IV SA/Gl 220/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Postanowieniem z dnia 19 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę w niniejszej sprawie. J. L. złożył od tego orzeczenia osobiście sporządzoną skargę kasacyjną, która została odrzucona przez Sąd postanowieniem z dnia 7 maja 2018 r. Skarżący złożył następnie od tego postanowienia zażalenie, które Sąd odrzucił postanowieniem z dnia 9 lipca 2018 r. Także to ostatnie postanowienie zostało zakwestionowane przez skarżącego zażaleniem złożonym w dniu 8 sierpnia 2018 r. W treści tego zażalenia strona wniosła o "pomoc prawną" oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, odpowiadając na stosowne wezwanie skarżący przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdził, iż żąda zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Równocześnie oświadczył, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku i uzyskuje dochód z umowy o pracę ponosząc wydatki z tytułu "rachunków za media" i "kosztów za życie". Ponieważ skarżący nie podał ani wysokości miesięcznego dochodu ani rozmiaru ponoszonych kosztów utrzymania, wezwaniem z dnia 8 października 2018 r. zwrócono się do niego o uzupełnienie danych w tym zakresie oraz o nadesłanie dokumentów źródłowych potwierdzających powyższe dane. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 7 listopada 2018 r. wnioskujący przedstawił dokumenty źródłowe potwierdzające ponoszone przezeń koszty utrzymania. Nadesłał również pismo procesowe datowane na 7 listopada 2018 r., w którym między innymi dał wyraz swojemu niezadowoleniu z faktu wezwania go o złożenie dodatkowych oświadczeń oraz odmówił podania wysokości uzyskiwanego dochodu wywodząc, iż zobowiązał się przed pracodawcą do nieujawniania rozmiaru swego wynagrodzenia. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 § 2 tej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Trzeba podkreślić, iż treść przywołanych unormowań nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie uzupełnił ani nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający swoich oświadczeń, które podniósł we wniosku, nie podając wysokości uzyskiwanego dochodu ani nie nadsyłając jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby pozwolić na dokonanie w tym zakresie ustaleń. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że wnioskodawca został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 8 października 2018 r., które zostało mu doręczone w dniu 31 października 2018 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - karta nr 12 załącznika do akt sprawy), a w rezultacie, wyznaczony w nim siedmiodniowy termin upłynął 7 listopada 2018 r. Pomimo upływu rzeczonego terminu nie udzielił on jednak niezbędnych wyjaśnień odnośnie swojego dochodu i nie przedstawił na tę okoliczność wymaganych dokumentów nadsyłając zamiast tego pismo procesowe, w którym zasłonił się obowiązkiem nieujawniania danych w przedmiotowym zakresie. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, aby skarżący spełnił wymogi, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie lub niepełne wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od należytego wykonania wezwania z dnia 8 października 2018 r. skarżący nie podał kluczowych dla oceny jego sytuacji materialnej danych o jego dochodach, co de facto uniemożliwia dokonanie takiej oceny. Nie budzi więc wątpliwości, że nie zachował przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a skoro tak, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.