IV SA/Gl 202/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić ustanowienia adwokata; W piśmie procesowym z dnia 13 września 2010 r. J. H. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powołując się na okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji materialnej oraz podkreślając, że opiekuje się chorą matką w wieku [...] lat. Następnie, to jest w dniu 5 października 2010 r. skarżący przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w treści którego sprecyzował, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie adwokata, lecz także zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie zadeklarował, że gospodaruje samotnie i nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Posiada natomiast dom o powierzchni [...], grunt rolny o powierzchni "[...]" oraz stodołę, oborę i szopy. Nadto dodał, że osiąga miesięczny dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości [...]. Ponieważ oświadczenia wnioskodawcy uznano za niewystarczające do oceny jego sytuacji materialnej, wezwaniem z dnia 15 października 2010 r. zwrócono się do niego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie wezwano go o:. - udokumentowanie dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć zaświadczenie organu gminy o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, podatek od nieruchomości, podatek rolny, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne). Wskazano, że wydatki ponoszone z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, telefon, podatek od nieruchomości, podatek rolny oraz na zakup leków należy nadto udokumentować np. stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.; - udokumentowanie tytułu prawnego do posiadanej nieruchomości. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. stosowny odpis z księgi wieczystej bądź akt notarialny na mocy którego skarżący nieruchomość tę nabył; - sprecyzowanie, czy matka skarżącego zamieszkuje wraz z nim, czy też gdzie indziej. Wskazano przy tym, że jeśli skarżący zamieszkuje z matką, należy podać wysokość jej miesięcznego dochodu i udokumentować go np. przekazem pocztowym (tzw. odcinkiem) emerytury, decyzją o przyznaniu tego świadczenia, bądź innym dokumentem. Na wezwanie to J. H. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie trzeba zwrócić uwagę, że przedmiotem skargi J. H. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, będących formą szeroko pojętej pomocy społecznej. Uwzględniwszy przy tym treść art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. trzeba wskazać, że strona skarżąca nie ma w tego rodzaju sprawach obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący korzysta więc w niniejszym postępowaniu ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku J. H. o ustanowienie adwokata należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła ani nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że J. H. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 15 października 2010 r., które zostało mu doręczone 26 października 2010 r. (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 2 listopada 2010 r. wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. W rezultacie, nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa skarżącego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to na niej spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z kolei uchylenie się wnioskodawcy od wykonania nałożonego na niego w toku postępowania obowiązku polegającego na uzupełnieniu danych dotyczących jego sytuacji materialnej oraz na uprawdopodobnieniu okoliczności składających się na tą sytuację wyłącza możliwość przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takim przypadku nie sposób bowiem przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.