IV SA/Gl 240/14
PostanowienieWSA w Gliwicach2014-12-10
Skład orzekający: Andrzej Matan, Beata Kalaga - Gajewska, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spór dotyczący odmowy przyznania funkcjonariuszowi policji dopłaty do wypoczynku, wynikający ze stosunku służbowego, podlega kognicji sądu administracyjnego, czy też sądu powszechnego?Ratio decidendi
Roszczenie funkcjonariusza policji z tytułu dopłaty do wypoczynku, mimo że wynika ze stosunku służbowego, ma charakter cywilnoprawny i stanowi wierzytelność pieniężną. W związku z tym spory w tym zakresie nie podlegają jurysdykcji sądu administracyjnego, a właściwy do ich rozpoznania jest sąd powszechny. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna.Stan faktyczny
Funkcjonariusz policji J.B. złożył wniosek o przyznanie dopłaty do wypoczynku za rok 2009. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania dopłaty, wskazując na przedawnienie roszczenia. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, wskazując na wyjątkowe okoliczności uniemożliwiające wcześniejsze dochodzenie roszczeń (zawieszenie w czynnościach służbowych).Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę jako niedopuszczalną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania dopłaty do wypoczynku postanawia: odrzucić skargę.
Komendant Miejski Policji w B. decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. art. 73 ust. 6 i art. 107 ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 roku (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin (Dz. U. nr 23, poz. 236 z póżn. zm.), odmówił J.B. - funkcjonariuszowi KMP B. przyznania dopłaty do wypoczynku za rok 2009. W uzasadnieniu wskazał, iż w okresie od dnia [...] do [...] funkcjonariusz był zawieszony w czynnościach służbowych na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. W dniu [...] złożył wniosek o przyznanie dopłaty do wypoczynku. Przepis art. 73 ust. 6 ustawy o Policji przewiduje, iż policjantowi i członkom jego rodziny mogą być przyznane świadczenia socjalne i bytowe. Świadczeniem takim jest "dopłata do wypoczynku", przyznawana na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin, policjantowi, który w związku z pełnieniem służby nabył w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze, oraz uprawnionym członkom jego rodziny przysługuje wymienione wyżej świadczenie pieniężne. Wypłata dopłaty do wypoczynku dla policjanta oraz uprawnionych członków jego rodziny następuje po złożeniu przez policjanta pisemnego wniosku o przyznanie dopłaty do wypoczynku). Jednocześnie organ podkreślił, iż w myśl § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów, policjantowi nie udziela się urlopu wypoczynkowego w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych. W ocenie organu I instancji, roszczenie funkcjonariusza uległo przedawnieniu ze względu na postanowienia art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne. Jeśli nie przebywał na urlopie powinien był złożyć wnioski o przyznanie świadczenia z upływem roku, za który przysługiwała dopłata do wypoczynku, a więc w 2009 roku. Jednakże funkcjonariusz wnioski takie złożył dopiero w 2013 r.
W odwołaniu J.B. podnosiósł, iż od dnia [...] z polecenia Komendanta Miejskiego Policji w B. wykorzystuje zaległy urlop wypoczynkowy między innymi za rok 2009, w związku czym złożył wniosek o przyznanie mu dopłaty do wypoczynku. Nie mógł uczynić tego wcześniej skoro nie miał przyznanego urlopu. Wskazał na normę zawartą w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, zgodnie z którą organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Z takimi okolicznościami, w jego ocenie, mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
[...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając argumenty przywołane przez Komendanta Miejskiego Policji w B. W szczególności podkreślił, iż nie zachodziły przeszkody, aby funkcjonariusz złożył wniosek o przyznanie dopłaty do wypoczynku w terminie przewidzianym w § 2 ust. 3 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin. Wniosek można składać nie wcześniej niż na 30 dni przed upływem danego roku kalendarzowego, jeżeli nie zaistniały okoliczności wymienione w pkt 1 (po dokonaniu opłaty lub przedpłaty za korzystanie przez policjanta lub uprawnionych członków jego rodziny z wczasów, innych form zorganizowanego lub indywidualnego wypoczynku, za pobyt na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych oraz leczniczo-opiekuńczych, a także za korzystanie z usług turystycznych, których czas trwania, wraz z podróżą, obejmuje co najmniej 7 dni bądź na 30 dni przed dniem rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych albo takiej części urlopu, którego wymiar łącznie z dotychczas wykorzystanym urlopem osiągnie 14 dni kalendarzowych w roku, za który przysługuje dopłata do wypoczynku bądź na 30 dni przed zwolnieniem ze służby. Odnosząc się do normy zawartej w art. 107 ust. 2 ustawy o Policji organ odwoławczy uznał, iż nie było podstaw do jej zastosowania ze względu na fakt, iż zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie stanowi szczególnej okoliczności uzasadniającej przerwę biegu przedawnienia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.B. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, zwłaszcza art. 107 ust. 2 ustawy o Policji poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania tej normy, podczas gdy zaistniały wyjątkowe okoliczności, które uniemożliwiały wcześniejsze dochodzenie roszczeń (zawieszenie w czynnościach służbowych związku z toczącym się postępowaniem karnym) oraz art. 86 ustawy o Policji w związku z § 6 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopu policjantów poprzez niezasadne przyjęcie, iż w okresie zawieszenia skarżący mógł ubiegać się o przyznanie dopłaty do wypoczynku za rok 2009, podczas gdy w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych policjantowi nie udziela się urlopu wypoczynkowego, a w konsekwencji nie mógł także skutecznie ubiegać się o przyznanie dopłaty do wypoczynku. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych nie udziela się urlopu wypoczynkowego policjantowi. Tym samym nie jest także możliwe uzyskanie przez niego dopłaty do wypoczynku, albowiem uprawnienie to jest "sprzężone" z urlopem wypoczynkowym. Co więcej, wcześniejsze (w trakcie zawieszenia w czynnościach służbowych) wystąpienie z wnioskiem o wypłatę dopłaty do wypoczynku było bezzasadne z uwagi na te przepisy oraz względy logiki,. Skarżący nie podziela także stanowiska organów, zgodnie z którym w sprawie nie znajdują zastosowania zapisy art.107 ust. 2 ustawy o Policji. Opóźnienie w dochodzeniu roszczeń jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, bowiem nie miał możliwości wcześniejszego złożenia wniosku o wypłatę świadczenia w związku z zawieszeniem w czynnościach służbowych.
W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja [...] Komendanta Wojewódzki Policji w K. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu dopłaty do wypoczynku.
Zgodnie z art. 73 ust. 6 ustawy o Policji policjantowi i członkom jego rodziny mogą być przyznawane także inne świadczenia socjalne i bytowe (obok wymienionego w ust. 1 prawa do zwrotu kosztów przejazdu do jednej z obranych przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem bądź zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w przypadku jego niewykorzystania). Stosownie do art. 73 ust. 7 ustawy o Policji minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj i zakres świadczeń, o których mowa w ust. 6, uwzględniając warunki korzystania z tych świadczeń, sposób ich realizacji, a w przypadku świadczeń finansowych - ich wysokość, sposób obliczania, terminy rozliczeń oraz terminy wypłaty. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozporządzeniem z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin przyznał wskazanym podmiotom prawo do świadczenia w postaci "dopłaty do wypoczynku". Uprawnienie takie, w myśl § 1 ust. 1 tego aktu, przysługuje policjantowi, który w związku z pełnieniem służby nabył w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze, oraz uprawnionym członkom jego rodziny. Przepisy § 2 rozporządzenia określają m.in. warunki korzystania z tego świadczenia, w tym zasady składania wniosków. Wypłata dopłaty do wypoczynku dla policjanta oraz uprawnionych członków jego rodziny następuje w terminie 30 dni od dnia złożenia przez policjanta pisemnego wniosku o przyznanie dopłaty do wypoczynku ( § 2 ust. 1). Wniosek o przyznanie świadczenia można składać nie wcześniej niż:
1) po dokonaniu opłaty lub przedpłaty za korzystanie przez policjanta lub uprawnionych członków jego rodziny z wczasów, innych form zorganizowanego lub indywidualnego wypoczynku, za pobyt na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych oraz leczniczo-opiekuńczych, a także za korzystanie z usług turystycznych, których czas trwania, wraz z podróżą, obejmuje co najmniej 7 dni;
2) na 30 dni przed:
a) dniem rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych albo takiej części urlopu, którego wymiar łącznie z dotychczas wykorzystanym urlopem osiągnie 14 dni kalendarzowych w roku, za który przysługuje dopłata do wypoczynku, albo
b) zwolnieniem ze służby, albo
c) upływem danego roku kalendarzowego, jeżeli nie zaistniały okoliczności wymienione w pkt 1 lub 2 lit. a i b (§ 2 ust. 3).
Skarżącemu, który w okresie od [...] do [...] był zawieszony w obowiązkach służbowych i z tej racji nie korzystał z urlopu wypoczynkowego, i dopiero w dniu [...] złożył wniosek o przyznanie dopłaty do wypoczynku w formie decyzji odmówiono wypłaty świadczenia, motywując to przedawnieniem roszczeń wynikających z tego tytułu. Norma zawarta w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji przewiduje bowiem, iż roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
W pierwszym rzędzie rozważenia wymaga kwestia charakteru prawnego czynności w postaci odmowy wypłacenia funkcjonariusza policji świadczenia w postaci "dopłaty do wypoczynku". Problem jest o tyle istotny, że należności te pozostają w związku ze stosunkiem służbowym, co może skutkować wyłączeniem ich z zakresu jurysdykcji sądu administracyjnego (art. 5 pkt 2 p.p.s.a.).
Nie budzi wątpliwości, iż relacja łącząca przełożonych funkcjonariusza policji z policjantem ma charakter administracyjnoprawnego stosunku służbowego. W konsekwencji, spory w sprawach nawiązania, zmiany, zawieszenia w czynnościach służbowych, przenoszenia oraz zwalniania ze służby rozpatrywane są w trybie administracyjnym z możliwością kontroli zapadłego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny (E.Mazurczak-Jasińska, Rozpatrywanie sporów ze stosunku służbowego w: Stosunek służbowy, System Prawa Administracyjnego pod red. R.Hausera, Z.Niewiadomskiego, A.Wróbla, tom 11, Warszawa 2011, s. 487). Potwierdza to przepis art. 32 ustawy o Policji nadający tego rodzaju czynnościom charakter decyzji administracyjnych. Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 1 tej ustawy do mianowania policjanta na stanowiska służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk, właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych (ust. 1) Od decyzji, o których mowa w ust. 1, policjantowi służy odwołanie do wyższego przełożonego (ust. 2). Jeżeli decyzję, o której mowa w ust. 1, ustawa zastrzega dla Komendanta Głównego Policji, od decyzji takiej służy odwołanie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych (ust.3). Zatem najistotniejsze czynności dotyczące stosunku służbowego policjanta przybierają formę decyzji, co tym samym otwiera drogę do poddania ich kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Forma decyzji przewidziana jest wprost, albo też w sposób dorozumiany w kliku jeszcze innych przypadkach, przy czym wszystkie one dotyczą istotnych elementów treści stosunku służbowego. Poza tym, ustawodawca dopuszcza możliwość zaskarżania do sądu administracyjnego orzeczeń dyscyplinarnych (art. 138 ustawy o Policji). Jednocześnie, co zauważono wyżej, w myśl art. 5 ust. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Łączne odczytanie norm zawartych w ustawie o Policji oraz normy z art. 5 ust. 2 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, iż w sprawach wynikających z podległości służbowej policjanta sąd administracyjny nie będzie właściwy, chyba że właściwość jego wynika z faktu podejmowania w tym zakresie decyzji administracyjnych (podobnie: J.Drachal,W.Jagielski,P.Gołaszewski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R.Hausera i M.Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 93).
Zważywszy na wyłączenie prawa do sądu, określone w art. 5 ust. 2 p.p.s.a., rozumienie zwrotu "sprawy wynikające z podległości służbowej" powinno być bardzo ścisłe, ograniczone jedynie do typowych relacji występujących już w ramach ukształtowanego podporządkowania służbowego. Przykładowo, NSA w wyroku z dnia 6 czerwca 2012 r., I OSK 655/12 (Lex nr 1334596), dotyczącym żołnierzy zawodowych, stwierdza: "Wszelkie sprawy związane z ustaleniem zadań służbowych, ustaleniem czasu pełnienia służby, udzieleniem czasu wolnego, określeniem terminu wykorzystania czasu wolnego, pozostają w wyłącznej gestii przełożonego żołnierza zawodowego, który decyduje jakie zadania i w jakim wymiarze czasu służby żołnierz będzie wykonywał oraz kiedy i w jakim rozmiarze skorzysta z czasu wolnego w związku z wykonywaniem zadań przekraczających obowiązujący czas służby. Oznacza to, że sprawy te należą do spraw wewnętrznych pomiędzy żołnierzem, a jego przełożonym będących w określonej wojskowej strukturze organizacyjnej, wynikających z podległości służbowej." (cytat).
Wobec powyższego powstaje pytanie w związku z tym, jaki charakter ma roszczenie funkcjonariusza powstałe z tytułu dopłaty do wypoczynku, administracyjnoprawny czy cywilnoprawny.
Prawo do wypłaty tych należności wynika z ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego. Nie pozostaje ono w zakresie spraw wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi co powoduje, iż nie można wykluczyć możliwości poddania ich kontroli sądu administracyjnego. Kontrola taka byłaby możliwa, o ile akt podejmowany w tej kwestii mieściłby się w katalogu zawartym w art. 3 § 2 bądź § 3 p.p.s.a., a więc jeśli miałby charakter decyzji albo aktu (czynności) z zakresu administracji publicznej, dotyczącego prawa i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Należy wykluczyć możliwość rozstrzygania w takiej sprawie w drodze decyzji administracyjnej, bowiem przepisy prawa materialnego, zawarte w ustawie o Policji nie zawierają normy, która mogłaby stanowić podstawę prawną do działania w takiej formie prawnej. Generalnie rzecz biorąc w sprawach dotyczących funkcjonariuszy Policji stosowanie decyzji jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy przepis ustawy bądź też rozporządzenia wyraźnie (czasami w sposób dorozumiany) to przewiduje. Poza tym akt taki nie odpowiada warunkom koniecznym do uznania go za decyzję, bowiem nie ma charakteru władczego i nie jest on skierowany do podmiotu zewnętrznego. Podobne argumenty przemawiają za uznaniem, iż akt taki nie mieści się w kategorii innych niż określone w pkt 1-3 art. 3 § 2 p.p.s.a., a więc aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przez akty lub czynności organu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a. należy rozumieć działania materialno-techniczne podjęte przez szeroko rozumiane organy administracji publicznej w sprawach o charakterze publicznoprawnym, w stosunku do indywidualnie oznaczonych podmiotów, dotyczące stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, dla załatwienia których nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, "Inne akty z zakresu administracji publicznej jako przedmiot skargi do sądu administracyjnego" oraz "Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania", publ. Studia i materiały z Konferencji Naukowej poświęconej Jubileuszowi 80-tych urodzin Profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń, 15-16 listopada, 2005. - Toruń 2005. s. 364 i n.). Akt lub czynność muszą mieć charakter zewnętrzny, tj. powinny być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującego daną czynność (por. T.Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, wyd. 5, s. 70).
W rozpatrywanej sprawie nie można przyjąć, iż czynność ta ma charakter zewnętrzny. Wynika ona bowiem z administracyjnoprawnego stosunku służbowego, mieści się w zakresie relacji funkcjonariusz-przełożony. Wobec uznania czynności w postaci odmowy wypłaty funkcjonariuszowi należności z tytułu dopłaty do wypoczynku za pozostającej poza zakresem właściwości sądu administracyjnego i jednoczesnym respektowaniu konstytucyjnego prawa do sądu zachodzi pytanie czy czynność ta nie ma charakteru cywilnoprawnego. Problem ten był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 10 lipca 2000 r. SK 12/99 zauważył, iż: "za błędne należy uznać stanowisko, które niejako z góry wyklucza możliwość powstania stosunku cywilnoprawnego między podmiotami związanymi stosunkiem administracyjno-prawnym. Roszczenia cywilnoprawne wynikają bowiem z tak różnych źródeł, iż nie sposób przyjąć, że źródło przesądza o charakterze stosunku prawnego. Także zatem między osobami pozostającymi w stałym stosunku cechującym się brakiem równorzędności (np. stosunek służbowy, stosunek między organem administracji reprezentującym państwo a obywatelem) może dojść do ukształtowania więzi, w której podmioty te posiadają równy status. Trybunał Konstytucyjny podkreślił już w swym orzecznictwie, że kategorię spraw z zakresu podległości służbowej, których zasadniczo prawo do sądu nie obejmuje, należy ujmować wąsko, "ponieważ szereg elementów kształtujących sytuację prawną podmiotu znajdującego się w relacji podległości służbowej podlega kognicji sądu" (por. wyrok z 10 maja 2000 r., K. 21/99, OTK ZU Nr 4/2000, poz. 109, s. 29). W szczególności nie można wykluczyć, że roszczenie o zapłatę powstałe na tle stosunku administracyjno-prawnego ma charakter cywilnoprawny, a spór dotyczący jego wykonania należy zakwalifikować jako sprawę cywilną." (cytat). W dalszej części uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że "(...) w systemie prawa polskiego ocena należytego wykonania zobowiązania i określenie skutków jego niewykonania bądź nienależytego wykonania stanowi domenę prawa cywilnego. Zagadnienia te są regulowane przez art. 471 i następne kodeksu cywilnego. Choć odpowiedzialność dłużnika, o której traktują te przepisy, nawiązując do tradycji potocznie określa się mianem "kontraktowej", nie ulega wątpliwości, że polski ustawodawca (inaczej niż np. ustawodawca francuski) nie ograniczył stosowania przepisów o odpowiedzialności za niewykonanie i nienależyte wykonanie zobowiązania do zobowiązań wynikających z umów. Przyjmuje się powszechnie, że odpowiedzialność ta obejmuje zobowiązania wynikające z czynności prawnych jedno - i dwustronnych, aktów administracyjnych, z czynów niedozwolonych, z bezpodstawnego wzbogacenia, z negotiorum gestio oraz z innych zdarzeń, z którymi ustawa łączy powstanie zobowiązania (por. T. Pajor, Odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie zobowiązania, Warszawa 1982, s. 43; A. Ohanowicz, J. Górski, Zarys prawa zobowiązań, Warszawa 1970, s. 158; W. Popiołek, Kodeks cywilny, Komentarz, C.H. BECK, t. I, Warszawa 1997, s. 954). Niewykonanie czy też nienależyte wykonanie istniejącego zobowiązania, niezależnie od jego źródła, pociąga więc za sobą skutki wskazane w kodeksie cywilnym."
W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05 (OSNP 2006, nr 15-16, poz. 227), Sąd Najwyższy podkreślił, że należne funkcjonariuszowi służb mundurowych uposażenie z tytułu świadczonej służby ma podstawę w stosunku służbowym (publicznoprawnym), ale przez to nie traci charakteru wierzytelności pieniężnej, do jakiej z tytułu pełnionej służby nabywa prawo funkcjonariusz publiczny wobec Państwa - Skarbu Państwa (art. 33 k.c.), reprezentowanego w danym wypadku przez właściwego (wskazanego w ustawie) przełożonego.
W ocenie składu orzekającego niniejszą sprawę, podzielającego stanowisko zawarte w postanowieniu tut. Sądu z dnia 6 listopada 2014 r. o sygn. akt IV SA/Gl 136/14, należy przyjąć, iż roszczenie funkcjonariusza policji z tytułu dopłaty do wypoczynku wynika ze stosunku cywilnoprawnego, łączącego funkcjonariusza ze Skarbem Państwa i ma charakter wierzytelności pieniężnej, a spory w tym zakresie nie podlegają jurysdykcji sądu administracyjnego. Podobny pogląd, dotyczący należności z tytułu podróży służbowych, a więc także roszczenia majątkowego powstałego na tle stosunku służbowego policjanta, wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 251/13 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 1293/14 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). W tym ostatnim NSA zwrócił m.in. uwagę na fakt, iż w myśl art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W przepisie tym jest mowa o roszczeniach cywilnoprawnych. Ich cywilnoprawnego charakteru nie zmienia podstawa prawna dochodzenia tych roszczeń, a zatem ewentualny spór (roszczenie) rozpoznawać będzie sąd powszechny, stosownie do art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Właściwe w sprawach roszczeń policjanta z tytułu prawa do uposażenia lub innych świadczeń oraz należności pieniężnych, o których mowa w rozdziale 9 ustawy o Policji, są sądy powszechne. Jakkolwiek bowiem roszczenia te mają swoje źródło w administracyjnoprawnym stosunku służbowym, to posiadają materialnie charakter cywilnoprawny, a zatem nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.
Przyjęcie przez ustawodawcę w analizowanej kategorii spraw kognicji sądów powszechnych w żaden sposób nie narusza, gwarantowanego konstytucyjnie, prawa do sądu. Przeciwnie, można uznać, że właśnie je urzeczywistnia, gdyż w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej wprost jest mowa, iż "każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", a zatem jednym z elementów prawa do sądu jest prawo, aby sprawę załatwił sąd właściwy (zob. też W. Sanetra, Sąd właściwy w rozumieniu Konstytucji RP, "Przegląd Sądowy" 2011, nr 9, s. 7-25). Skoro sprawa ma charakter cywilnoprawny i ustawodawca nie przyjął odmiennego rozwiązania legislacyjnego, właściwy jest sąd powszechny. Co więcej, sąd ten posiada, co do istoty, szersze od sądu administracyjnego instrumentarium prawne, umożliwiające mu załatwienie sprawy roszczenia o wypłatę należności z tytułu podróży służbowych.
Zauważyć przyjdzie, iż tożsame stanowisko zostało zaprezentowane w sprawie skarżącego zakończonej postanowieniem tut. Sądu z dnia 6 listopada 2014r. o sygn. akt IV SA/Gl 136/14.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło