IV SA/Gl 212/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) przyznaje na rzecz adwokata K. K. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100 ) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta T. uchylił za okres od 1 marca 2011 r. do 31 maja 2011 r. decyzję z dnia [...] zmienioną decyzją z dnia [...] przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, tj. P. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania B. P., decyzją z dnia [...] na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawą wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] przyznającej B. P. prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zmienionej decyzją z dnia [...] była przesłanka uzyskania dochodu przez wyżej wymienioną w wyniku podjęcia zatrudnienia od 3.01.2011 r. Pierwszym pełnym przepracowanym przez nią miesiącem był luty 2011 r., za który otrzymała wynagrodzenie w kwocie 1171,84 zł, w tym okresie skarżąca nie była jeszcze rozwiedziona. Wobec tego korekta dochodu nastąpiła przy uwzględnieniu w składzie rodziny, męża skarżącej – M. P. i jego dochodu za 2009 rok. Organ I instancji wyliczył, że po uwzględnieniu dochodu uzyskanego, dochód na członka rodziny w trzyosobowej rodzinie B. P. wyniósł 993,97 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 725 zł. Wobec powyższego, od miesiąca następnego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu i przekroczenie kryterium dochodowego, ustało prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Następnie organ odwoławczy dodał, że wyrokiem z dnia [...] Sąd Okręgowy w K. Wydział I Cywilny w sprawie o sygn. akt [...] rozwiązał przez rozwód związek małżeński skarżącej z M. P. Wyrok ten uprawomocnił się 14.06.2011 r. Wobec tego od czerwca 2011 r. zmieniła się także struktura rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ od czerwca 2011 r. do składu rodziny nie wlicza się byłego męża skarżącej. W konsekwencji - od czerwca 2011 r. B. P. ponownie stała się uprawniona do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na P. P. do końca okresu świadczeniowego. Organ dodał, że od czerwca 2011 r. dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 585,92 zł i nie przekracza kryterium dochodowego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, B. P. podniosła, że do kwoty jej dochodu nie powinno się wliczać dochodu jej byłego męża, gdyż od września 2010 r. nie prowadziła z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie obydwu decyzji wydanych w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli pod względem zgodności z prawem, Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. W motywach decyzji organów administracyjnych obydwu instancji, przytoczona została treść art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.), który stanowi, że organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Podkreślenia wymagało, że zgodnie z oceną wielokrotnie wyrażoną w orzecznictwie sądowym, pozbawienie strony - z mocą wsteczną - prawa, przyznanego jej decyzją, może mieć miejsce jedynie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie taka możliwość jest przewidziana w normie prawnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2012 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 753/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Wobec tego, skoro wymieniona regulacja takiej sytuacji nie przewiduje, postępowanie administracyjne mające na celu zmianę stanu ustalonego ostateczną decyzją administracyjną, na mocy której strona nabyła uprawnienia, może dotyczyć jedynie decyzji, która nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej te świadczenia. W związku z tym, weryfikacja, o której mowa w art. 24 ust. 1 cytowanej ustawy, może mieć skutek jedynie na przyszłość. Z tego powodu, brak jest podstaw prawnych do wydania w oparciu o art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzji zmieniającej ostateczne rozstrzygnięcie, na mocy którego strona pobrała już świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2012 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 753/11). Natomiast w celu usunięcia konsekwencji wypłaty świadczeń, mającej miejsce pomimo wystąpienia okoliczności powodujących ustanie ich wypłaty ( art. 2 pkt 7 lit. a cytowanej ustawy), istnieje możliwość zastosowania instytucji zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., w którym podkreślił, że podziela wykładnię art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którą postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego, który nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej bieżące świadczenia z funduszu. Przewidziana w tym przepisie weryfikacja świadczenia może odnosić skutek jedynie na przyszłość. Nie istnieje bowiem podstawa prawna, by w oparciu o omawiany przepis usunąć konsekwencje prawne wywołane przez weryfikowane rozstrzygnięcie, na podstawie którego wypłacono już świadczenia. W takiej sytuacji znaleźć natomiast może zastosowanie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (art. 23 ust. 1 ustawy). (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1662/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W podsumowaniu podkreślić zatem należało, że w stwierdzonych w przedmiotowej sprawie okolicznościach, brak było podstaw do wydania decyzji przy zastosowaniu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni zatem wyżej przedstawione wskazania, dotyczące interpretacji art. 24 ust. 1 oraz 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika skarżącej stanowił art. 250 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348). Ponadto zgodnie z art. 152 P.p.s.a., Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.