IV SA/Gl 192/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił D.C. umorzenia kwoty 27750,00 zł. stanowiącej zadłużenie względem organu właściwego wierzyciela z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz osób uprawnionych: R.C., A.C. i P.C. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdzono, że brak jest podstaw do przychylenia się do prośby strony. Jednocześnie stwierdzono, że organ właściwy dłużnika orzekający w niniejszej sprawie nie ma możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Nie zastosowanie się do istniejących dyspozycji określonych w przepisach ustawy i podejmowanie wydania rozstrzygnięć w oparciu o konstrukcję tzw. uznania administracyjnego mogłoby prowadzić do stwierdzenia nieważności wydanych w ten sposób decyzji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. W odwołaniu strona wskazała, że ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. Podniosła, że przy niskiej rencie nie stać jej na zakup potrzebnych lekarstw oraz leczenia szpitalnego. Decyzją z dnia [...] r. wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika, że w dniu 13 maja 2011 r. do organu I instancji wpłynął wniosek strony zawierający prośbę o umorzenie "długu alimentacyjnego względem Państwa instytucji w wysokości 70 tysięcy złotych w całości lub w części." We wniosku D.C. zaznaczył, że przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie jest zatrudniony. W zeszłym roku wystąpił do Sądu Rejonowego z pozwem o obniżenie kwoty zasądzonych alimentów na rzecz A. oraz P.C., ale ze względu na dobro dzieci wycofał swój wniosek, w związku z czym jego zadłużenie ciągle rośnie. Strona podnosiła, że w przeszłości jak mogła spłacała zadłużenie, co może poświadczyć komornik. Kolegium podniosło, że stosownie do art. 16 obowiązującej do 01 października 2008 r. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela mógł umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Jednakże z dniem 01 października 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) która w art. 47 przewiduje, że traci moc ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, z wyjątkiem art. 17 ust. 5, który traci moc z dniem 01 grudnia 2008 r.. Podniesiono, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera przepisów przejściowych pozwalających na stosowanie przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w sprawach dotyczących umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, a zatem należy stosować przepisy aktualnie obowiązujące tj. ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wyjaśniono, iż w sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje przepisów przejściowych należy stosować przepisy aktualnie obowiązujące. Zgodnie z art. 30 ust. 1 powołanej ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Mając powyższe na uwadze Kolegium zauważyło, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewidują możliwość umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na podstawie art. 30 ust. 1 i 30 ust. 2 cyt. ustawy, ale należności powstałych z tytułu zaliczki alimentacyjnej tylko na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. Stąd też aktualnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczki alimentacyjnej w oparciu o sytuację dochodową i rodzinną dłużnika. Nadto z akt sprawy wynika, że strona nie spełnia przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 omawianej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący D.C. wyraziła między innymi niezadowolenie z orzeczenia organu odwoławczego, który podobnie jak organ I instancji bezpodstawnie odmawia mu umorzenia nawet części istniejącego zadłużenia. Wskazał, że zakład karny opuści w 2017 r. , a z uwagi na swoją sytuację "zdrowotno – życiową, nie jest i nie będzie w stanie kiedykolwiek spłacić" należności alimentacyjnych. Podnosił nadto, że jest stale pomijany przy rozdzielaniu pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Po myśli art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 powołanej ustawy w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z treści naprowadzonego wyżej przepisu wynika zatem jednoznacznie, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Kategoryczne sformułowanie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna (czy też zdrowotna) dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Omawiana ustawa w art. 30 ust. 2 przewiduje, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną. Nie można jednakże tracić z pola widzenia tego, iż kwestia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji, gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, była na przestrzeni ostatnich lat regulowana różnymi ustawami. Poprzednio regulowała ją ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) a od dnia 01 października 2008 r. kwestie te określa ustawa z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W związku z powyższym, przy rozpatrywaniu wniosku konkretnego dłużnika o umorzenie zadłużenia, istotne jest, z jakim świadczeniem mamy w danym przypadku do czynienia. Przepis art. 30 ust. 2 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy bowiem tylko należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a skoro tak, to nie dotyczy on natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Umarzanie tych ostatnich należności określa natomiast art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. O skuteczności egzekucji można mówić tylko wówczas, gdy w danym okresie wyegzekwowano od dłużnika pełną kwotę należności z tytułu bieżących i zaległych alimentów oraz, że jedynym kryterium rozstrzygania o zakresie należności, jakie może umorzyć organ właściwy dłużnika alimentacyjnego jest okres czasu, w jakim egzekucja jest skuteczna. Taka zaś sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Skoro tak, to nie kwestionując okoliczności, że dłużnik alimentacyjny znalazł się w ciężkiej sytuacji finansowej, nie było podstaw, by uwzględnić jego wniosek. Organy procesujące w sprawie wydając swoje decyzje, nie były uprawnione do prowadzenia analizy i brania pod uwagę przyczyn, dla których dłużnik nie mógł wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego. Podsumowując należało zatem uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały właściwej wykładni art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i w konsekwencji prawidłowo uznały, że strona skarżąca nie spełnia warunków do uwzględnienia jej wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Na marginesie odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w skardze, ze jest pomijany przy rozdziale pracy, godzi się wskazać, ze z zalegającego w aktach administracyjnych pisma Zakładu Karnego w R. z dnia 13 luteg0 2012 r. wynika, że skarżący w ogóle nie składał prośby o pracę. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniesioną skargę.