IV SA/Gl 238/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr[...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego w kwestii sprzeciwu strony skarżącej z dnia 7 marca 2016 r. na postanowienie z dnia 12 lutego 2016 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. W piśmie z dnia 4 stycznia 2016 r. skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie oświadczyła, że "wszystkie środki finansowe otrzymywane z emerytury zmuszona jest wydawać na bieżące naprawy domu, w którym mieszka" i dlatego nie stać ją na opłacenie adwokata, który sporządziłby skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. poinformowano skarżącą o ustawowym zwolnieniu od kosztów sądowych i zarazem pismem z dnia 19 stycznia 2016 r. wezwano ją do nadesłania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 5 lutego 2016 r. W. K. nadesłała formularz "PPF", w którym wskazała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jej dochodem jest renta rodzinna w wysokości 2.600 zł, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności ani przedmiotów wartościowych. Poza tym oświadczyła, iż zamieszkuje w domu o powierzchni 50 m2 i wartości 26.460 zł, a także posiada mieszkanie o wielkości 30 m2 i wartości 60.000 zł oraz udział wynoszący 1/3 w nieruchomości gruntowej, o powierzchni 0,81 ha i szacunkowej wartości 2.000 zł. Dodatkowo wyliczyła koszty swojego bieżącego utrzymania wraz z podaniem kwot przeznaczanych na remont domu. Do wniosku dołączyła kserokopię zestawienia robót wykonanych na dachu jej domu na kwotę 1.000 zł, przy czym ostatnie prace były prowadzone w dniu 23 kwietnia 2015 r. oraz kserokopię faktury VAT datowaną na 23 grudnia 2014 r. i wystawioną na kwotę 324 zł z tytułu remontu dachu. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, że warunki życia wnioskującej są niewątpliwie trudne jednakże okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem W. K. oprócz domu posiada również mieszkanie, które nie jest ani obciążone hipotekami ani też nie jest wynajmowane. W związku z powyższym w ocenie referendarza wnioskodawczyni posiada możliwości pozyskania środków, wystarczających na opłacenie adwokata z wyboru poprzez sprzedaż lub wynajem mieszkania, którego nie zamieszkuje albo poprzez obciążenie tej nieruchomości w szczególności pożyczką hipoteczną. Tym samym zdaniem referendarza pomimo, że skarżąca powołuje się na ciężką sytuację, możliwości wyżej wymienionych nie wykorzystuje, a przeciwnie - wydatkuje relatywnie znaczne kwoty na utrzymanie wspomnianego lokalu (wysokość samego czynszu, zgodnie z jej deklaracją wynosi 239,54 zł). Reasumując w opinii referendarza wnioskująca ma możliwości pozyskania środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, a co więcej - na wyraźne polepszenie swojej sytuacji materialnej i powinna mieć świadomość, że udział w postępowaniu sądowym, z którym mogą się wiązać określone koszty, wymaga wykorzystania tych możliwości. Pismem z dnia 7 marca 2016 r. W. K. wniosła sprzeciw na postanowienie z dnia 12 lutego 2016 r. domagając się ustanowienia adwokata z urzędu dla sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, iż "Sąd nie uwzględnił całego szeregu istotnych okoliczności przemawiających za przyjęciem stanowiska, że jej sytuacja materialna nie pozwala pokryć wydatku związanego z ustanowieniem adwokata z wyboru". Poza tym wyjaśniła, iż od ponad 5 lat walczy bezskutecznie z [...] S.A. – A w R. o naprawienie szkód, które pozwolą normalnie funkcjonować w jej budynku. Podkreśliła również, że jest zmuszona ratować się przed zalewaniem poprzez finansowanie układania plandek na dachu i pompowania wody, która gromadzi się w jej piwnicy. Zmuszona jest także do pokrywania kosztów zwiększonego ogrzewania tak aby osuszać zalewane części budynku oraz do finansowania wydatków związanych z mieszkaniem w P. Jednocześnie stwierdziła, że jej mieszkanie na dzień dzisiejszy nie nadaje się ani do sprzedaży ani do zamieszkania a podana przez nią cena 60.000 zł jest zdecydowanie zawyżona i możliwa do osiągnięcia dopiero po wykonaniu kapitalnego remontu. Podsumowując skarżąca oświadczyła, iż z jednej strony ma zalewany przez wodę dom, który musi utrzymywać ponosząc wydatki na ratowanie go, a z drugiej strony ma mieszkanie, które nie nadaje się do sprzedaży i wymaga kapitalnego remontu związanego z wydatkami, których nie jest w stanie ponieść. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ponadto zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych należy zauważyć, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836). W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że W.K. nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te mają bardzo ograniczone i zaspokajają nimi tylko podstawowe potrzeby. Albowiem sytuacja finansowa skarżącej, osiągającej stały miesięczny dochód w kwocie 2.600 zł netto uzasadnia stwierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu jej wydatków, jest ona w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Jednocześnie należy podkreślić, że do koniecznych kosztów utrzymania nie zalicza się wszystkich wydatków jakie strona ponosi, a tylko te, które służą zapewnieniu niezbędnej egzystencji. Tym samym wymaga wskazania, że wydatki związane z utrzymaniem dwóch nieruchomości, takie jak przykładowo remonty, mają charakter prywatnoprawny i nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty postępowania. A zatem w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.