu, który nakazuje uznać świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Kolegium dokonało analizy decyzji organu I instancji, który w sposób prawidłowy ustalił kwotę nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 5076 zł tj. zasiłek rodzinny 3816 zł (106 zł x 3 dzieci x 12 miesięcy), dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 300 zł (100 zł x 3 dzieci) oraz dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej 960 zł (80 zł x 12 miesięcy). Ponadto organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z [...]r. podał, że w dniu 18 września 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. poz. 1302). W uzasadnieniu do projektu tej ustawy stwierdzono, iż doprecyzowano przepisy art. 30 ust. 3 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w ten sposób, aby wyraźnie z nich wynikało, że w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest wydawana jedna decyzja, w której rozstrzyga się zarówno o wysokości nienależnie pobranych świadczeń, jak i o ich zwrocie. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Następnie powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Podniosła między innymi, że świadczenia rodzinne przysługiwały dzieciom, gdyż diety otrzymywane przez R.W. z tytułu podróży służbowych, były wypłacane w celu zapewnienia środków utrzymania w czasie podróży i nie stanowiły dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu rozstrzygnięcia nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji, stanowiło stwierdzenie przez organ, że kwoty świadczeń rodzinnych wypłaconych R.W. w okresie od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według zaś art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...]r. organ I instancji, w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił własną decyzję z dnia [...]r. ustalającą skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. oraz odmówił ustalenia tego prawa. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...]r. Od decyzji organu odwoławczego strona wniosła skargę, która została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 1090/15. Z powyższego wynika zatem, że - wydana w wyniku wznowienia postępowania - decyzja uchylająca decyzję o przyznaniu prawa do świadczeń rodzinnych i jednocześnie odmawiająca prawa do tych świadczeń, została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...]r. Wobec tego w dacie wydania decyzji organu I instancji ustalającej wysokość nienależnie pobranych świadczeń i orzekającej o obowiązku ich zwrotu, spełnione były przesłanki zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenia rodzinne za okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., przyznane były bowiem na podstawie decyzji (z dnia [...]r.), która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i stronie odmówiono prawa do tych świadczeń. W konsekwencji - pobrane przez skarżącą świadczenia rodzinne za wyżej wymieniony okres, w łącznej wysokości 5076 zł, stanowiły nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. W przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy, organ I instancji zobowiązany był zatem do wydania decyzji orzekającej o uznaniu świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i o obowiązku ich zwrotu. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać więc należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. W szczególności podkreślenia wymagało, że – jak podniósł organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji - od daty wejścia w życie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. nowelizującej m.in. ustawę o świadczeniach rodzinnych, (Dz.U. z 2015 r. poz. 1302), w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jest wydawana jedna decyzja, w której rozstrzyga się zarówno o wysokości nienależnie pobranych świadczeń, jak i o ich zwrocie. W niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, ani też przepisy postępowania. Ustalenia będące podstawą decyzji, zostały dokonane w wyniku trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty sprowadzające się do kwestionowania zasadności uwzględnienia przy ustalaniu dochodu rodziny, diet z tytułu podróży zagranicznych męża skarżącej, nie dotyczą podstaw rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie. Kwestie te były objęte ustaleniami i oceną prawną przeprowadzoną w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wydaną w wyniku wznowienia postępowania, której przedmiotem było uchylenie decyzji o przyznaniu prawa do świadczeń rodzinnych za okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. i jednoczesna odmowa prawa do tych świadczeń. Natomiast przedstawione w skardze okoliczności dotyczące sytuacji materialnej rodziny skarżącej, mogą być podniesione we wniosku złożonym na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżona decyzja - jak i decyzja organu I instancji – zostały wydane zgodnie z prawem. Wobec tego brak było podstaw do uwzględnienia skargi i zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała ona oddaleniu.