IV SA/Gl 203/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę [...] ([...] złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu [...] Stowarzyszenie A wniosło za pośrednictwem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. skargę na decyzję tego organu z dnia [...], Nr [...], wydaną w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2006 r. skarga ta została przekazana według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W dniu [...] skarżące Stowarzyszenie wniosło zażalenie na przywołane wyżej orzeczenie Sądu. W treści rzeczonego zażalenia zawarty został wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wymaganego wpisu. Wniosek ten został uwzględniony postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 13 sierpnia 2007 r. Następnie, to jest w dniu 20 grudnia 2007 r., w sprawie zapadło orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mocą którego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2006 r. (o przekazaniu skargi według właściwości do WSA w Warszawie) zostało uchylone. W tym stanie rzeczy Przewodniczący Wydziału IV wydał zarządzenie z dnia 12 marca 2008 r., mocą którego wezwał Stowarzyszenie A do uiszczenia wpisu od skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżące Stowarzyszenie w dniu [...] złożyło do Sądu pismo procesowe, w którym wniosło o zwolnienie z rzeczonej opłaty sądowej powołując się na okoliczność, iż działa na zasadzie wolontariatu, jedynym źródłem finansowania są dla niego składki członkowskie a jego sytuacja finansowa uległa w ostatnim okresie dalszemu pogorszeniu, co stanowi skutek coraz mniejszej ściągalności składek, wzrastającej inflacji a także faktu, iż grono jego członków uległo zmniejszeniu, gdyż wielu z nich zmarło. Równocześnie Stowarzyszenie A złożyło urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawo pomocy, w którym sprecyzowało, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powtórzono, że skarżący podmiot jest organizacją społeczną, działa na zasadzie wolontariatu i utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich. Zadeklarowano także, iż stan środków na jego rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...]. Ponieważ oświadczenia zawarte w złożonym wniosku uznano za niewystarczające, stronę wzywano o nadesłanie dokumentów źródłowych pozwalających na dokonanie precyzyjnych ustaleń w zakresie jej aktualnej sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżące Stowarzyszenie nadesłało wyciąg bankowy potwierdzający stan środków pieniężnych na należącym do niego rachunku bankowym na dzień [...] oraz raport kasowy za okres od [...] do [...] jak również raport bankowy za ten okres. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku Stowarzyszenia A należy podnieść, iż w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (po myśli art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy raz jeszcze zwrócić uwagę, że skarżące Stowarzyszenie zgłaszało już w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został uwzględniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2007 r., mocą którego stronę zwolniono z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 20 listopada 2006 r. (o przekazaniu sprawy według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie). W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano przede wszystkim na stratę poniesioną przez stronę w roku [...] a także na fakt, iż nie posiadała ona wówczas żadnych zasobów pieniężnych. Przystępując do rozpoznania niniejszego wniosku (złożonego w dniu [...]) – obejmującego swym zakresem pozostałe koszty sądowe, trzeba natomiast podkreślić, że aktualna sytuacja majątkowa Stowarzyszenia, jakkolwiek uzasadnia zastosowanie wobec niego prawa pomocy, to jednak nie stanowi wystarczającej podstawy do całkowitego uwzględnienia jego żądania. W oparciu o bilans i rachunek wyników za rok [...], które nadesłane zostały przez wnioskodawcę w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy prowadzonego w zakresie innej sprawy z jego skargi, zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt IV SA/Gl 140/08 ustalono, że w okresie tym poniósł on stratę w wysokości [...]. Z kolei z dokumentów źródłowych przedłożonych w toku niniejszego postępowania (wyciąg z rachunku bankowego oraz raport kasowy) wynika, że na dzień [...], na należącym doń rachunku bankowym zdeponowana była kwota [...], zaś w jego kasie znajdowało się [...]. Zważywszy powyższe uznano, że uiszczenie pełnych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, w tym wpisu od skargi w kwocie [...] stanowi dla skarżącego podmiotu zbyt duże obciążenie, mogące spowodować trudności finansowe skutkujące utrudnieniem realizacji zadań statutowych. Równocześnie nie sposób zgodzić się aby okoliczności sprawy upoważniały do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych w całości. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (omawiana zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). W konsekwencji zastosowanie tej instytucji prawnej w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na choćby częściowe sfinansowanie tych należności jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem w przypadku Stowarzyszenia A sytuacja tego rodzaju nie ma miejsca. Suma kwot znajdujących się w jego kasie i na jego rachunku bankowym wynosi bowiem [...], a w rezultacie nie budzi wątpliwości, że dysponuje ono środkami pieniężnymi umożliwiającymi pokrycie przynajmniej części każdorazowej opłaty sądowej w rozmiarze [...]. Uiszczenie takiej kwoty mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy i nie powinno stanowić zagrożenia dla jego płynności finansowej. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §2 pkt 2 tej ustawy.