IV SA/Gl 226/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2008 r. sprawy ze skargi G.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. Ś. z dnia [...] nr [...] Wnioskiem z dnia [...] G.J. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C.Ś. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką B.Z. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną przez starszego referenta działającego z upoważnienia Wójta Gminy C.Ś., na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 105, poz. 881) odmówiono przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego G.J. z tego powodu, że w/wym. ma ustalone prawo do [...] w związku z opieką na córką B.Z., która legitymuje się [...]. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem G.J. wniosła odwołanie podnosząc, iż [...] pobiera od [...], natomiast po uzyskaniu przez córkę B.Z. [...] "została podzielona na dwie części". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który reguluje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad [...] dzieckiem. Następnie odwołując się do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego wywiódł, że skoro G.J. ma ustalone prawo do [...], to uzasadniona był odmowa przyznania prawa do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W skardze na powyższą decyzję G.J. podniosła że w powołanym przez Kolegium przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest wymieniona [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do twierdzeń strony wyjaśnił, iż pod pojęciem [...], wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona albowiem kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego uzasadniającym ich wzruszenie. W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygały w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Materia ta została uregulowana w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Podstawę odmowy przyznania skarżącej prawa do tego świadczenia stanowił art. 17 ust. 5 pkt 1 tej ustawy. Jak wynika z treści tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W ocenie organów, skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ponieważ, co w sprawie jest bezsporne, ma ona ustalone prawo do [...]. Istotnym zagadnieniem w sprawie jest zatem, czy ustalone na rzecz skarżącej prawo do [...] stanowi, po myśli art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawną przeszkodę w nabyciu świadczenia pielęgnacyjnego. Trzeba przy tym stwierdzić, że organy wydając rozstrzygnięcie w tej sprawie w ogóle nie wyjaśniły użytego we wskazanym przepisie pojęcia "[...]" uznając autorytatywnie, że w pojęciu tym mieści się [...]. Wprawdzie dopiero w odpowiedzi na skargę Kolegium wyjaśniło, iż pod pojęciem [...], wymienionym w art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć [...], jednakże nie wskazało na czym oparło tak przyjęte rozumienie znaczenia tego pojęcia. Tymczasem jak wynika już z samej treści powyższego przepisu, stanowiącego podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, oprócz [...] ustawodawca wymienił również [...], nie uwzględniając jej w zbiorczym terminie "[...]", co już wskazuje, że nie wszystkie możliwe świadczenia o charakterze [...] mieszczą się w pojęciu "[...]". Konieczne było zatem, w oparciu o obowiązujące reguły stosowania prawa, ustalenie znaczenie tego pojęcia. W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy sama ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera definicję pojęcia "[...]". Dopiero wówczas, gdy pojęcie to nie zostałoby zdefiniowane w mającym zastosowanie w sprawie akcie normatywnym, to w myśl przyjmowanego powszechnie poglądu, zastosowanie miałaby definicja zawarta w innych przepisach regulująch daną instytucję prawną (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn. I KZP 39/03, publik. OSNKW 2004, z. 1, poz. 13). Przepis art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera słowniczek, w którym zdefiniowano na potrzeby tej ustawy szereg pojęć, nadając im z woli ustawodawcy konkretną treść. W punkcie 5 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, została zawarta definicja pojęć "[...]" . W myśl wskazanego przepisu ilekroć w tej ustawie jest mowa o "[...]- oznacza to [...]. Z brzmienia przytoczonego tu w całości przepisu wynika, że wyliczenie określonych w nim świadczeń ma charakter wyczerpujący. Oznacza to, że nie ma możliwości w skład definiowanych w tym przepisie instytucji włączyć innych, nie wymienionych tam wprost, świadczeń [...]. Inne [...] i podobne świadczenia publicznoprawne pominięte w art. 3 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mogą być zatem na gruncie tej ustawy traktowane jako "[...]". Tym samym ustawodawca stworzył, na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych, definicję tego pojęcia. W przypadku natomiast istnienia definicji legalnej, sformułowanego przez nią znaczenia definiowanego nie wolno przełamywać przy zastosowaniu innych reguł wykładni (M. Zieliński. Wykładnia prawa. Zasady, Reguły, Wskazówki, Warszawa 2008 r., s. 217-218. Nie budzi wątpliwości że w zakresie przedmiotowym zdefiniowanego w tym przepisie pojęcia "[...]" nie mieści się [...]. Jednakowoż przyjdzie zauważyć, iż w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca obok pojęcia "[...]" posługuje się określeniem "[...]". Tak jest np. w art. 3 pkt 23 lit. d) i 24 lit. d) ustawy o świadczeniach rodzinnych, które regulują przypadki utraty bądź uzyskania dochodu, co dodatkowo potwierdza tezę, iż pojęcie "[...]" zdefiniowane na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych nie obejmuje [...]. Powyższe ma takie znaczenie, że określona w art. 3 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicja pojęcia "[...]" powinna zostać uwzględniona przy ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 tej ustawy. Stwierdzić zatem należy, że organy orzekające w sprawie nie były uprawnione do nadawania określeniu "[...]" innej treści, niż wynikającej z definicji legalnej zamieszczonej w tekście tej ustawy i stworzonej na potrzeby prawidłowego jej stosowania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędną jego interpretację, co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ uwzględni przedstawioną przez Sąd ocenę prawną.