IV SA/Gl 233/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi E.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Miejskiego Zarządu Oświaty w T. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 70b ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) przyznał E.P. dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika R.M. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ ten w pierwszej kolejności przywołał treść art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, a następnie przedstawił sytuację faktyczną, która legła u podstaw jej wydania. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła E.P. jako sklep "A" w T.. W odwołaniu tym wniosła o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika nie za 22 miesiące lecz za 33 miesiące. W motywach odwołania podniosła, że zastosowanie w sprawie § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z dnia 1 lipca 2002 r. stanowi naruszenie prawa i jest wyrazem nierównego traktowania stron postępowania administracyjnego, a okoliczność ta godzi w postanowienia art. 32 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o odmowie przyznania E.P. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Sklep "A" w T. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika R.M.. W uzasadnieniu decyzji organ wyższego stopnia przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji musi zostać wyeliminowane z obrotu prawnego i w to miejsce niezbędne jest wydanie nowego rozstrzygnięcia, mocą którego nastąpi odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia. W dalszej części uzasadnienia organ ten odwołał się do postanowień art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty i zaznaczył, że potwierdzenie faktu, że przygotowanie zawodowe może prowadzić tylko i wyłącznie osoba posiadająca kwalifikacje wymagane od instruktora praktycznej nauki zawodu. Następnie wskazany organ przybliżył unormowania prawne dotyczące posiadania kwalifikacji zawodowych uprawniających do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że w przedmiotowej sprawie w oparciu o przedłożone dokumenty, faktu posiadania kwalifikacji instruktorskich przez M.R. nie można stwierdzić. Z przedłożonych dokumentów wynika, że uzyskując tytuł mistrzowski w zawodzie fryzjer w dniu [...] i kończąc kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu [...] nie mogła ona spełniać warunków wskazanych w § 10 ust. 4 i 5 przedmiotowego rozporządzenia, od pierwszego dnia kiedy rozpoczęto wobec R.M. naukę zawodu. Skoro M.R. nie spełniała w dniu 1 września 2006 r. warunków stawianych instruktorom praktycznej nauki zawodu, pracodawca który powierzył jej to zadanie nie może otrzymać dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Fakt uzyskania przez M.R. dyplomu mistrzowskiego i zakończenie kursu pedagogicznego w terminie późniejszym, niż rozpoczęto praktyczną edukację zawodową R.M. nie może prowadzić do przyznania pracodawcy wnioskowanego dofinansowania, skoro przepisy prawa wymagają od osoby przystępującej do prowadzenia praktycznej nauki zawodu spełniania wskazanych wymogów już na etapie początkowym. Na potwierdzenie stanowiska organ odwoławczy przywołał liczne wyroki sądów administracyjnych. Nadto organ ten wskazał, że znany jest mu wyrok WSA w Opolu sygn. akt II SA/Op 29.09, jednakże nie podzielił wyrażonego w tym wyroku poglądu o przekroczeniu granic delegacji ustawowej przy wydawaniu przedmiotowego rozporządzenia. W tym zakresie SKO w K. odwołało się do innych wyroków sądów administracyjnych. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy zaznaczył, że nie naruszył zakazu zawartego w art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wadliwa decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo – wymóg posiadania stosownych kwalifikacji instruktorskich przez cały okres szkolenia młodocianego pracownika, u określonego pracodawcy, jak również rażąco narusza interes społeczny. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła E.P. domagając się jej uchylenia w całości ze względu na naruszenie art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponadto wystąpiła o zwrot kosztów postępowania. W motywach skargi podniosła, że do organu odwoławczego wniosła skargę na decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ domagała się przyznania dofinansowania za okres 33 miesięcy a nie za 22 miesiące. Zarzuciła rozstrzygnięciu organu wyższego stopnia wadliwe zastosowanie art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ decyzja tego organu nie może pogarszać sytuacji prawnej osoby wyznaczonej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Nadto skarżąca podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dopuściło się naruszenia postanowień art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie wywiązywało się z należytego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według natomiast postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżąca jako podstawowy zarzut podniosła naruszenie przepisów procesowych poprzez wadliwe zastosowanie art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem naruszenia zakazu działania na niekorzyść odwołującej się strony. Sąd administracyjny przed merytorycznym rozpatrzeniem wniesionej skargi zobligowany jest w pierwszej kolejności do zbadania czy rozstrzygnięcia podjęte w ramach kontrolowanego postępowania administracyjnego odpowiadają wymogom formalnym przewidzianym przepisami prawa procesowego, a dopiero później uprawniony jest do kontroli merytorycznej podjętych decyzji. Skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do postanowień art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Z uwagi na treść powyższego przepisu naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że wskazany przepis obejmuje wszelkie rodzaje naruszenia właściwości rzeczowej, łącznie z jej odmianą, jaką jest właściwość instancyjna. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu po myśli art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego musi przestrzegać swojej właściwości. W rozpatrywanej sprawie decyzję organu pierwszej instancji podpisał Dyrektor Miejskiego Zarządu Oświaty w T. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T.. Oznacza to, że decyzja ta wydana została przez Prezydenta Miasta T.. Stosownie do postanowień art. 70b ust. 6 ustawy o systemie oświaty decyzje w zakresie dofinansowania podejmuje wójt, burmistrz czy prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania. Jak wynika z akt sprawy R.M. zamieszkuje w J. będących dzielnicą T., zatem prezydent tego miasta uprawniony był do wydania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie w przekazanych aktach administracyjnych brak jest dokumentu pozwalającego na uznanie, że Prezydent Miasta T. udzielił Dyrektorowi Miejskiego Zarządu Oświaty w T. stosownego upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych. Nadto z przepisów przywoływanej powyżej ustawy nie wynika, aby prezydent miasta miał możliwość udzielania upoważnień do wydawania decyzji administracyjnych kierownikom gminnych jednostek organizacyjnych. W aktach tych znajduje się natomiast uchwała Rady Miasta T. z dnia [...] Nr [...] w sprawie upoważnienia dyrektora Miejskiego Zarządu Oświaty w T. do wydawania indywidualnych decyzji w zakresie oświaty. Przedmiotowa uchwała wydana została na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 70b ust. 6 ustawy o systemie oświaty. Mocą wskazanej uchwały udzielono D.G. dyrektorowi Miejskiego Zarządu Oświaty w T. upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w związku z wykonywaniem zadań z zakresu administracji publicznej wynikających z ustawy o systemie oświaty. Decyzje te dotyczą stosownie do treści § 1 ust. 2 pkt 4 tej uchwały dofinansowania kosztów kształcenia pracowników, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Stosownie do postanowień § 4 tej uchwały wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]. Uchwała rady gminy podjęta na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym jest aktem prawa miejscowego, mocą którego kierownik gminnej jednostki organizacyjnej nabywa uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych. Unormowanie to jako akt szczególny posiada pierwszeństwo wobec unormowań o charakterze generalnym. Istota przedmiotowej uchwały sprowadza się do tego, że z chwilą wejścia jej w życie Prezydent Miasta T. traci przysługujące mu z mocy art. 70b ust. 6 prawo do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie dofinansowania kształcenia młodocianych, a uprawnienie w tym zakresie przechodzi na Dyrektora Miejskiego Zarządu Oświaty w T.. Ważne jest to, że w omawianym zakresie wskazany Dyrektor staje się samodzielnym podmiotem administrującym dysponującym własnym prawem, do wydawania decyzji administracyjnych Oznacza to, że Dyrektor ten wydając decyzje administracyjne w zakresie objętym treścią wskazanej powyżej uchwały nie może powoływać się na upoważnienie Prezydenta Miasta T., ponieważ Prezydent Miasta T. mocą przedmiotowej uchwały został już wyłączony od załatwiania tych spraw. Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają uznać, że w rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji wydana została przez organ niewłaściwy, ponieważ podjęta została przez Prezydenta Miasta T., a stosownie do postanowień przywoływanej powyżej uchwały Rada Miasta w T. organem uprawnionym do jej wydania jest Dyrektor Miejskiego Zarządu Oświaty w T. jako kierownik gminnej jednostki organizacyjnej. Okoliczność polegająca na tym, że wskazaną decyzję podpisała osoba uprawniona do jej wydania nie ma w tym zakresie znaczenia, ponieważ z punktu widzenia prawidłowości decyzji administracyjnej kluczową rolę odgrywa podjęcie jej przez uprawniony organ. Powyższe rozważania pozwalają uznać, że w rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej organu administracji, a stosownie do postanowień art. 156 § 1 pkt 1 jest to przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji. Organ odwoławczy powyższego uchybienia nie dostrzegł lecz wydał decyzję merytoryczną, mocą której uchylił decyzję organu pierwszej instancji i odmówił skarżącej dofinansowania z tytułu kształcenia młodocianego. Zatem rozstrzygnięcie tego organu także jest dotknięte wadą skutkującą nieważności, albowiem wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta wyczerpuje znamiona podjęcia takiego rozstrzygnięcia stosownie do postanowień art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wyczerpana została przesłanka stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji zwalnia Sąd od rozważań dotyczących zagadnień merytorycznych, ponieważ takie będą możliwe dopiero po usunięciu uchybień o charakterze proceduralnym. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, którym jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych jest Dyrektor Miejskiego Zarządu Oświaty w T.. Wskazany organ po przeprowadzeniu postępowania dowodowego podejmie stosowną w sprawie decyzję rozstrzygającą żądanie zgłoszone przez skarżącą. Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach postępowania orzeczono, z uwzględnieniem postanowień art. 200 i art. 209 powoływanej ustawy. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. su.