IV SA/Gl 240/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2008r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w R. z dnia [...] nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Komendant Powiatowy Policji w R. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ), jak również § 6, § 7 i § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak zajmowanego lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 100, poz. 918 ) wezwał P.B. do zwrotu do kasy Komendy Powiatowej Policji w R. nienależnie pobrany równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] do [...] w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że mocą decyzji z dnia [...] orzeczono o wygaśnięciu uprawnień do pobierania przez stronę z dniem [...] równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Zgodnie natomiast z § 7 rozporządzenia przywołanego w podstawie prawnej decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o występowaniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość. P.B. pismem z dnia [...] wniósł odwołanie od tej decyzji i wystąpił o ich unieważnienie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W motywach odwołania przedstawił przebieg prowadzonego postępowania jak również podejmowane przez organ pierwszej instancji czynności procesowe. Podnosząc zarzuty pod adresem tej decyzji zwrócił uwagę na jej numer, który odpowiada innej decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji w dniu [...]. Następnie strona zakwestionowała wysokość żądanej kwoty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, ponieważ według jej wyliczeń otrzymała świadczenie za [...], natomiast każe jej się zwracać tak jakby otrzymała to świadczenie za [...]. Decyzji tej zarzucił także naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności, ponieważ rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak zajmowanego lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 100, poz. 918) dopuszcza dwie możliwości wydania decyzji o zwrocie wypłaconego równoważnika; pierwsza z nich polega na pobraniu go na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3 rozporządzenia, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość. Druga z nich sprowadza się do uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika. Nadto odwołujący się podniósł, że w dniu [...] poinformował organ pierwszej instancji o zmianie jego sytuacji faktycznej mającej wpływ na prawo do otrzymanego równoważnika. W konkluzji dochodzi do przekonania, że jedyną decyzją obowiązującą w sprawie jest decyzja z dnia [...] przyznająca mu równoważnik za brak lokalu mieszkalnego. Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, jak również działania podejmowane przez stronę, nadto omówiony został stan faktyczny w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego strona z dniem [...] utraciła prawo do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, z tego też powodu począwszy od wskazanej daty wypłacona jej należność za brak lokalu mieszkalnego była świadczeniem nienależnie pobranym, podlegającym zwrotowi. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał treść § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak zajmowanego lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 100, poz. 918 ) odnoszącą się do świadczenia nienależnie pobranego. Pismem datowanym na [...] P.B. wniósł za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzucił organowi administracji obrazę art. 92 ust. 1 ustawy o policji, jak również § 7 wyżej wymienionego rozporządzenia i wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi zaznaczył, że przedmiotowa decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności postanowień § 7 rozporządzenia, które zawiera dwie przesłanki pobrania nienależnego świadczenia i żadna z nich w ramach tego postępowania nie wystąpiła. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Komendant Policji w K. wystąpił o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja, jaką wydał organ pierwszej instancji w dniu [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu wyższego stopnia z dnia [...]. Mocą wskazanych decyzji organy administracji zażądały zwrotu kwoty [...] zł jako nienależnie wypłaconego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie wzbudza żadnych kontrowersji i wygląda w sposób następujący. Skarżący mocą decyzji Komendanta Powiatowego Policji w R. z dnia [...] otrzymał równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, w dniu [...] małżonka skarżącego nabyła [...] prawo do lokalu mieszkalnego, a skarżący w dniu [...] uruchomił postępowanie, w którym ubiegał się o przyznanie pomocy mieszkaniowej i poinformował organ pierwszej instancji o zaistniałej zmianie sytuacji osobistej mającej wpływ na prawo pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Mocą decyzji z dnia [...] organ pierwszej instancji stwierdził wygaśnięcie decyzji o przyznaniu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, a po uzyskaniu statusu decyzji ostatecznej wydał decyzję mocą, której żąda zwrotu nienależnie wypłaconego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do przestrzegania przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego. Naruszenie tychże przepisów jeżeli miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy stanowi przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi. W rozpatrywanej sprawie Sąd spotkał się z sytuacją, w której organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W przypadku przepisów prawa procesowego to w pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że organ pierwszej instancji obowiązany jest stosownie do postanowień art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego do zapewnienia stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu i umożliwić jej wypowiedzenie się, co do zgromadzonego materiału dowodowego, a po myśli art. 8 tego Kodeksu obowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Analiza przedłożonych akt administracyjnych pozwala uznać, że organ pierwszej instancji uruchomił przedmiotowe postępowanie i wydał decyzję bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego oraz nie informując o tym skarżącego. Potwierdzeniem tego faktu jest to, że decyzja z dnia [...] wygaszająca prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego stała się ostateczna z dniem [...], a decyzja organu pierwszej instancji podjęta została w dniu [...], a zatem dzień po wskazanej powyżej dacie. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego powiadomienie skarżącego o uruchomieniu przedmiotowego postępowania. Wskazane okoliczności pozwalają uznać, że organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia wskazanych norm procesowych, natomiast organ odwoławczy tych uchybień nie dostrzegł. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że organ administracji zgodnie z art. 7 przywoływanego Kodeksu podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jednakże jak zostało to już zasygnalizowane w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji o prowadzeniu takiego postępowania przez organy obu instancji, dodatkowo należy zauważyć, że organy obu instancji nie wyjaśniły, jakimi kierowały się motywami ustalając kwotę nienależnie pobranego świadczenia. Wskazane powyżej uchybienia w zakresie prowadzonego postępowania wyczerpują przesłankę przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniającą uwzględnienie wniesionej skargi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Obok przedstawionych uchybień w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego. Jak wynika bowiem z obowiązującego stanu normatywnego, a w szczególności postanowień § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak zajmowanego lokalu mieszkalnego, dopuszcza dwie możliwości wydania decyzji o zwrocie wypłaconego równoważnika; pierwsza z nich polega na pobraniu go na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3 rozporządzenia, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość. Druga z nich sprowadza się do uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika. Na wstępie należy zauważyć, że druga z wymienionych we wskazanym przepisie przesłanka żądania zwrotu nienależnie pobranego równoważnika w sprawie nie występuje, ponieważ uprawniony organ nie stwierdził nieważności decyzji o przyznaniu takiego równoważnika. W tej sytuacji należy rozważyć, czy w sprawie występuje pierwsza z wymienionych przesłanek. Przywoływany przepis rozporządzenia stanowi, że można żądać zwrotu wypłaconego równoważnika w przypadku pobrania go w skutek niepoinformowania właściwego organu o wystąpieniu zmian w sytuacji osobistej policjanta uniemożliwiającej dalsze jego pobieranie lub policjant podał nieprawdziwe informacje w oświadczeniu, składanym w trakcie ubiegania się o przyznanie równoważnika. Należy z mocą podkreślić, że organy administracji obu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć przywołały treść przedmiotowego przepisu rozporządzenia, jednakże nie dokonały jego analizy, jak również nie wskazały, która z zamieszczonych w tym przepisie przesłanek stanowiła podstawę domagania się zwrotu przyznanego równoważnika. Organy administracji nie zamieściły żadnych rozważań odnośnie czasokresu, jaki upłynął od momentu zaistnienia zmiany w sytuacji skarżącego a poinformowaniem organu o tej zmianie, jak również nie odniosły się do tego czy w przedmiotowym oświadczeniu wszystkie informacje podane przez skarżącego były prawdziwe. W świetle przeprowadzonej analizy należy stwierdzić, że organy administracji nie przeprowadziły wykładni postanowień § 7 rozporządzenia i nie wskazały, która z przesłanek w nim zamieszczonych stanowiła podstawę żądania zwrotu przyznanego równoważnika, jako nienależnie pobranego. Nadto organy administracji nie przywołały przepisu, który uzasadniałby dzielenie przyznanego równoważnika na poszczególne dni i domagania się jego zwrotu od dnia, w którym policjant nie spełnia już warunków do jego otrzymywania, czy też od następnego miesiąca po tym, w którym przestał spełniać wymogi do jego otrzymywania. Okoliczność ta wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji winien przeprowadzić postępowanie, w którym zapewni skarżącemu czynny udział i umożliwi mu wypowiedzenie się co do zebranych materiałów, a następnie dokona wykładni postanowień § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak zajmowanego lokalu mieszkalnego, mając na względzie zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie kierując się zaprezentowanym w niniejszym wyroku kierunkiem wykładni przepisów prawa. W przypadku ustalenia, że nie zachodzą przesłanki pobrania przez skarżącego nienależnego równoważnika, organ ten winien umorzyć prowadzone postępowanie, jako bezprzedmiotowe, a w przeciwnym wypadku wydać decyzję merytoryczną. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do postanowień art. 200 i art. 205 wyżej wymienionej ustawy. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. su.