IV SA/Gl 228/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] M. P. domagał się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...], Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych i Zaliczek Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 16, art. 24 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku, postanowił przyznać M. P. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu [...] za okres od dnia [...] do dnia [...] w wysokości [...] zł. miesięcznie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji zaznaczył, że od miesiąca złożenia wniosku M. P. spełnia warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na okres do miesiąca, w którym jego orzeczenie o [...] traci ważność. W odwołaniu M. P. wyraził niezadowolenie z treści otrzymanej decyzji i wniósł o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego już od dnia [...] oraz zarzucił organowi pierwszej instancji popełnienie błędu, który spowodował wydanie na jego rzecz krzywdzącej decyzji. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazało, że odwołujący dopiero w dniu[...] złożył wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wraz z wydanym w dniu [...] orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C., nr [...], o całkowitej jego niezdolności do [...] do końca miesiąca [...] Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznał wnioskowane świadczenie na okres od dnia [...] do dnia [...] a więc od miesiąca, w którym odwołujący złożył wniosek wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do dnia utraty ważności powołanego orzeczenia lekarskiego. Z analizy akt sprawy wynika również, że odwołujący przed miesiącem [...] r. nie składał wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu [...], dlatego organ pierwszej instancji nie miał podstaw do przyznania tego zasiłku wcześniej niż za ten miesiąc. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący ponawiając zarzuty odwołania zakwestionował prawidłowość decyzji organu odwoławczego w zakresie okresu, na który przyznano mu zasiłek pielęgnacyjny. Wywiódł, że nie było podstaw do pozbawienia go zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] do dnia [...] bowiem upływ ważności, z dniem [...]., poprzedniego orzeczenia o [...] i wydanie karty przedpłatowej jest, jego zdaniem, równoznaczne z obowiązkiem przyznania mu tego zasiłku przez organ realizujący świadczenia rodzinne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi odwoławczemu zarzucić, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył obowiązujące przepisy prawa. Na wstępie należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.). Jednocześnie zauważyć trzeba, iż rozpoznając skargę Sąd nie jest związany zawartymi w niej wnioskami i zarzutami ( por. art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotowy zakres zgłoszonego przez skarżącego wniosku z dnia[...] dotyczył świadczenia rodzinnego, którym jest również świadczenie opiekuńcze w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Podstawę materialnoprawną orzekania w niniejszej sprawie stanowiła zatem ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą o świadczeniach rodzinnych, która między innymi określiła warunki przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia. Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. W dacie wydania zaskarżonej decyzji, stosownie do treści art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wnioskowane świadczenie przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat, a nadto osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżący mieścił się w tak ustalonym kręgu osób uprawnionych, bowiem jest osobą [...] w wieku powyżej [...] roku życia legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu[...], w rozumieniu art. 3 pkt 20 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych (całkowita niezdolność do pracy), a jego [...] powstała w wieku do ukończenia przez niego [...] roku życia oraz dysponuje, wydanym w dniu [...] orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. nr [...] o całkowitej niezdolności do pracy, istniejącej na dzień [...] Jednocześnie z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie kwestionował faktu otrzymania w dniu [...] powołanego orzeczenia. Kwestią sporną rozpoznawanej sprawy okazał się początkowy termin, od którego przyznane zostało skarżącemu wnioskowane świadczenie. Podniesiony w skardze zarzut sprowadza się do argumentacji, że świadczenie to, przysługuje skarżącemu już wcześniej niż począwszy od miesiąca [...]. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują, odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Bezspornie skarżący był uprawniony do złożenia wniosku, celem ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego, którym jest również świadczenie opiekuńcze w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Jednocześnie art. 23 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych precyzyjnie wskazuje, co powinien zawierać wniosek, o którym mowa w art. 23 ust. 1 tej ustawy, a nadto, treść art. 23 ust. 4 określa dokumenty, jakie winny być załączone do wniosku. Regulacja zawarta w art. 23 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi unormowanie szczególne w zakresie wymagań formalnych skutecznego złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nie jest dopuszczalna bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot, zawierającego informacje zawarte w art. 23 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zaopatrzonego w dokumenty, o których mowa w jej art. 23 ust. 4. Obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia. Ustawodawca nie czyni żadnych wyjątków od tej kategorycznej zasady, którą jedynie potwierdza zapis § 12 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia rodzinne przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów (por. § 12 ust. 3 powołanego rozporządzenia). Tylko w przypadku, gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym terminie oraz osoba może to udokumentować, świadczenia rodzinne przysługują począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony (por. § 12 ust. 4 powołanego rozporządzenia), ale taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Zaznaczyć trzeba, że w myśl art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Brzmienie tego przepisu wskazuje jednoznacznie, że prawo do świadczeń rodzinnych nie może zostać ustalone wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku, bowiem decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego powstanie to prawo, posiada data wpływu wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Dodatkowo art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że wówczas, gdy orzeczenie zostało wydane na czas określony to prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Pewien wyjątek, co do daty przyznania świadczenia rodzinnego przyjęto w art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy chodzi o prawo do świadczeń uzależnionych od [...] w sytuacji, kiedy nastąpiła utrata ważności orzeczenia o[...] i osoba [...] uzyska ponowne orzeczenie kwalifikujące ją do odpowiedniego stopnia [...] Prawo do świadczenia ustala się wówczas od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym upłynął terminu ważności poprzedniego orzeczenia. Niemniej jednak i w tym przypadku prawo do świadczenia ustala się nie wcześniej, niż od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Poza tą sytuacją, ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zna pojęcia "wniosku o kontynuację świadczenia". Zatem również wówczas prawo do zasiłku pielęgnacyjnego jest bezwzględnie uzależnione od niezwłocznego złożenia wniosku, to znaczy zaraz po otrzymaniu ponownego orzeczenia o [...] lub odpowiednim stopniu [...], a nie od woli organu administracji. Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący już w dacie [...] dysponował orzeczeniem lekarza orzecznika, a mimo to złożył przedmiotowy wniosek dopiero w dniu [...]. W związku z powyższym, nie jest zasadny podniesiony w skardze zarzut, iż żądane świadczenie, z uwagi na upływ ważności z dniem [...] poprzedniego orzeczenia skarżącego o [...] , powinno być przyznane niezależnie od terminu złożenia wniosku. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji wyjaśniono regulacje ustawowe tego zagadnienia, a więc przywołano i omówiono treść art. 24 ust. 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu, postępowanie o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych wszczynane jest na wniosek strony. Datą wszczęcia takiego postępowania jest dzień doręczenia tego żądania organowi administracji publicznej i złożenia przez uprawniony podmiot wniosku wraz ze wszystkimi prawidłowo wypełnionymi dokumentami (por. art. 61 § 3 K.p.a. w związku z art. 23 ust. 2 i 3 oraz art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dopiero z chwilą wszczęcia postępowania, organ administracyjny był związany przepisami postępowania administracyjnego, w tym również normą wynikającą z art. 9 K.p.a. Wyjaśnienie powyższe jest konieczne, bowiem kwestią sporną jest początkowy termin, od którego przyznane zostało skarżącemu wnioskowane świadczenie i żądanie jego wypłaty począwszy od dnia [...] do dnia [...] W rozpoznawanej sprawie datą wszczęcia postępowania był wniosek skarżącego z dnia [...] Nie sposób, zatem uznać, że skarżący ubiegał się o zasiłek pielęgnacyjny w sposób niezwłoczny od otrzymania powołanego już wcześniej orzeczenia lekarza orzecznika z dnia [...] Same zaś przyczyny, dla których skarżący nie złożył wcześniej wniosku o ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia są bez znaczenia, z punktu widzenia obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Reasumując, powołane i omówione przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakładają obowiązku prawnego wypłaty, za sporny okres od dnia [...] do dnia [...] wnioskowanego przez skarżącego świadczenia, a dokonana, w tym zakresie przez organ odwoławczy prawidłowa interpretacja obowiązujących w sprawie przepisów prawa zarówno materialnego, jak i procesowego oraz poczynione ustalenia faktyczne pozwalają na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Z tych też względów za chybione należy uznać zarzuty skarżącego. Zauważyć przyjdzie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 (publ. Dz. U. Nr 200, poz. 1466) nie ma bezpośredniego zastosowania do oceny zgodności z prawem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, która dotyczy odmiennej sytuacji faktycznej niż wynikająca z pytania prawnego przedstawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 95/07. W tym stanie rzeczy, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania obowiązujących przepisów p.p.s.a., skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku