IV SA/Gl 225/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. odmówił skarżącemu A. D. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do bieżących opłat czynszowych. Organ wydający decyzję powołał się na podstawę prawną zawartą w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stwierdzając, że rodzina skarżącego posiada dochód przekraczający limit określony w w/w przepisie a w związku z tym nie zachodzi możliwość przyznania zasiłku celowego zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Niemniej jednak organ ustalił, że w stosunku do skarżącego zachodzą okoliczności przewidziane w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, tj.: rodzina skarżącego wymaga szczególnej ochrony, nie istnieje możliwość poprawy sytuacji materialnej przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień, z analizy stałych miesięcznych wydatków rodziny wynika brak możliwości zaspokojenia zgłoszonej przez skarżącego potrzeby – stanowiące przesłanki do udzielenia specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. W przedmiotowej sprawie przyznanie specjalnego zasiłku celowego jak i zasiłku celowego nie jest możliwe, gdyż stwierdzono brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W dniu [...] skarżący odmówił współpracy w diagnozie problemu [...] oraz podpisania uzgodnienia pomimo tego, że w dniu [...] zgłosił się do TPPS-1 pod wpływem [...] co wykazało badanie alkomatem. Na tę decyzję skarżący w dniu [...] złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. podnosząc w jego treści, że w dniu [...] zgłaszając się w TPPS-1 nie był pod wpływem [...] , gdyż [...] nie [...] ani w tym dniu ani w dniu poprzednim. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji oraz szczegółowo uzasadnił zasadność wydanej decyzji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło dane z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji w dniu [...] z którego wynikało, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W roku [...] skarżący uzyskiwał dochody ze świadczenia rentowego w wysokości [...] zł, z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł, otrzymywał dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł – łącznie [...] zł. Skarżący w październiku [...] utracił dochód w postaci dodatku mieszkaniowego tym samym jego dochody zmalały do łącznej kwoty [...] zł. Natomiast jego wydatki po analizie dokonanej przez organ pierwszej instancji wyniosły [...] zł. Kolegium wskazało, że pomimo trudnej sytuacji materialnej skarżącego, która mogłaby stanowić przesłankę do udzielenia specjalnego zasiłku celowego, to postawa skarżącego, który zgłosił się w Terenowym Punkcie Pomocy Społecznej pod wpływem [...], co miało miejsce w obecności dwóch pracowników socjalnych i zostało potwierdzone badaniem alkomatem oraz odmowa współpracy z pracownikiem socjalnym w diagnozie problemu [...] i niepodpisania uzgodnienia pozwala stwierdzić, że skarżący odmówił współpracy, co zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może stanowić podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W dniu [...] skarżący złożył skargę od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu stwierdził, że nie zgadza się z w/w decyzją Kolegium a dokładne uzasadnienie jego odwołania przedstawi pełnomocnik z urzędu, o którego ustanowienie wnosi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] wniosło odpowiedź na skargę wnosząc o jej odrzucenie ze względu na uchybienie przez skarżącego terminu do jej wniesienia, ewentualnie – w razie przywrócenia terminu przez Sąd – o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 6 października 2008 r. Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej. Kontrolę tą w niniejszej sprawie Sąd przeprowadził prawie w całości z urzędu, gdyż skarżący powołał się jedynie na swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną, co nie jest wystarczające do oceny legalności zaskarżonej decyzji. Wbrew jego zapewnieniu zawartemu w skardze, ustanowiony pełnomocnik nie rozszerzył argumentacji skargi. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należy przyjąć stan faktyczny ustalony przez organy administracyjne, gdyż ustalenia te mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie zostały w skardze zakwestionowane. Wynika z nich znaczne przekroczenie przez skarżącego ustawowego kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego też nie mógł być mu przyznany zasiłek celowy na podstawie art. 39 tej ustawy. Słusznie więc organy administracyjne wniosek skarżącego rozpatrywały na gruncie art. 41, który w szczególnie uzasadnionych przypadkach pozwala na udzielenie świadczeń mimo przekroczenia owego kryterium dochodowego. Jednakowoż odmowa przyznania świadczenia nastąpiła w oparciu o przepis art. 11 ust. 2 cyt. ustawy z powodu braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W okolicznościach sprawy należy podzielić trafność stanowiska organów administracji publicznej. Mianowicie pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa i jej udzielenie odbywać się musi zgodnie z celami i zadaniami wyznaczonymi w ustawie o pomocy społecznej. Z treści art. 2 i 3 ustawy wynika przede wszystkim, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a zatem ma wspierać osoby i rodziny w ich wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb. Oznacza to konieczny współudział podopiecznych w realizacji tych celów i zadań. Art. 11 przewiduje negatywne konsekwencje uchylania się przez osoby lub rodziny od należytego traktowania instytucji pomocy społecznej. Jednym z przejawów niedopuszczalnego zachowania się jest wymieniony w art. 11 ust. 2 brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zakres tego współdziałania wyznacza pracownik socjalny, który dysponuje właściwymi kwalifikacjami do rozpoznawania i analizowania trudnej sytuacji osób i rodzin oraz planowania i stosowania skutecznych form pomocy. W przypadku skarżącego, korzystającego dotąd w szerokim zakresie z pomocy społecznej, pracownik socjalny uznał konieczność zdiagnozowania problemu alkoholowego, podejrzenie którego zrodziło się w związku ze stawieniem się skarżącego w MOPS pod wpływem alkoholu. Zdarzenie to miało miejsce wprawdzie przed złożeniem wniosku, jednak już w trakcie postępowania administracyjnego skarżący odmówił współpracy w omawianym zakresie i nie zgodził się nawet na konsultację ze specjalistą. Takie zachowanie w pełni wyczerpuje przesłanki art. 11 ust. 2 ustawy. Nie może bowiem ulegać żadnej wątpliwości, że ewentualny problem [...] może mieć istotny wpływ na zaspakajanie podstawowych potrzeb skarżącego, a więc i na zakres niezbędnej mu pomocy ze środków publicznych, które powinny być wydatkowane racjonalnie. Tymczasem skarżący nie powołał się na żadne nadzwyczajne względy, które usprawiedliwiałyby odmowę współdziałania w tak ograniczonym zakresie. Samo przeczenie ustalonym przez organ faktom nie jest w tej mierze wystarczające. Odmowa przyznania świadczenia w trybie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie może być zatem uznana za niezgodną z prawem. Dodatkowo można zwrócić uwagę na jeszcze jedną okoliczność, która wprawdzie nie legła u podstaw rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, ale która ewidentnie wynika z materiału sprawy. Otóż skarżący w istocie nie wykazał, by zachodził szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Pomijając nawet kwestię znacznego przekroczenia kryterium dochodowego, zauważyć należy, że wniosek dotyczył zasiłku na pokrycie należności czynszowej, a więc nie żadnego nadzwyczajnego wydatku lecz opłaty stale ponoszonej przez najemcę, a więc takiej, z której obowiązkiem uiszczenia winien się on liczyć i uwzględniać w planie swoich wydatków. Ponadto w tym trybie skarżący zamierzał zrekompensować sobie uszczuplenie swoich dochodów w miesiącu [...] spowodowanego niezłożeniem w terminie kolejnego wniosku o dodatek mieszkaniowy. Podana przez niego przyczyna opóźnienia – wyjazd i załatwianie spraw urzędowych, nie stanowi okoliczności obiektywnie uniemożliwiającej złożenie wniosku o dodatek we właściwym terminie. Natomiast świadczenia z pomocy społecznej generalnie nie powinny premiować zaniedbań podopiecznych. Tak więc i w ramach przesłanek z art. 41 ustawy o pomocy społecznej żądanie skarżącego było bezzasadne. Wobec wcześniejszych rozważań i treści zaskarżonej decyzji ta dodatkowa ocena prawna Sądu nie miała jednak wpływu na wynik sprawy. Dlatego też z mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. SW