IV SA/Gl 195/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant referent Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy B. Starszy Pracownik Socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. odmówił przyznania J. Ł. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie dopłaty do leków wobec DPS, zwrotu kosztów świadczeń zdrowotnych i dojazdów na wizyty lekarskie, wykupienie niezrealizowanych recept. Zdaniem organu dochód wnioskodawcy przekracza bowiem ustawowe kryterium dochodowe zezwalające na przyznanie zasiłku celowego, nie zachodzą natomiast szczególne przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania oraz ustawowym terminie do jego złożenia. Decyzja została stronie doręczona w dniu 2 listopada 2010 r. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, wyrażające niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i polemizujące z ustaleniami i twierdzeniami GOPS J. Ł., stosownie do daty nagłówkowej pisma, zredagował w dniu 16 listopada 2010 r. Jak wynika z zawartej w aktach sprawy opatrzonej datownikiem koperty nadał je jednak w placówce pocztowej dopiero w dniu 17 listopada 2010 r. Przesyłka wpłynęła do GOPS, stosownie do daty umieszczonej na prezentacie, w dniu 18 listopada 2010 r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że została ona odebrana przez skarżącego w dniu 2 listopada 2010 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 16 listopada 2010 r. Odwołanie strony zostało złożone do organu I instancji dopiero w dniu 17 listopada 2010 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Natomiast wniesienie odwołania po terminie skutkuje wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Kolegium podkreśliło nadto, że J. Ł. nie zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Pismem z dnia 31 stycznia 2011 r. J. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. postanowienie SKO w B. W uzasadnieniu skarżący zaprzeczył jakoby wniósł odwołanie dopiero w dniu 17 listopada 2010 r. Zdaniem bowiem skarżącego przesyłkę nadał w dniu 16 listopada 2010 r., na dowód czego załączył do skargi potwierdzenie nadania ze stemplem pocztowym wystawione przez operatora [...]. W przekonaniu J. Ł. dochował on zatem terminu do złożenia odwołania, a w sprawie podawania przez [...] nierzeczywistych dat wystosował do operatora tego reklamację. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowym pismem procesowym z dnia 22 grudnia 2011 r. ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik skarżącego, podkreślając, że wnioski formułuje bez porozumienia ze skarżącym, wniósł o przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia SKO w B. i merytoryczne rozpoznanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.) czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia, bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też, także w drodze postanowienia, przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 58 § 2 i 3 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu natomiast przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej prośby jest niedopuszczalne. Podkreślenia wymaga nadto, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości – por. szerzej np. B. Adamiak /w/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s.598; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 210 i nast.; por. też np. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99, LEX nr 48749; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1823/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 70; uchwałę NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz. 4; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1006/96, LEX nr 43356). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać w tym miejscu należy, że bezspornym jest, iż decyzja z dnia [...] r. nr [...] została stronie doręczona w dniu 2 listopada 2010 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji opatrzone datą i podpisem). Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie, w którym można wnieść odwołanie. Ewidentnym jest także, iż odwołanie zostało nadane w placówce Poczty Polskiej dopiero w dniu 17 listopada 2010 r. (dowód: datownik umieszczony na kopercie), a nadto że nie zawierało ono wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Stwierdzić zatem należy, iż tym samym J. Ł., prawidłowo pouczony w decyzji o środkach zaskarżenia, uchybił określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania (termin ten upłynął w dniu 16 listopada 2010 r. – we wtorek), co czyniło jego odwołanie bezskutecznym. W konsekwencji merytoryczne rozpatrywanie odwołania przez Kolegium było niedopuszczalne, a z uwagi na brak stosownego wniosku niedopuszczalnym było także ewentualne rozważanie możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W efekcie organ II instancji zobligowany był, na podstawie art. 134 k.p.a. do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Fakt, iż wniesione odwołanie nie zawierało prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia w sprawie jest bezsporny, Można w tym miejscu zauważyć, że także w skardze skarżący twierdzi, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Wniosek o przywrócenie terminu złożył dopiero, adresując go do Sądu, ustanowiony przez Sąd pełnomocnik z urzędu skarżącego, pismem z dnia 22 grudnia 2011 r., notabene wskazując, że czyni to bez porozumienia ze skarżącym. Z oczywistych względów wniosek ten nie mógł podlegać rozpoznaniu. Istotą bowiem postępowania sądowoadministracyjnego jest to, że Sąd ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu w dacie jego wydania przez organ, a więc w dacie, w której wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie był przez stronę złożony. Jednocześnie Sąd zauważa, że w skardze skarżący, nie zgadzając się z tezą, iż wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, podnosi, że przesyłkę nadał nie 17 listopada 2010 r. lecz 16 listopada 2010 r., poprzez operatora [...]. Do skargi dołączył 2 dowody nadania przesyłek i pismo wyjaśniające złożoną reklamację. Sąd stwierdza jednak, że jak to już wskazano powyżej akta sprawy zawierają kopertę, w której do organu nadesłane zostało przez stronę odwołanie. Koperta ta świadczy o tym, że przesyłka została nadana w placówce Poczty Polskiej, a wynikająca z datownika data nadania to 17 listopada 2010 r. Dołączone natomiast przez skarżącego potwierdzenia jednoznacznie nie odnoszą się do przedmiotowej sprawy. Jedno z nich, wraz z pismem, dotyczy nadania nieznanej przesyłki w dniu 12 listopada 2010 r. – ewidentnie nie może zatem odnosić się do odwołania złożonego w sprawie będącej przedmiotem kontroli. Nadto przesyłka, o której mowa, wysłana została do SKO w B. podczas gdy odwołanie w niniejszej sprawie wpłynęło do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Drugie potwierdzenie nadania, opatrzone istotnie datą 16 listopada 2010 r., zawiera jednak adnotację, że nadana przesyłka dotyczy sprawy SKO nr [...] więc innej niż stanowiąca przedmiot rozpoznania. Notabene Sąd zauważa w tym miejscu, że nawet gdyby okoliczności sprawy były odmienne i skarżący nie mylił się twierdząc, że w dniu 16 listopada 2010 r. nadał przedmiotowe odwołanie w placówce [...] to i tak zostało by ono wniesione po upływie terminu i to nawet w poważniejszym stopniu. Stosownie bowiem do art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. W konsekwencji nie stanowi zachowania terminu nadanie przesyłki za pomocą operatora komercyjnego, a nie publicznego, a takim jest [...]. Przy takim sposobie wysyłki datą wniesienia odwołania jest dopiero data wpływu pisma do organu, do którego zostało skierowane. Jak wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty pismo to wpłynęło do GOPS dopiero w dniu 18 listopada 2010 r., pomimo że ustawowy termin do jego wniesienia upłynął 16 listopada 2010 r.. Jednocześnie Sąd podkreśla, że kontroli podlegało w niniejszej sprawie jedynie postanowienie organu II instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, mające zatem charakter wyłącznie proceduralny. W konsekwencji także Sąd, będąc związanym przedmiotem zaskarżenia, nie mógł badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem decyzji w przedmiocie odmowy przyznania stronie wnioskowanego zasiłku. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.