IV SA/Gl 214/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza PPF skarżący M. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Z treści wniosku wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i pełnoletnią córką, zamieszkując w domu jednorodzinnym o powierzchni 120 m2. Rodzina skarżącego utrzymuje się z jego świadczenia emerytalnego uzyskiwanego w kwocie 2980 zł netto miesięcznie. Wedle złożonych oświadczeń małżonka strony uzyskuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 867,25 zł, zaś córka dochód w wysokości 2030 zł brutto miesięcznie z tytułu umowy o pracę. Na wezwanie Sądu skarżący rozszerzył zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc również o zwolnienie od kosztów sądowych. Nadto przedstawił szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. Z przedstawionych kserokopii rachunków wynika, że opłata za gaz w listopadzie wyniosła 79,42 zł, rachunek za energię elektryczną 205,85 zł, a za wodę 79,88 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że spłaca kredyty, które zaciągnął na remont domu. Na dowód powyższego przedłożył wyciąg z rachunku bankowego, z które wynika, że miesięcznie potrącane są raty kredytu i pożyczek zaciągniętych w różnych bankach w łącznej wysokości około 2549,80 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , zważył co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem skargi M. B. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie choroby zawodowej. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe trzeba wyjaśnić, że skarżący korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w konsekwencji, jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. W związku z powyższym rozpoznaniu podlegać będzie jedynie wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu. Stosownie do art. 243 §1 p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnieść w tym miejscu należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego przez skarżącego formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew stanowisku skarżącego jest on w stanie ponieść koszty postępowania. Należy bowiem zauważyć, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, otrzymują stałe dochody w łącznej kwocie 5047,25 zł netto miesięcznie. W ocenie Sądu dochód ten jest na tyle wysoki, że przy uwzględnieniu kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny, jest on, zdaniem Sądu, w stanie odłożyć wystarczające środki na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu o trudnej sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji o tym, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych nie może przesądzać sama przez się okoliczność, że wraz z żoną spłaca zaciągnięte kredyty i pożyczki, w sytuacji gdy nie wykazał, iż zaciągnięcie tych pożyczek było konieczne lub oczywiście usprawiedliwione w związku z koniecznymi do zaspokojenia potrzebami bytowymi jego rodziny. Pożyczki mogą bowiem zaciągać również osoby będące w dobrej sytuacji finansowej. Jest przy tym oczywiste, że do istoty pożyczki należy obowiązek jej spłaty wraz z kosztami z jakimi zaciągnięcie pożyczki się wiąże, z czego każdy kredytobiorca powinien zdawać sobie sprawę. W konsekwencji co do zasady fakt obarczenia spłatami pożyczek nie ma, zdaniem Sądu, wpływu na ocenę sytuacji materialnej strony starającej się o prawo pomocy. Przyjęcie innego stanowiska wypaczałoby istotę prawa pomocy i prowadziłoby do nadużywania tej instytucji. Konieczność wymiany okien czy remont dachu w domu nie może stanowić podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy, gdyż sposób w jaki skarżący i jego rodzina wykorzystują posiadane zasoby majątkowe jest bez znaczenia dla oceny jego możliwości finansowych. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (vide: postanowienie NSA sygn. akt I OZ 150/06 - I OZ 151/06) Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzedu. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 i art. 254 § 1 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.