IV SA/Gl 24/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2008r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku D. R. z dnia [...], odmówił przyznania mu dodatku mieszkaniowego na okres od dnia [...] do dnia [...] W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że strona spełnia kryteria ustawowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego. W szczególności według wniosku strony jej średni miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosił [...]zł., tj. [...]zł. na osobę, a stałe wydatki na mieszkanie (czynsz, gaz, energia elektryczna, telefon stacjonarny) za ostatni miesiąc, wynoszą [...]zł. Zdaniem organu pierwszej instancji, spełnienie dwóch głównych kryteriów ustawowych niezbędnych do przyznania dodatku mieszkaniowego jest niewystarczające, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zostanie ustalone, że występuje rażąca dysproporcja wyczerpująca przesłanki określone w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W związku z tym, gospodarstwo domowe strony zostało wytypowane do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o czym powiadomiono ją w piśmie z dnia [...] ustalając termin wywiadu na dzień [...] W odpowiedzi na zawiadomienie strona przesłała pisemną informację, z dnia [...], o braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu podjęcia przez nią pracy w godzinach [...]. Pomimo tej informacji pracownik socjalny w wyznaczonym terminie tj. w dniu [...] udał się do miejsca zamieszkania strony w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Na miejscu, w trakcie dzwonienia na domofon, pracownik minął się ze stroną przy wyjściu z klatki schodowej. Strona zapytana o możliwość przeprowadzenia z nią wywiadu stwierdziła, że śpieszy się do pracy i wysłała już w tej sprawie pismo, po czym "wsiadła do dużego eleganckiego samochodu" (akta administracyjne - notatka służbowa z dnia [...]). Pismem z dnia [...] strona została ponownie wezwana do zgłoszenia się do organu pierwszej instancji celem ustalenia kolejnego terminu wywiadu środowiskowego, ale pomimo jego odebrania nie zgłosiła się tylko przesłała pismo z dnia [...] informujące o zmianie godzin pracy. W tej sytuacji, mimo dwukrotnych starań organu pierwszej instancji wywiad ze stroną nie doszedł do skutku z jej winy, co skutkuje nie przyznaniem dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu z dnia [...] strona domagała się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i zarzuciła, iż już wcześniej na przestrzeni [...] lat udzieliła [...] wywiadów środowiskowych. Zatem w oparciu o przepis art. 50 § 2 i 3 K.p.a. oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przeprowadzenie kolejnego wywiadu było zbędne. Nadto zaznaczyła, że wykazała maksimum dobrej woli i gotowość do przyjęcia pracownika socjalnego celem przeprowadzenia, jej zadaniem, zbędnego wywiadu środowiskowego. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w celu dokładnego ustalenia faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy oraz liczby osób z nim wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących została wprowadzona instytucja wywiadu środowiskowego, a odmowa jego przeprowadzenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Dalej przywołał ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji i stwierdził, że pomimo wyznaczenia terminu i godziny wywiadu środowiskowego czynność ta nie doszła do skutku. Zdaniem organu odwoławczego wnioskodawca nie tylko nie współdziała z organem pierwszej instancji w celu dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych, ale swoim zachowaniem i działaniem celowo czynności te utrudnia, bowiem wskazuje niedzielę jako jedyny dzień, w którym może zgodzić się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Nadto, w chwili, gdy pracownik socjalny, w wyznaczonym terminie o godzinie [...], stoi pod drzwiami wnioskodawcy wówczas wychodzi z mieszkania twierdząc, iż udaje się do pracy. Pomimo, iż w piśmie z dnia [...] wnioskodawca informował, że pracuje w godzinach [...]. Organ odwoławczy dodatkowo podniósł, iż z uwagi na obowiązek wcześniejszego powiadomienia o terminie przeprowadzenia wywiadu, który wynika z art. 79 § 1 K.p.a. i treść pisma wnioskodawcy z dnia [...] istnieje podstawa do uznania, że do wywiadu może nie dojść, gdyż każdy jego wyznaczony termin może być niedogodny i podważony przez wnioskodawcę z powołaniem się na "rzekomo" już wcześniej zaplanowane obowiązki. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy zauważył, że w niniejszym przypadku nie ma zastosowania art. 50 § 2 i 3 K.p.a, który dotyczy wstawiennictwa strony w siedzibie organu administracji a nie sytuacji odwrotnej, która ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie z uwagi na naruszenie bliżej nieokreślonych przepisów prawa materialnego i procesowego, podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu. Nadto, akcentował swoje niezadowolenie z działalności obu organów orzekających, którym zarzucił "kolejne perfidne kłamstwo czyli rzekomy brak możliwości przeprowadzenia u mnie kolejnego wywiadu środowiskowego". W odpowiedzi na skargę z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz przywołało okoliczności i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając, że nie znajduje podstaw do jej zmiany, gdyż okoliczności podniesione w skardze nie dają takich możliwości. Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził, jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd może również stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając, w oparciu o powołane przepisy, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, iż przy jej wydaniu nie naruszono przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego i to w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik, bowiem sprawa została wyjaśniona w oparciu o obiektywnie i wszechstronnie dokonaną ocenę jej stanu faktycznego. Zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 zdanie 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek ten przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej, sam wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w przepisie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ustawodawca wprowadził instytucję wywiadu środowiskowego, mającą na celu dokładne ustalenie faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy oraz faktycznej liczby osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą. Wywiad środowiskowy przeprowadza, stosownie do treści art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, upoważniony przez organ właściwy w sprawie dodatku mieszkaniowego pracownik, który może żądać w jego toku od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Jednocześnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828), wydanego na podstawie art. 7 ust. 15 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, iż wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i na jego podstawie ustala faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy. Podczas wywiadu, upoważniony pracownik bada aktualną sytuację dochodową, zawodową, zdrowotną i rodzinną wnioskodawcy oraz może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Nadto, odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego (art. 7 ust. 4 zdanie 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). W rozpatrywanej sprawie skorzystanie przez organ administracji z uprawnienia do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wynikającego wprost z powołanych przepisów prawa, nie może zostać poczytane za nieusprawiedliwione. Bezspornie skarżący został prawidłowo poinformowany, w piśmie z dnia [...], o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wyznaczonego na dzień [...]. W wyznaczonym dniu o godzinie [...] skarżący nie wykonywał pracy, ale przebywał w miejscu zamieszkania. Jednakże nie zgodził się na przeprowadzenie wywiadu. Opisane zdarzenie, potwierdzone znajdującymi się w aktach administracyjnych dokumentami, stanowi samoistną podstawę do wydania decyzji odmownej przez organ pierwszej instancji. Zauważyć przyjdzie, że w zaistniałym stanie faktycznym sprawy skarżący sam nie zaproponował dogodnego dla organu pierwszej instancji nowego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zatem nie ułatwia pracy temu organowi, który związany jest określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego terminami rozpatrzenia złożonego przez skarżącego wniosku. Powołane już wcześniej przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych nakładają na skarżącego, jako wnioskodawcę, wymóg współdziałania z organem właściwym w sprawach dodatków mieszkaniowych w celu dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych. Natomiast kwestionowanie podejmowanych przez organ administracji działań zmierzających do realizacji jego ustawowych obowiązków można poczytywać, na co słusznie wskazał organ odwoławczy, za odmowę, o której mowa w art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, prowadzącą w konsekwencji do wydania na rzecz skarżącego niekorzystnej dla niego decyzji. W tej sytuacji jakiekolwiek podniesione przez skarżącego, w piśmie z dnia [...], okoliczności nie dają podstaw do uznania, że zbędne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz złożenie stosownych oświadczeń i wyjaśnień, celem dokładnego ustalenia faktycznego jego stanu majątkowego i faktycznej liczby osób wspólnie stale z nim zamieszkujących i gospodarujących. W tym miejscu zaakcentować trzeba pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 1999 r. sygn. akt OPK 19/99 (publ. ONSA 2000/1/10, Pr.Pracy 2000/2/35, Prok.i Pr. 2000/2/40, zbiór Lex 38963), który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że każdy kolejny wniosek składany w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, wszczyna odrębne postępowanie i jest nową, odrębną sprawą. Zatem rozpatrując niniejszą sprawę organy administracji nie mogły opierać się o wywiady środowiskowe przeprowadzone we wcześniejszych sprawach, dotyczące innych okresów pobierania dodatku mieszkaniowego przez skarżącego. Nie zasługuje, zatem na aprobatę zarzut, sprecyzowany w odwołaniu, iż przeprowadzenie kolejnego wywiadu było zbędne, bowiem już wcześniej na przestrzeni [...] lat skarżący udzielił [...] wywiadów środowiskowych. Dodatkowo zauważyć przyjdzie, że wydane w sprawie decyzje były poprzedzone szczegółowym postępowaniem wyjaśniającym w zakresie zachowania i postawy samego skarżącego, o czym świadczą pisma skierowane do niego przez organ pierwszej instancji. Nadto, zostały poparte wyczerpującym uzasadnieniem zawierającym gruntowne i obszerne omówienie przesłanek stanowiących podstawę podjętych przez te organy rozstrzygnięć (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2003 r. sygn. I SA 1684/02, Lex nr 137803). Zdaniem Sądu, dokonanie dalszych dodatkowych czynności dowodowych możliwe było tylko wówczas, gdyby doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Oznacza to, że skarżący sam powinien przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, czego w rozpatrywanej sprawie nie uczynił. W świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, organy orzekające obu instancji w sposób prawidłowy odmówiły skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego, a podnoszone w odwołaniu, jak również w skardze okoliczności nie mogły doprowadzić do jej wzruszenia. Działając również z urzędu Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji utrzymanej nią w mocy, naruszenia przepisów prawa tak materialnych, jak i procesowych, dlatego skarga jako niezasadna została oddalona. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.