IV SA/Gl 205/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2008 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił A. F. przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup węgla na sezon grzewczy 2007 / 2008 oraz środków czystości. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał obowiązujące przepisy prawne oraz wskazał, iż odmowa świadczenia nastąpiła ze względu na to, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, które uprawnia do przyznania tej formy pomocy. Stwierdzono, że dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł [...] zł, przy kryterium dochodowym wynoszącym 477,00 zł. Dalej podano, że pomimo wystąpienia przesłanki w postaci [...] nie kwalifikuje się strona do pomocy bezzwrotnej. Ponadto stwierdzono, iż w sytuacji strony nie występują szczególnie uzasadnione okoliczności uzasadniające przyznanie na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej zasiłku w formie zwrotnej lub specjalnej. Nadto podano, iż po dokonaniu analizy koszyka niezbędnych potrzeb przyjętego przez Ośrodek ustalono, że kwota [...] zł zabezpiecza niezbędne potrzeby strony, wobec czego z posiadanego dochodu pozostaje kwota [...] zł, z której strona jest w stanie zabezpieczyć wnioskowane potrzeby. Poza tym nadmieniono, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku strona nie miała konieczności regulowania należności czynszowych i za energię elektryczną. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. F., wyrażając w jego treści niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. A. F. podała, że choruje na [...] i [...]. Strona stwierdziła, że musiała kupić kurtkę oraz obuwie dlatego nie mogła z pozostałej jej do dyspozycji kwoty [...] zł zakupić opału. Domagała się ponownego rozpatrzenia sprawy. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art.138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071. ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż dniu [...] A. F. wystąpiła z wnioskiem złożonym ustnie do protokołu o przyznanie zasiłku celowego na opał oraz zasiłku celowego na środki czystości. W następstwie złożonego wniosku organ I instancji przeprowadził w dniu [...] wywiad środowiskowy, w toku wywiadu strona potwierdziła potrzeby zgłoszone we wniosku. W trakcie wywiadu organ pomocy ustalił, że A. F. od [...] zamieszkuje pod podanym adresem, mieszkanie jest w trakcie remontu (który według notatki służbowej z dnia [...] przeprowadzi Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej). Strona jest [...], prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Sąsiadem strony jest jej brat S. R., który pomaga stronie w codziennych sprawach. Na dochód strony składają się: [...] w wysokości [...] zł miesięcznie, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie oraz alimenty od ojca strony w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód strony wynosi [...] zł. Kolegium podniosło, iż stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 477 zł. (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej) -przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych wart. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Mając na uwadze ten przepis organ odwoławczy stwierdził, iż strona nie spełnia wymogów formalnych kwalifikujących ją do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, gdyż jej dochód wynosi [...] zł. i przekracza ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące 477,00 zł.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podkreśliło przy tym, że decyzja dotycząca przyznania wsparcia jest z mocy prawa podejmowana w granicach uznania administracyjnego, polegającego na dokonaniu przez organ I instancji wyboru jednego z kilku dopuszczanych przez ustawę rozwiązań po przeprowadzeniu ustaleń stanu faktycznego i dokonaniu jego oceny. W przedmiotowej sprawie odmowę przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego uzasadnia niespełnianie przez stronę wymogów formalnych w zakresie dochodu. Kolegium zaakcentowało przy tym, iż podziela pogląd organu I instancji o braku podstaw do zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej, przewidującego świadczenie w postaci zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku celowego zwrotnego i wskazało, że nie widzi uzasadnionej przyczyny do przyznania zasiłku celowego specjalnego, gdyż warunki materialne strony pozwalają na samodzielne zaspokajanie potrzeb. Jak wynika z analizy budżetu domowego, strona nie regulowała w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku żadnych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania a dokonana analiza wydatków budżetowych wykazała, że strona nie znajduje się w niedostatku, a miesięczny dochód wystarcza na zakup opału i środków czystości, zatem nie zachodzi szczególnie uzasadniona przyczyna do przyznania jej zasiłku celowego specjalnego. Jednocześnie Kolegium wskazuje, że nawet gdy w określonym miesiącu stronie nie pozostaje kwota [...] zł ( z uwagi na zakup ubrania ), to zakup opału możliwy jest w mniejszych ilościach, przy jednoczesnym częstszym powtarzaniu zakupu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. F. stwierdziła, iż nie zgadza się z tym, że odmówiono jej zasiłku celowego na zakup opału na sezon grzewczy 2007I2008 oraz środków czystości. Skarżąca dodała, że z dochodu miesięcznego pozostaje jej kwota [...] zł, która nie wystarcza na zakup odzieży żywności oraz węgla ( wskazując, iż tona węgla kosztuje 400 zł ). Ponadto skarżąca podniosła, iż remontuje mieszkanie, więc ma trudną sytuację finansową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi nawiązując do rozważań ujętych w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła ona odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W szczególności należy podkreślić , że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadzono istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniono mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego , zasady logiki , doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena ta nie narusza prawa , a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Trafnie dowody te przyjął organ odwoławczy za podstawę poczynienia nie nasuwających zastrzeżeń ustaleń faktycznych , które z kolei uczynił przedmiotem poprawnych rozważań prawnych. W końcu zajęte stanowisko umotywował w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art.107 § 3 k.p.a. Wywody te prowadzą do wniosku , że zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa procesowego. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728). Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości stanowi, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 7 tej ustawy pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91, przysługuje: - osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", - osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", - rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją mającą za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z treści materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że strona skarżąca zamieszkuje samotnie. Jest osobą niezdolną do pracy, a jej – prawidłowo wyliczony przez organ pomocy społecznej - dochód miesięczny (z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - art. 8 ust. 3 omawianej ustawy) wyniósł [...] zł.. Zatem w przedmiotowym przypadku oczywistym jest, że w przypadku strony skarżącej mamy do czynienia z przekroczeniem ustawowego kryterium dochodowego. Niemniej jednak stosownie do art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr.64 poz.593 z późno zm.) w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nie odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Z powyższego wynika zatem, iż świadczenie w formie zasiłku celowego zwrotnego przyznawane jest w razie zaistnienia kumulatywnie dwóch przesłanek, a mianowicie szczególnie uzasadnionego przypadku oraz dochodu strony przekraczającego ustawowe kryterium dochodowe. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Chodzi tu zatem o pomoc w sytuacjach wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Ocena jakie przypadki należy uznać za szczególnie uzasadnione jest przedmiotem uznania administracyjnego. Ocena ta winna być dokonana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy tj. przede wszystkim posiadanych przez MOPS środków finansowych. Jak zaznaczył organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wnioskowane przez stronę skarżącą potrzeby mogą zostać sfinansowane z posiadanych przez stronę środków finansowych. Trafnie wskazano bowiem, iż po dokonaniu analizy koszyka niezbędnych potrzeb przyjętego przez organ pomocowy ustalono, że kwota [...] zł zabezpiecza strony niezbędne potrzeby, wobec tego z posiadanego dochodu pozostaje kwota [...] zł, z której strona jest w stanie zabezpieczyć wnioskowane potrzeby. Jak wynika z analizy budżetu domowego, strona nie regulowała w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku żadnych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania a dokonana analiza wydatków budżetowych wykazała, że strona nie znajduje się w niedostatku, a miesięczny dochód wystarcza na zakup opału i środków czystości, zatem nie zachodzi szczególnie uzasadniona przyczyna do przyznania jej zasiłku celowego specjalnego. Zauważyć przy tym należy, iż trafna jest konstatacja Kolegium wskazująca, że nawet gdy w określonym miesiącu stronie nie pozostaje kwota [...] zł ( z uwagi na zakup ubrania ), to zakup opału możliwy jest w mniejszych ilościach, przy jednoczesnym częstszym powtarzaniu zakupu. Nie sposób też podzielić stanowiska zaprezentowanego w skardze, gdzie skarżąca wskazuje, że "prowadzi remont mieszkania", gdyż z zawartego w aktach administracyjnych sprawy oświadczenia samej skarżącej z dnia [...] wynika wprost, iż remont ma przeprowadzić PGM, a skarżąca nie poniosła "żadnych kosztów" związanych z remontem mieszkania (skarżąca nie przedstawiła również w toku postępowania administracyjnego jakichkolwiek faktur wskazujących , iż ponosi koszty remontu). Powyższe prowadzi - zdaniem Sądu – do uprawnionego wniosku, że organy administracji publicznej dokonały szczegółowej analizy zebranej dokumentacji, w tym budżetu domowego skarżącej i prawidłowo przyjęły, że strona jest w stanie realizować wnioskowane potrzeby. Przeto należy stwierdzić, iż decyzje organów procedujących w sprawie - pomimo subiektywnych odczuć skarżącej - są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Ponieważ w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie stwierdzono, ani istotnych naruszeń przepisów prawa materialnego, ani też istotnych naruszeń przepisów procesowych, przeto na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.