IV SA/Gl 209/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , , po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości i zobowiązania do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu p o s t a n a w i a odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...]. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata. Pismem z dnia [...] Okręgowa Rada Adwokacka w K. wskazała jako pełnomocnika skarżącego adwokata K.S. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. odmówiono sporządzenia uzasadnienia wyroku, albowiem wniosek złożony przez profesjonalnego pełnomocnika został złożony po terminie i nie zawierał wniosku o przywrócenie tego terminu. Pełnomocnik, pismem z [...] wniósł opinię o braku podstaw do sporządzenie skargi kasacyjnej oraz wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w części ani w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady przyznawania wynagrodzenia reguluje natomiast rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawki minimalne wynoszą 50 % stawki minimalnej przewidzianej za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, nie mniej niż 120 zł. Zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Skargę kasacyjną wnosi się w terminie 30 dni liczonych od dnia doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem (art. 177 § 1 P.p.s.a..). Istotne jest, iż w sytuacji wyroku oddalającego skargę, powyższe doręczenie następuje tylko i wyłącznie na żądanie strony (art. 141 § 1 P.p.s.a.). Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej ma rację bytu, gdy realnie występuje kwestia wniesienia albo niewniesienia skargi kasacyjnej, a adwokat zgodnie z najlepszą wiedzą dochodzi do wniosku, iż nie ma podstaw do kwestionowania orzeczenia Sądu I instancji, a więc nie ma podstaw do sporządzenia i wnoszenia skargi kasacyjnej (zob. postanowienia NSA z 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 711/11 oraz z dnia 23 marca 2011 r., sygn. II OZ 106/11, publ. w Bazie Orzeczeń NSA). Ujmując powyższe innymi słowy, przedmiotowa opinia niejako zastępuje skargę kasacyjną, jest z nią zrównoważona, co wynika chociażby z regulacji powołanego rozporządzenia, które w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b/ przewiduje takie samo wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Co za tym idzie, opinia winna spełniać takie same czasowe wymogi procesowe. Z powołanej powyżej regulacji wynika, że w pierwszej kolejności powinien być skutecznie złożony wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie odpis taki musi być skutecznie doręczony. Dopiero w takich okolicznościach pełnomocnik może zapoznać się z treścią uzasadnienia wyroku i formułować wnioski, czy są szanse powodzenia dla skargi kasacyjnej, czy też brak jest podstaw do jej wnoszenia. W niniejszej sprawie opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej była złożona w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone, zatem pełnomocnik nie był w stanie zająć stanowiska co do oceny, czy istnieją podstawy zaskarżenia wyroku z dnia 9 grudnia 2014 r. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasądzając opłatę za czynności adwokata w sprawach, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści wskazanych przepisów wywodzi się, że przepisy te nie nakładają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wniosek ten podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach prawa pomocy i ich wpływu na sytuację procesową strony. Przyznanie takiego wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a. oznacza bowiem obciążenie Skarbu Państwa ciężarem finansowym w nim związanym. Stąd też sąd jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy wynagrodzenie takie przysługuje jedynie za faktyczne, realne jej udzielenie. Samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych (bądź podjęcie ich w sposób dalece odbiegający od rzetelnego) nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna w urzędu została stronie udzielona (zob. np. postanowienie NSA z dnia 22 dnia grudnia 2004 roku, w sprawie o sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 roku, w sprawie o sygn. akt II FZ 515/07; postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 roku, w sprawie o sygn. akt II FZ 143/10; postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 roku, w sprawie o sygn. akt I OZ 790/11, postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2012 roku, w sprawie o sygn. akt II OZ 214/12; orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja, o jakiej wyżej mowa, ma miejsce w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy. W wyniku tej czynności wniósł wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, mimo, iż z akt jednoznacznie wynikało, że wniosek jest złożony po terminie nie wniósł o jego przywrócenie. Następnie wniósł opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym należy uznać, że w postępowaniu przed sądem wnioskodawca nie podjął czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. Za udzielenie takiej pomocy nie może być uznanie samo przejrzenie akt sprawy i podjęcie niedopuszczalnej czynności procesowej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 250 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.