IV SA/Gl 229/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego. W treści pisma procesowego datowanego na 11 lutego 2013 r. A.W., działająca jako przedstawiciel ustawowy skarżącego (będącego jej synem) wniosła o zwolnienie go od kosztów sądowych wywodząc, iż jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci i legitymuje się statusem osoby bezrobotnej bez prawa do pobierania zasiłku. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 14 marca 2013 r. wyżej wymieniona nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż zakres zgłoszonego żądania obejmuje nie tylko zwolnienie od kosztów sądowych lecz nadto także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu ponownie podkreśliła, że pozostaje bez pracy, samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci (w tym skarżącego), zaś źródłem utrzymania są dla nich renty rodzinne w kwotach odpowiednio 820 zł brutto (726 zł netto) - przyznana córce oraz 1806 zł brutto (1.580 zł netto) - przyznana synowi. Równocześnie A.W. zadeklarowała, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Nadto dodała, że zamieszkuje wraz z dziećmi w domu stanowiącym własność jej matki – G.W. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku, wyżej wymieniona w dniu 11 kwietnia 2013 r. nadesłała decyzje ZUS ustalające wysokość rent rodzinnych przyznanych jej dzieciom oraz dokumenty potwierdzające wysokość kosztów związanych z zamieszkiwanym domem, a mianowicie podatku od nieruchomości, podatku rolnego, opłat za wodę, wywóz nieczystości i za korzystanie z Internetu, a także składek ubezpieczeniowych. Przedłożyła także pismo procesowe, w którym wyszczególniła koszty związane z utrzymaniem swej rodziny oraz zamieszkiwanego domu. Wyjaśniła przy tym, że kosztami utrzymania domu, to jest opłaty za energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci i szamba, podatek od nieruchomości oraz wydatki na zakup węgla i drewna na opał dzieli się po połowie z matką, z kolei wydatki związane z ubezpieczeniem, opłatami za telefony, Internet, obiadami córki w szkole i pozostałe koszty utrzymania swej rodziny, ponosi sama. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku strony należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie wniosku aczkolwiek tylko w zakresie częściowym. Z oświadczeń A.W. wynika, iż jest ona osobą długotrwale bezrobotną, bez prawa do zasiłku (vide: zaświadczenie stanowiące kartę nr 22 akt niniejszej sprawy), wraz ze skarżącym i jego siostrą utrzymują się z rent rodzinnych, w kwocie netto (do wypłaty) ogółem 2.254,45 zł, a równocześnie żadne z nich nie posiada łatwego do spieniężenia majątku. W tym kontekście należało przyjąć, że opłacenie pełnych kosztów niniejszego postępowania mogłoby ich narazić na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu, a tym samym, że została spełniona przesłanka określona w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Dlatego rozstrzygnięto o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek, na obecnym etapie postępowania wybór takiej postaci częściowego prawa pomocy w sposób pełniejszy niż ustanowienie radcy prawnego przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Stoi on wszak przez koniecznością uiszczenia wpisu od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych. Powodem odmowy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest natomiast to, że w sprawie brak jest przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie pełnym. Byłoby to możliwe tylko w sytuacji, gdyby przedstawiciel ustawowy skarżącego w ogóle nie miał możliwości uiszczenia jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem analiza sytuacji majątkowej ich trójosobowego gospodarstwa domowego, a mianowicie uzyskiwanego przez tę rodzinę dochodu oraz wysokości ponoszonych kosztów doprowadziła do konkluzji, że przesłanka ta nie zachodzi. Po pierwsze bowiem, rzeczone gospodarstwo domowe uzyskuje - jakkolwiek niewysoki - to jednak stały i regularny dochód z tytułu rent rodzinnych. Po drugie - o możliwości przynajmniej częściowej partycypacji w należnościach, jakie mogą wiązać się z postępowaniem sądowym świadczy również relacja pomiędzy wspomnianym dochodem (2.254,45 zł netto), a obciążającymi tę rodzinę kosztami utrzymania. Jak wynika z oświadczeń A.W., suma niezbędnych wydatków, które ponosi w ciągu miesiąca z tytułu opłat stałych sprowadza się do kwoty 639,20 zł, na którą składają się ponoszone przezeń samodzielnie: opłaty za gaz (53 zł), telefony (50 zł) i Internet (49 zł), składki ubezpieczeniowe (184,40 zł) i koszty obiadów córki w szkole (70 zł) oraz połowa kosztów utrzymania zamieszkiwanego domu (podatek od nieruchomości i rolny w kwocie rocznej ogółem 287 zł, co daje miesięcznie 23,92 zł, z czego połowa to 11,96 zł), opłata za energię elektryczną (104 zł, z czego połowa to 52 zł), opłata za wywóz śmieci (55,50 zł za trzy miesiące, co daje miesięcznie 18,50 zł, z czego połowa to 9,25 zł), opłata za wywóz szamba (120 zł za 3 miesiące, co daje 40 zł miesięcznie, z czego połowa to 20 zł), a także wydatki na zakup węgla i drewna na opał, w kwocie 3.350 zł rocznie, do daje 279,17 zł miesięcznie, z czego połowa to 139,59 zł). Oznacza to, że po uiszczeniu wszystkich tych kosztów, gospodarstwo domowe skarżącego ma w dyspozycji miesięcznie kwotę ponad 1.600 zł, a zatem - nawet uwzględniwszy, że należy ją pomniejszyć o niezbędne koszty związane z edukacją jego siostry (składki szkolne) oraz z wyżywieniem i zakupem koniecznych środków czystości - umożliwia ona wygenerowanie pewnych (przynajmniej niewielkich) oszczędności. W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, iż nie zostało wykazane, aby A.W. będąca przedstawicielem ustawowym skarżącego, nie była w stanie opłacić jakichkolwiek kosztów tego postępowania i dlatego uznano, że brak jest podstaw do ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 tej ustawy.