IV SA/Gl 22/11

WyrokWSA w Gliwicach2011-10-06

Skład orzekający: Szczepan Prax, Teresa Kurcyusz – Furmanik, Andrzej Matan

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jeśli postępowanie wyjaśniające nie wymagało przeprowadzenia w całości lub w znacznej części, a organ odwoławczy nie wykazał takiej konieczności?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jeśli postępowanie wyjaśniające nie wymagało przeprowadzenia w całości lub w znacznej części. W przypadku stwierdzenia wad proceduralnych, które nie uniemożliwiają merytorycznego rozpatrzenia sprawy, organ odwoławczy powinien sam je naprawić, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania w przedmiocie skierowania R.W. na badania lekarskie w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości. Skarżący R.W. kwestionował zasadność skierowania na badania, podnosząc m.in. że odbył już podobne badania i że decyzje organów były wadliwe proceduralnie. Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż nie wykazał konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2011r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami – skierowania na badania lekarskie uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu [...] r. przedstawiono R.W. zarzut kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości tj. zarzut popełnienia przestępstwa opisanego w art. 178a § 1 k.k. polegającego na kierowaniu w dniu [...]r. samochodem marki [...] nr rej. [...] na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości przy stwierdzonej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu kolejno - 1,05mg/l, 1,03 mg/l oraz 1,07mg/l. W związku z powyższym Komendant Miejski Policji w C. w dniu [...]r. wszczął postępowanie w sprawie skierowania R.W. na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit.b oraz na badania psychologiczne zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 108 poz. 908) Zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono stronie w dniu [...]r. W konsekwencji wszczętego postępowania, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit.b w/w ustawy wydana została przez Komendanta Komisariatu Policji w C. decyzja nr [...] z dnia [...]r. kierująca stronę na badania lekarskie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., co wynikało z załączonego do decyzji wyciągu rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownie lekarskie prowadzonego przez Wojewodę [...]. Data wydania decyzji została sprostowana postanowieniem z dnia [...]r. przez referenta Komisariatu Policji II w C. w ten sposób, iż datę [...]r. zastąpiono datą [...]r. Wymieniona decyzja nie została doręczona stronie postępowania i pozostała w aktach sprawy nie wchodząc do obrotu prawnego. Komendant Komisariatu Policji w C. wydał w dniu [...]r. decyzję Nr [...] o skierowaniu R.W.na badania na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Do decyzji załączono wyciąg z rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownie z listy Wojewody [...], z którego wynikało, iż uprawnioną placówką jest Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie i wskazała w nim, iż zaskarżony akt jest bezprzedmiotowy wobec faktu poddania się uprzednio badaniom lekarskim. Zauważono również, iż do chwili sporządzania odwołania nie zapadł nawet nieprawomocny wyrok w sprawie. Wskutek wniesionego odwołania sprawa rozpatrzona został przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, który decyzją nr [...] z dnia [...]r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Komendantowi Miejskiemu Policji w C.. W uzasadnieniu stwierdzono, iż wydanie zaskarżonych rozstrzygnięć nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie zapewniono stronie możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Organ zauważył, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczone zostało stronie w dniu [...]r., a więc nie mogła ona skorzystać z przysługujących jej uprawnień, a organ nie podjął jakiegokolwiek starania w celu umożliwienia R.W. skorzystania z przysługujących mu uprawnień w innym terminie. Dostrzeżono także błędy formalne i dalsze wady dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji decyzja organu I instancji nie zawierała należytego uzasadnienia, a więc uchybiała obowiązkowi ujętemu w art. 107 § 3 k.p.a. Zalecono, by uzupełniono materiał dowodowy, tak by pozwalał na wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, że [...] faktycznie w dniu [...]r. kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. W tym celu, jako zasadne wskazano dołączenie zeznań osób, które były świadkami zdarzenia. Nadto zauważono, że decyzje wydane zostały przez Komendanta Komisariatu Policji II w C., nadkom. A. W., który nie posiadał prawidłowego upoważnienia Komendanta Miejskiego Policji w C. do wydawania, w jego imieniu, decyzji o skierowaniu osób na badanie lekarskie lub psychologiczne przeprowadzone w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Upoważnienie znajdujące się w aktach nie było upoważnieniem imiennym, wymaganym przez art. 268a k.p.a. Odnosząc się do znajdującej się w aktach sprawy decyzji wydanej w dniu [...]r. w sprawie skierowania R.W. na badanie lekarskie organ odwoławczy zauważył, iż decyzje te nie zostały doręczone stronie, a więc nie zostały wprowadzone do obrotu prawnego. W toku postępowania dokonano natomiast sprostowania dat wydania tych decyzji przez pracownika prowadzącego czynności w sprawie mimo, iż nie istniały one w obrocie prawnym, co prowadziło do naruszenia art. 110 i art. 113 k.p.a. Ustosunkowując się natomiast do treści złożonego odwołania wskazano, iż prowadzone w sprawie postępowanie dotyczy skierowania na badanie lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, którym podlegają kierujący pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Z treści przedstawionego przez odwołującego orzeczenia lekarskiego wynikało natomiast, iż badanie przeprowadzono na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy, a więc dotyczyło osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy. Wskazano także, iż na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15) badania lekarskie osób, które kierowały w stanie nietrzeźwości, skierowanych na takie badania przez organ kontroli ruchu drogowego, przeprowadza się wyłącznie w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Z orzeczenia przedstawionego przez odwołującego wynikało natomiast, że badania przeprowadzono w placówce nieuprawnionej. W toku ponownego postępowania Komendant Komisariatu Policji II w C. zwrócił się do Sądu Rejonowego o kserokopie protokołów zeznań świadków w sprawie prowadzonej przeciwko R.W. o przestępstwo z art. 178a k.k. Zawiadomił jednocześnie stronę, pismem z dnia [...]r., doręczonym R.W. w dniu [...]., o uprawnieniach przysługujących na podstawie art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. W piśmie tym wyznaczono stronie 7 dniowy termin biegnący od daty doręczenia pisma na zapoznanie się z aktami sprawy, uprzedzając, iż po upływie wskazanego terminu wydana zostanie decyzja w sprawie. Dołączono także do akt decyzję Nr [...]Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...]. nadkomisarza A. W., w której Komendant Komisariatu Policji w C. upoważniony został do wydawania w imieniu Komendanta Miejskiego Policji decyzji o skierowaniu osób na badania psychologiczne i lekarskie. Z treści protokołów świadków dołączonych do akt wynikało, iż w czasie jazdy swoim samochodem zwrócili oni uwagę na samochód poruszający się przed nimi, a kierowca tego pojazdu wzbudził ich podejrzenia swoim niekontrolowanym zachowaniem. Podążyli za nim i zatrzymali się w miejscu, gdzie stanął. Otworzyli drzwi kierowcy i uderzyła ich woń alkoholu. Wezwali patrol policyjny, a do chwili przyjazdu funkcjonariuszy kierowca nie spożywał niczego, ani też nie oddalał się od auta. Określono miejsce zatrzymania się kierowcy, jako mały parking w okolicy dawnego "[...]", gdzie obecnie jest plac zabaw dla dzieci. W dniu [...]r. Komendant Komisariatu Policji II w C., nadkom. A.W. wydał decyzję nr [...] działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Decyzją tą skierował R.W. na badania lekarskie z powodu kierowania pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie opisano stan faktyczny, jaki ustalono na podstawie zeznań świadków przesłuchanych w postępowaniu przez Sądem Rejonowym w C. sygn. akt [...]i stwierdzono, iż podane przez nich okoliczności dają podstawę do stwierdzenia, iż R.W. prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości. Podano również wynik badania strony na urządzeniu Alkotest, wynoszący 1,05 mg/l oraz wyniki kolejnych badań stanu urządzeniem typu Aloktes, które wynosiły kolejno - 1.05 mg/l, 1.03 mg/l i 1,07 mg/l. Powołując się na treść § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami uznano, iż Komendant Miejski Policji w C. jest organem uprawnionym do kierowania na badania lekarskie osób, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w stosunku do osób kierujących pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie, jak alkohol. Powołując się na § 9 ust. 1 przywołanego rozporządzenia stwierdzono, iż badania takie przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy, którym jest w województwie [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. Organ, w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalił, iż decyzja opisana powyżej została odebrana osobiście przez stronę w dniu [...]r. Decyzja opisana powyżej została zakwestionowana przez R. W. , który we wniesionym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. odwołaniu podniósł, tak jak poprzednio, iż poddał się już wczesnej badaniom lekarskim, a zatem zaskarżona decyzja jest bezprzedmiotowa. Zauważył, iż za przeprowadzone badania zapłacił, a nie jest osoba majętną, którą stać na powtórny taki wydatek. Zwrócił nadto uwagę na fakt wskazania w załączonym do decyzji nr [...] z dnia [...]r. rejestrze przedsiębiorców prowadzących pracownie psychologiczne prowadzonych przez Wojewodę [...]ośrodka "A"s.c, w którym badania wykonał. Odniósł się do zeznań świadków, które zostały dołączone do materiału dowodowego sprawy przedstawiając odmiennie stan faktyczny. Jego zdaniem zdarzenie miało miejsce nie na placu zabaw lecz na parkingu przy ul. [...]. Podniósł, iż nie został zatrzymany, czy ujęty przez składających zeznania świadków, a po kilkunastu minutach od zatrzymania się na parkingu udał się do wejścia do budynku. Z samochodu, który podjechał na parking podeszła do niego kobieta i pokazała odznakę policyjną, a wtedy zgodził się pozostać do wyjaśnienia sprawy. Oświadczył nadto, iż wynik badania Alkometrem w Komisariacie Policji wyniósł 00 mg/l. Podkreślił, iż nie został nadal prawomocnie osądzony przez prowadzący postępowanie karne sąd. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Komendant Wojewódzki Policji w K., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę Komendantowi Miejskiemu Policji w C. do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko Komendant Wojewódzki Policji wskazał, iż wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji ponownie dopuścił się naruszenia procedury administracyjnej, gdyż nie zapewnił stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Z przekazanych materiałów sprawy wynika bowiem, że po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji nr [...] Komendant Miejski Policji w C. poinformował stronę o kontynuowaniu czynności w sprawie. W treści pisma pouczył R.W. o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów wskazując, że z tych uprawnień strona może skorzystać z terminie 7 dni od otrzymania pisma. Jednocześnie zaznaczył, iż w przypadku nieskorzystania z uprawnień w wyznaczonym terminie, postępowanie prowadzone będzie bez udziału strony. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu [...]r. Natomiast po uzupełnieniu materiału dowodowego, już w dniu [...]r. wydano decyzję nr [...]o skierowaniu na badania lekarskie [...]. Powyższe uznane zostało przez organ odwoławczy, jako naruszenie art.10 i art. 7 k.p.a. albowiem organ powinien wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu upływu wyznaczonego stronie terminu do oświadczenia się. Przywołano także art. 81 k.p.a zwracając uwagę, iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możliwość w wyznaczonym przez organ terminie wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, na podstawie których została ona ustalona. Traktując dostrzeżone uchybienia, jako rażące naruszenie przepisów procesowych zauważono, iż uniemożliwiło ono także odnieść się w postępowaniu odwoławczym do zarzutów strony dotyczących niezgodności faktów i zdarzeń wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ I instancji w toku ponownego postępowania uzupełniał materiał dowodowy, a strona nie miała możliwości zapoznania się z nim przed wydaniem zaskarżonej decyzji i złożenia, co do nich swoich wyjaśnień. Odnosząc się do natomiast do stanowiska strony przedstawionego w odwołaniu wyjaśniono ponownie, iż postępowanie prowadzone jest na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym i dotyczy badania, któremu podlega kierujący pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Z treści przedstawionej przez odwołującego kopii orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. Nr [...] wynika, że badanie lekarskie, któremu poddał się zostało przeprowadzone na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, któremu podlegają osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy. Inna więc była podstawa wykonanych przez stronę badań i ich zakres. Wskazano również, iż zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami wyłącznie wojewódzkie ośrodki medycyny pracy są uprawniona placówką do badania osób, które kierowały pojazdem w stanie nietrzeźwości. Z orzeczenia przedstawionego przez odwołującego wynikało, iż badania przeprowadzone zostało w innej placówce. W złożonej od decyzji Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R. W. zarzucił organowi dokonanie zbyt wąskiej interpretacji przepisu art. 122 ust.1 pkt 3 lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez przyjęcie, iż badania prowadzone na tej podstawie prawnej odbiegają zasadniczo od badań dokonywanych na podstawie art.122 ust. 1 pkt 1 tego aktu, a także uznania, że skarżący wykonał badania lekarskie w innej niż wymaga tego prawo placówce, mimo że skarżący był głęboko przekonany o słuszności wyboru placówki medycznej, jako wpisanej do rejestru przedsiębiorców prowadzonych przez Wojewodę [...]. W skardze zarzucono nadto uchybienie przepisom postępowania, a to art. 7, art. 8. art. 9. art. 10, art. 11 i art. 81 k.p.a., gdyż zdaniem skarżącego nie został on należycie poinformowany przez organ, gdzie ma się zgłosić na badania. Skarżący zwrócił się w skardze, by w ramach sygnalizacji Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w K. zalecenie prawnikom przeszkolenia kadry garnizonu [...] Policji w celu wyeliminowania rażących zaniedbań i błędów prawnych, których się dopuścili, a co zostało wytknięte w uzasadnieniach oby decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu skargi R.W. wyraził swoją dezaprobatę wobec zachowania się organów Policji wobec niego, co miało się odzwierciedlać w naruszeniu zasady pogłębiania zaufania organów do obywatela, a także braku informowania go i wyjaśniania mu niezbędnych kwestii w jego sprawie. Zauważył nadto, iż w ocenie sprawy pominięto jego słuszny interes nie zwalniając go z już raz wykonanych, kosztownych badań lekarskich. W jego opinii badanie, któremu się poddał było pełne, a nadto przed ich wykonaniem informował specjalistów, o przyczynach poddania się badaniu. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ Policji dokonał kolejnej analizy stanu faktycznego i nie podzielił stanowiska skarżącego, co do możliwości uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie. Zauważył natomiast, iż istniały podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Było to jednak niemożliwe ze względu na rażące naruszenie prawa, które nie mogły być sanowane w postępowaniu odwoławczym, gdyż wymagało przeprowadzenia w znacznej części postępowania wyjaśniającego, co wykracza poza zakres kompetencji organu odwoławczego. Zgodnie z art. 136 k.p.a. organ może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny z chwili orzekania przed tymi organami, oceniają zgodność ich działania z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność dokonanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne nie są związane zarzutami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę wniesioną przez R.W. z uwzględnieniem swoich kompetencji przedstawionych powyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż musi odnieść ona skutek w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji, aczkolwiek wyłącznie z przyczyn dostrzeżonych w ramach działania ex officio. Badając legalność zaskarżonego aktu z punktu widzenia art. 138 § 2 pkt k.p.a. Sąd dostrzegł bowiem, że narusza on prawo, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na wstępie zwrócić uwagę należy na charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego, który w sposób bezpośredni zdeterminowany jest on zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynikającą z art. 15 k.p.a. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (por.T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Od organu odwoławczego oczekuje się zatem przede wszystkim merytorycznego załatwienia sprawy. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnych jest natomiast ograniczona wymogiem spełnienia określonych przesłanek. Decyzja taka nie może więc być wydana w innych sytuacjach, niż wskazane w art. 138 § 2 k.p.a. Brzmienie art. 138 § 2 k.p.a w chwili wydawania zaskarżonej decyzji pozwalało Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w K. na zastosowanie tej normy prawnej wyłącznie wtedy, gdyby rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zgodnie ze stanowiskiem piśmiennictwa prawniczego wyjątek od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy zawarty w art. 138 § 2 k.p.a nie dopuszcza wykładni rozszerzająca tego przepisu. Nawet konieczność przeprowadzenia kilku dowodów mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania. (B. Adamiak J.Borkowski, KPA. Komentarz, 7 wyd., Warszawa 2005, s. 607-608). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie sprawy, w której zapadła kontrolowana decyzja nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Takie też wyciągnąć można wnioski z treści uzasadnienia zaskarżonej. Organ odwoławczy nie wskazał tam czy i jakiego rodzaju dowody mają być przeprowadzone i w istocie nie dał żadnych wytycznych organowi I instancji w celu przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego. Bez wątpienia organ odwoławczy nie podjął nawet próby wykazania niezbędnej dla możliwości uchylenia aktu organu I instancji okoliczności, jaką jest niezbędność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a wręcz przeciwnie, stwierdził, że materiał dowodowy, zgromadzony przez organ pierwszej instancji został uzupełniony. Co ważne, ustosunkowując się do zarzutów odwołania, Komendant Wojewódzki Policji w K. zajął tożsame, co organ I instancji stanowisko, co do meritum sprawy. Jedyną przyczyną zastosowania orzeczenie kasatoryjnego były - jak stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i potwierdzono w odpowiedzi na skargę - rażące naruszenie przepisów procedury w zakresie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przy pełnej. Bezwzględnie jednak stwierdzenie takie nie zezwalało organowi na zastosowanie w rozpatrywanej sprawie trybu opisanego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy powinien był natomiast rozważyć charakter i istotę wad zaistniałych w postępowaniu przed organem I instancji oraz możliwość ich naprawienia bez zbędnego, a także niedopuszczalnego przedłużania czasu trwania sprawy i przekazywania sprawy do organu I instancji po raz kolejny. Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzega, a co wynika z uzasadnienia złożonego odwołania, że skarżący znał treść złożonych przez świadków występujących w sprawie karnej zeznań. W odwołaniu zaprezentował swoją wersję wydarzeń, kwestionując wypowiedzi świadków. Oznacza to po pierwsze, że znany mu był materiał dowodowy sprawy, a po drugie, że ustosunkował się do niego. Powyższe nakładało na organ odwoławczy obowiązek oceny zebranych dowodów w świetle przedstawionego stanowiska odwołującego. Gdyby jednak nawet podzielić pogląd organu odwoławczego i uznać, iż konieczne dla załatwienia sprawy było formalne przedstawienie stronie całości zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego i umożliwienie mu złożenia dodatkowego oświadczenia w celu pełnej realizacji jego praw procesowych, to uprawnienia organu odwoławczego wynikające z dwuinstancyjności postępowania pozwalały mu dokonanie takich czynności. Prawo do czynnego udziału strony w postępowaniu w stanie faktycznym i prawnym sprawy przedstawionej Sądowi do kontroli nie zamykało się w sposób nieodwracalny na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego i było w pełni możliwe sanowanie uchybienia temu prawu na poziomie postępowania odwoławczego. Kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zinterpretowanym, czy nawet niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad proceduralnych wynikających z naruszenia art. 10 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dostrzeżono innych braków, a przede wszystkim braków w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji, w takim zakresie, żeby nie można uzupełnić tych braków na podstawie art. 136 k.p.a. Jeżeli zatem organ administracji państwowej działający w trybie odwoławczym, tak jak w przedmiotowej sprawie, uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie tylko dlatego, że nie jest w stanie dokonać właściwej interpretacji zebranych w sprawie dowodów, przy czym, nie stwierdza nawet potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w myśl art. 136 k.p.a., to narusza dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. Reasumując stwierdza się, że w sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie zaskarżonej decyzji, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji nie jest dotknięte rażącymi brakami i stan faktyczny sprawy nie wymaga uzupełnienia lecz oceny. Powołując się na podstawowe zasady rządzące procedurą administracyjną trzeba przywołać zasadę praworządności nakazującą organom publicznym działanie na podstawie przepisów prawa oraz załatwianie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przypomnieć trzeba nadto, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a działać powinny w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Trzeba zauważyć, iż w postępowaniu odwoławczym naruszono wszystkie wskazane zasady proceduralne. Brak orzeczenia co do istoty sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadzi do przedłużania procedur administracyjnych z krzywdą dla słusznego interesu obywateli i stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego na tyle istotne, aby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji z zaleceniem rozpatrzenia merytorycznie sprawy na poziomie organu II instancji. Powtórzyć należy, że podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest ostatecznością, kiedy to, zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 k..p.a. obowiązującym do 10 kwietnia 2011r. "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części", co w tym przypadku nie zostało dostatecznie wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Konieczność taka nie wynikała też z materiału sprawy przedstawionego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do kontroli. Uchylenie decyzji o charakterze kasatoryjnym nie pozwala Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu na odniesienie się do merytorycznego stanowiska organu I instancji zaprezentowanego w uchylonej decyzji. Odpowiadając na wnioski skarżącego, zawarte w jego skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że błędne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnych wynikające z naruszenia prawa materialnego lub istotnego naruszenia prawa procesowego w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a nie wyczerpuje znamion przestępstwa i nie pociąga za sobą obowiązku sygnalizacji. Mając na względzie powyżej przedstawione stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło