IV SA/Gl 240/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zatrzymania prawa jazdy uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Starosty [...] na podstawie art. 107 i 108 kpa oraz art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów orzeczono o zatrzymaniu A. S. prawa jazdy kat. [...] o numerze [...]. Decyzja wysłana na adres zamieszkania A. S. nie została przez niego odebrana pomimo dwukrotnego jej awizowania przez pocztę. W piśmie z dnia 6 listopada 2010 r., które wpłynęło do Starosty [...] dnia [...] r. A. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc jednocześnie o przywrócenie mu terminu do dokonania tej czynności. Na uzasadnienie tego wniosku podał, że o postępowaniu i o decyzji w którym ona zapadła dowiedział się 4 listopada 2010 r., gdy otrzymał od Starosty [...] wezwanie do zwrotu prawa jazdy. W okresie gdy toczyło się to postępowanie przebywał za granicą, gdzie w związku z zaostrzeniem przewlekłej choroby poddawany był zabiegom leczniczym. Na dowód tej okoliczności dołączył kserokopię zaświadczenia lekarskiego oraz biletu. Jednocześnie powołując się na treść art. 60 kpa wniósł o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Starosty [...] podając, że brak prawa jazdy uniemożliwi mu dojazd do specjalistów na [...] celem kontynuacji leczenia, którego przerwanie może zagrozić jego życiu. Po rozpoznaniu tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] odmówiło na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 kpa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia stwierdziło, że odwołujący się nie spełnił wszystkich przesłanek przywrócenia terminu sformułowanych w art. 48 kpa, a w szczególności nie uprawdopodobnił, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 kpa in fine). Przy doręczeniu zastępczym objętej wnioskiem decyzji, jak i wcześniejszych kierowanych do wnioskodawcy pism procesowych z dnia 15 lipca i 12 sierpnia 2010 r. (awiza także z 10 i 20 września 2010 r.) uznanych za doręczone na zasadzie art. 44 § 1 pkt 1 i § 2, 3 i 4 kpa, na pieczęci "zwrot" zaznaczyła Poczta jedynie rubrykę "adresat nie odebrał przesyłki w terminie" nie zaś rubrykę "adresat czasowo nie przebywa". Przedmiotowe dowody doręczenia (w tym dowód doręczenia objętej wnioskiem decyzji) nie stanowią zdaniem SKO dowodu czasowego (zwłaszcza dłuższego) pobytu strony za granicą a stanowią jedynie poszlakowy dowód na zaniechanie odbioru przesyłki. Z tego też powodu nie można przyjąć, że świadczą one o uprawdopodobnieniu, iż bez swojej winy uchybił wnioskodawca terminowi. Za przyjęciem takiego uprawdopodobnienia nie przemawiają także zdaniem SKO dołączone do wniosku załączniki. Zaświadczenie lekarskie z dnia 5 maja 2010 r. o zaostrzeniu astmy oddechowej i niezdolności do pracy nie wskazuje okresu tej niezdolności i nie zawiera zaleceń lekarskich, zaś bilet z K. do G. z [...] r. świadczy tylko o podróży w jedną stronę. Zdaniem organu odwoławczego bez wyraźnego związku z argumentacją o konieczności leczenia astmy zaostrzonej w maju pozostaje rzekomo dłuższy (ale bez wskazania dokładniejszej daty) pobyt w S. na rzekomym leczeniu w okresie co najmniej od 10 września 2010 r. Zasady doświadczenia życiowego wskazują też, że przy faktycznym korzystaniu z leczenia strona powinna dysponować na potwierdzenie tego pewnymi dowodami (np. rachunkami za zabiegi lub pobyt na leczeniu), a takich dowodów wnioskodawca nie przedłożył. Co do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji objętej odwołaniem działając w ramach uznania administracyjnego SKO stwierdziło, że do wniosku się nie przychyliło, nie wydając w tym względzie odrębnego postanowienia. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie A. S. wniósł o jego uchylenie i o wstrzymanie jego wykonania. Zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 58 kpa gdyż uprawdopodobnił, iż do uchybienia terminu doszło bez jego winy, w sytuacji gdy o wszczęciu postępowania w którym zapadła decyzja objęta wnioskiem o przywrócenie terminu nie wiedział, gdyż przebywał za granicą. Nie miał przy tym obowiązku gromadzenia dowodów co do okresu pobytu i jego przyczyn. Nadto zarzucił, że z naruszeniem art. 60 kpa w zw. z art. 7, 8 i 123 kpa SKO nie orzekło w przedmiocie jego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty. Przy ocenie jego twierdzeń uzasadniających wniosek niedopuszczalne było w świetle art. 6 kpa powoływanie się przez organ na zasady doświadczenia życiowego. Nadto skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 138 i art. 10 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że nie przedłożył innych dowodów na pobyt i leczenie za granicą gdyż ich nie posiadał. Nie wiedział bowiem, że będą mu potrzebne i ich nie gromadził. Stwierdził nadto, że Poczta zwracając kierowaną do niego korespondencję zaznaczyła, że "adresat nie odebrał przesyłki w terminie" gdyż nie mogła wiedzieć czy adresat pod wskazanym adresem nie przebywa. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo omawiając przedstawione przez skarżącego na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu dowody wskazało, iż nie wynika z nich aby istniała potrzeba jego pobytu za granicą, zwłaszcza przez okres prawie trzech miesięcy. Twierdzenie o leczeniu za granicą, jest też mało prawdopodobne gdy zważy się, że skarżący jest bezrobotnym bez regularnych dochodów a leczenie astmy jest możliwe (co jest zdaniem SKO powszechnie znane) poprzez stałe lub okresowe zażywanie lekarstw łagodzących jego przebieg oraz przez pobyty leczniczo-sanatoryjne w korzystnym klimacie. Stwierdziło też SKO, że skoro dokonana wstępna ocena podanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie dała podstaw do przyjęcia, iż przyczyny uchybienia terminu zostały uprawdopodobnione, to niemożliwe było późniejsze uzupełnienie w tym zakresie wniosku. W piśmie procesowym z dnia 20 kwietnia 2011 r. skarżący podtrzymując skargę, dla uprawdopodobnienia jego wyjazdu i pobytu w S. powołał się na dołączony do tego pisma bilet na prom (wydruk rezerwacji), który jak stwierdził odnalazł dopiero po wniesieniu skargi. Skrytykował też poziom zawartej w odpowiedzi na skargę argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie ostać się nie może jakkolwiek nie wszystkie przedstawione w skardze i w piśmie procesowym skarżącego z dnia 20 kwietnia 2011 r. zarzuty zasługują na akceptację. Należy zwrócić przy tym skarżącemu uwagę na niestosowność w zakresie rygoryzmu sformułowanych pod adresem wypowiedzi SKO zarzutów, nie znajdujących zdaniem Sądu uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Skoro w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do zakwestionowania terminowości wniosku o przywrócenie terminu (zgodnie z art. 58 § 2 kpa) do wniesienia odwołania, to rozstrzygnięcie skargi sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w świetle tego materiału zasadne jest stanowisko SKO, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż do uchybienia tego doszło bez jego winy w rozumieniu art. 58 § 1 kpa. Zdaniem Sądu w tym zakresie sprawa nie została wyjaśniona i rozważona należycie do końcowego rozpoznania wniosku, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art.. 58 § 1 kpa termin należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z przepisu tego nie wynika zatem, że brak zawinienia powinien być jednoznacznie wykazany, czyli pewny, wystarczy jego uprawdopodobnienie czyli przedstawienie i udowodnienie okoliczności mogących realnie wskazywać na brak zawinienia. Okoliczności te powinny być przy tym powiązane z materią (okolicznościami), która dawała podstawę do przyjęcia, że termin został uchybiony. W niniejszej sprawie jest to doręczenie zastępcze dokonane zgodnie z treścią art. 44 kpa. Skuteczność takiego doręczenia powiązana jest z założeniem, że adresat mieszka lub przebywa pod danym adresem ale jest nieobecny w dacie próby doręczenia (względnie nieobecność udaje). Tylko wtedy możliwe jest przyjęcie domniemania, że o przesyłce powziął wiadomość z zawiadomienia jakie doręczyciel umieścił zgodnie z treścią art. 44 § 2 kpa i z prawa odebrania pisma na poczcie celowo nie skorzystał. Domniemanie takie może zostać natomiast obalone w sytuacji gdy w tym czasie adresat pod wskazanym w piśmie adresem nie przebywał chociażby dlatego, że wyjechał na pewien okres za granicę a jednocześnie nie można zastosować do niego treści art. 41 § 1 i § 2 kpa. Wówczas bowiem uprawdopodobnienie tej nieobecności wyklucza zdaniem Sądu przyjęcie skuteczności doręczenia w trybie art. 44 kpa. Przyjmuje się przy tym jednolicie, że warunkiem dopuszczalności zastosowania treści art. 41 § 2 kpa jest wcześniejsze pouczenie strony w toku danego postępowania o obowiązku z art. 41 § 1 tego aktu prawnego. Z akt postępowania administracyjnego nie wynika aby do takiego skutecznego pouczenia skarżącego doszło gdyż zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak i zawiadomienie o możliwości zapoznania z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przed jej rozstrzygnięciem zostało mu doręczone również w drodze awiza tj. w trybie art. 44 § 4 kpa (doręczenie zastępcze). W tym stanie faktycznym do uprawdopodobnienia, że do wniesienia odwołania przez skarżącego z uchybieniem terminu doszło bez jego winy wystarczyłoby uprawdopodobnienie, że istotnie jak skarżący twierdzi, w czasie trwania postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] r., a zwłaszcza w okresie gdy decyzja ta była mu doręczana, faktycznie przebywał w S. Nie ma przy tym większego znaczenia jaki był cel jego tam pobytu, a w szczególności czy przebywał on tam w celu leczenia. Dlatego też jakkolwiek Sąd podziela w całej rozciągłości wątpliwości SKO co do twierdzeń skarżącego, że jego dłuższy pobyt w S. był związany z leczeniem jego schorzenia w postaci astmy oddechowej, które to twierdzenia nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione i nie znajdują nadto potwierdzenia w zasadach doświadczenia życiowego, to wątpliwości te nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu. Decydujące jest bowiem uprawdopodobnienie czy w okresie zastępczego doręczenia objętej odwołaniem decyzji faktycznie w S., jak twierdzi przebywał. Dlatego też przy uwzględnieniu treści art. 7 do 9, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 kpa, wobec treści wniosku o przywrócenie terminu, organ orzekający powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia jego twierdzeń przez złożenie wyjaśnień w jakim okresie przebywał w S., a w szczególności kiedy tam wyjechał, czy jego pobyt tam miał charakter ciągły czy też w tym czasie wracał do Polski, a jeżeli tak to kiedy. Powinien go też wezwać do wskazania dowodów na potwierdzenie jego twierdzeń np. co do wyjazdu. Nie znajduje przy tym oparcia w obowiązujących przepisach stanowisko SKO wyrażone w odpowiedzi na skargę, że strona nie może uzupełnić wniosku o przywrócenie terminu i uzasadnienia podstaw jego złożenia. Wobec tego celowym jak się wydaje było też zwrócenie się do Poczty o nadesłanie bliższej informacji co do przesłanek zaznaczania na awizowanych przesyłkach rubryki "adresat nie odebrał przesyłki w terminie" a nie rubryki "adresat czasowo nie przebywa", chociażby przez odebranie oświadczenia od doręczyciela czy biorąc pod uwagę okoliczności w jakich dochodziło do doręczenia korespondencji stronie w okresie wcześniejszym i późniejszym miał on podstawy do przyjmowania, że w okresie doręczania przesyłek w rozpoznawanej sprawie skarżący przebywał w miejscu swojego zamieszkania, czy też okoliczności przemawiałyby raczej za przyjęciem, że w okresie doręczania decyzji z dnia [...] r. skarżący czasowo w miejscu zamieszkania nie przebywał. Poniechanie wyjaśnienia sprawy w przedstawionym wyżej kierunku, co uczyni SKO przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego, nastąpiło zdaniem Sądu z naruszeniem powyższych przepisów postępowania i mogło mieć istotny wpływ na ustalenie czy do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego. Skutkuje też przyjęcie, że istotne dla rozpoznania wniosku ustalenia zostały poczynione przez SKO z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów (naruszeniem art. 80 kpa). Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku oceni też SKO przedłożony dopiero w postępowaniu przed sądem dowód w postaci potwierdzenia opłaconej rezerwacji biletu na wyjazd dwóch osób (w tym skarżącego) z G. do K. w dniu 19 maja 2010 r. Co do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia przez SKO treści art. 60 kpa w zw. z art. 7, 8 i 123 kpa należy stwierdzić, że ewentualne jego uwzględnienie nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu. Co do zasady należy podzielić przy tym stanowisko skarżącego, że jego wniosek złożony w trybie art. 60 kpa powinien być rozpoznany przez wydanie postanowienia. Byłoby to jednak postanowienie na które nie przysługuje zażalenie i do którego nie miałaby nadto zastosowania treść art. 142 kpa. W sytuacji zatem gdy do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu doszło w ustawowym terminie (określonym w art. 35 § 3 kpa), nie wydanie postanowienia w przedmiocie tej wpadkowej kwestii (wstrzymanie wykonania decyzji, której dotyczył wniosek o przywrócenie terminu) nie może być oceniane negatywnie. Z przedstawionych wyżej względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności tego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy.