IV SA/Gl 203/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił odstąpienia od żądania zwrotu kwoty [...] zł z tytułu odpłatności za pobyt córki A.G. w Domu Dziecka Nr [...] w B. za okres od [...]r. do [...]r. oraz za okres od [...]r. do [...]r. ustalonej na podstawie decyzji z dnia [...]r. oraz zobowiązał do zwrotu powyższej kwoty w terminie do [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że strona wnioskiem z dnia [...]r. wystąpiła o umorzenie zaległej opłaty za pobyt córki A.G. w Domu Dziecka nr [...] w B. za okres od [...]r. do [...]r. W następstwie przeprowadzonego w dniu [...]r. wywiadu środowiskowego ustalono, że strona prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem i posiada dochód w wysokości [...] zł i z tego powodu nie znaleziono podstaw do umorzenia zaległej opłaty za pobyt A.G. w domu dziecka. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła L.G., która wyraziła w nim swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniosła, że nie jest w stanie pokryć zawartej w decyzji kwoty, ponieważ jej dochody nie są wysokie, a zobowiązana jest ponosić liczne inne dodatkowe opłaty. Tytułem przykładu podała, że w [...]r. musiała dodatkowo pokryć kwotę [...] zł z tytułu nadpłaty za energię elektryczną. Z posiadanych dochodów nie jest w stanie uiszczać tak wysokiej opłaty za pobyt córki oraz spłacać występującego zadłużenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wpierw przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniosło się do rozpatrywanej sprawy. Na wstępie własnych rozważań organ odwoławczy przywołał treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, a w szczególności art. 104 ustawy o pomocy społecznej. W dalszej kolejności organ ten przybliżył sytuację osobistą i dochodową strony i przywołał analogiczne ustalenia do tych, które zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji. Następnie organ odwoławczy odniósł się do postanowień uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...]r. w sprawie określenia zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych miasta i jednostek organizacyjnych miasta, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa oraz wskazania organów do tego uprawnionych. Zdaniem powyższego organu postępowanie przeprowadzone przez organ pierwszej instancji wykazało, że w sytuacji strony nie występuje szczególny przypadek, jak również żadna z okoliczności wymienionych w § 5 przedmiotowej uchwały, która uzasadniałaby konieczność umorzenia wierzytelności, a tym samym odstąpienia od żądania zwrotu kwoty [...] zł. Zdaniem SKO w K. dochód na członka rodziny znacznie przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej, natomiast sytuacja rodzinna pozwala stronie na ponoszenie opłat za usługi nie stanowiące niezbędnej potrzeby bytowej. Nadto wskazano, że analiza budżetu strony wykazała występowanie wolnych środków, które mogą służyć zaspokajaniu innych potrzeb, w tym regulowaniu opłat za pobyt córki w Domu Dziecka nr [...] w B. Jednocześnie organ ten zaznaczył, że strona może wystąpić o rozłożenie na raty wskazanej kwoty, jak również o odroczenie terminu jej spłaty. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła L.G. W skardze tej wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniosła, że kwota zwrotu, której domagają się organy administracji z tytułu pobytu córki w domu dziecka jest dla niej za wysoka i nie jest w stanie jej pokryć. Na tę okoliczność przedstawiła własną sytuację dochodową i wskazała, że w przypadku uiszczenia wszystkich należności pozostanie jej na utrzymanie wspólnie z synem kwota [...] zł miesięcznie, z której nie będzie w stanie się utrzymać. Zaznaczyła także, że nie było jej zamiarem umieszczanie córki w domu dziecka, gdyż przez cały ten okres wyrażała chęć powrotu córki do domu, natomiast w domu dziecka córka mieszka na własne żądanie z polecenia sądu i przejawia buntowniczą postawę. Zaznaczyła także, że [...]r. córka ukończy 18 rok życia i sama będzie decydowała o tym, gdzie będzie chciała mieszkać. W końcowej części skargi podniosła, że z posiadanych dochodów nie jest w stanie się utrzymać i pokrywać opłatę za pobyt córki w tej placówce, jak również spłacać narosłą należność. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej jaką zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż podniósł to skarżący. Stosownie, bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, względnie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie dostrzec, iż przedmiotowa decyzja swój byt prawny zawdzięcza wydaniu przez organ pierwszej instancji dwóch decyzji z dnia [...]r., mocą których organ ten nałożył na skarżącą obowiązek uiszczenia odpłatności za pobyt córki A. w Domu Dziecka nr [...] w B. za okres od [...]r. do dnia [...]r. oraz za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. Jednakże jak wynika to z akt dostępnych w tutejszym sądzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/GL 38/09, uwzględnił skargę L.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., mocą której utrzymano w mocy decyzję z dnia [...]r. Tym samym wyczerpana została przesłanka wznowienia postępowania przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Okoliczność ta wyczerpuje znamiona uwzględnienia wniesionej skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie od przedstawionej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniesionej skargi przyjdzie dostrzec, iż zaskarżona decyzja, a w szczególności decyzja organu pierwszej instancji zawiera uchybienia, które także uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi. Zgodnie z treścią art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji prowadząc postępowanie dowodowe zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a po myśli art. 107 § 3 tego Kodeksu uzasadnienie faktyczne decyzji winno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne, powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja, a w szczególności decyzja organu pierwszej instancji wskazanych wymogów nie spełnia. W przypadku decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji przyjdzie dostrzec, że w zasadzie decyzja ta nie zawiera uzasadnienia, albowiem autoratywne stwierdzenie przez ten organ o braku występowania przesłanek uzasadniających odstąpienie od żądania zwrotu przedmiotowej kwoty, nie wyczerpuje przywołanych powyżej wymogów stawianych prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej. Z kolei decyzja organu odwoławczego zawiera już uzasadnienie, które w pewien sposób uzupełnia dostrzeżoną wadliwość, jednakże i ta decyzja nie jest wolna od wad dotyczących treści uzasadnienia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odwołuje się do postanowień uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...]r., jednakże czyni to połowicznie, albowiem odwołuje się do katalogu okoliczności sformułowanych w § 5 tej uchwały, jednakże nie wymienia i nie dokonuje ich analizy, a co istotniejsze przedłożone akta administracyjne tej uchwały nie zawierają. Nadto, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołuje się do analizy budżetu skarżącej, jednakże i w tym przypadku przedłożone akta administracyjne takiej analizy nie zawierają. W tej sytuacji przyjdzie stwierdzić, że zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak również decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, jednocześnie należy zaznaczyć, że byt prawny przedmiotowego postępowania uzależniony jest od tego, czy organy administracji nałożyły na skarżącą odpłatność za pobyt córki A.G. w Domu Dziecka nr [...] w B. W przypadku nałożenia na skarżącą takiej odpłatności i nie uiszczania jej przez nią, wówczas wniosek skarżącej wymagał będzie rozpatrzenia i wydania stosownej decyzji po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania dowodowego. Natomiast w przypadku nie nałożenia na skarżącą obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt córki w domu dziecka to wówczas postępowanie dotyczące odstąpienia od żądania zwrotu kwoty odpłatności będzie bezprzedmiotowe i wyczerpana zostanie przesłanka umorzenia postępowania przewidziana treścią art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącej odstąpienia od żądania zwrotu kwoty odpłatności za pobyt A.G. w domu dziecka, Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Na marginesie przedmiotowej sprawy należy zaznaczyć, że skarżąca winna mieć świadomość tego, iż zobowiązana jest do partycypowania w kosztach utrzymania córki i to czy obowiązek ten będzie spełniała poprzez jej wychowywanie czy też ponoszenie odpłatności za pobyt córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest drugoplanowe, z kolei organ pierwszej instancji przy ustalaniu wysokości odpłatności za pobyt dziecka w takiej placówce powinien ustalać wysokość tej odpłatności z uwzględnieniem obowiązujących unormowań prawnych, ale także i realnych możliwości osoby zobowiązanej, ponieważ ustalenie zawyżonej kwoty rodziło będzie sytuacje skutkujące tym, że dana osoba ustalonej kwoty nie będzie uiszczała, a następnie będzie występowała od odstąpienia od żądania zwrotu takiej kwoty, a tym samym występowało będzie zjawisko produkcji decyzji administracyjnych i mnożenia prowadzonych postępowań. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. SW