IV SA/Gl 241/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W piśmie procesowym z dnia [...] W.L. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata powołując się na trudną sytuację materialną i życiową. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 15 grudnia 2015 r. skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdził, iż domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że gospodaruje samotnie, jest inwalidą całkowicie niezdolnym do pracy i utrzymuje się z renty, w kwocie [...] zł, którą przeznacza na opłacenie mieszkania, leczenie i zakup żywności. Zadeklarował przy tym, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Nadto dodał, że ponosi koszty czynszu ([...] zł), opłat za tzw. media ([...] zł), wydatki na leki ([...] zł), a także uiszcza alimenty na rzecz byłej małżonki, w wysokości [...] zł. Wezwaniem z dnia 11 stycznia 2016 r. zwrócono się do skarżącego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku, a mianowicie o: - udokumentowanie (np. fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłat itp.) wysokość czynszu, wydatków na zakup leków oraz opłat za tzw. media (gaz, woda, energia elektryczna, usługi telekomunikacyjne, wywóz śmieci itd.). Wskazano przy tym, iż w razie istnienia zaległości płatniczych w powyższym zakresie, fakt ten należy również potwierdzić stosownymi dokumentami (jak wezwania do zapłaty, zaświadczenia o wysokości zaległości itd.); - określenie orientacyjnej miesięcznej wysokości innych ponoszonych wydatków (wyżywienie, zakup odzieży, środków czystości i odzieży itd.); - udokumentowanie (np. przekazem pocztowym, potwierdzeniem przelewu, wyciągiem bankowym bądź decyzją organu rentowego), aktualnej wysokości pobieranej renty; - sprecyzowanie, czy w okresie ostatnich 3 miesięcy skarżący korzystał z pomocy społecznej. Wskazano, iż razie odpowiedzi twierdzącej należy nadesłać decyzje o przyznaniu w tych ramach świadczeń. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem [...] wnioskujący nie udzielił na powyższe wezwanie żadnej odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że decyzja stanowiąca przedmiot skargi rozstrzyga o odmowie przyznania zasiłku celowego, będącego świadczeniem z zakresu pomocy społecznej. Tym samym skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów był od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z poglądem wyrażonym w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 grudnia 2015 r. - karta nr 31 akt sprawy). Odnosząc się do natomiast wniosku W.L. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła ani nie uprawdopodobniła oświadczeń, które podniosła w swoim wniosku. Nie nadesłała bowiem żadnych dokumentów obrazujących wysokość obciążających ją kosztów utrzymania ani też potwierdzających aktualną kwotę pobieranej renty oraz nie wyjaśniła, czy w ostatnim okresie korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że W.L. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2016 r., które zostało mu doręczone w dniu [...] (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - karta nr 35 akt sprawy) - a w rezultacie termin na jego wykonanie upłynął z dniem [...]. W tym miejscu należy zaakcentować, że wezwanie to było konieczne. Jakkolwiek bowiem w przeszłości wnioski o przyznanie prawa pomocy złożone przez W.L. w zakresie innych zawisłych przed tutejszym Sądem spraw były uwzględniane, to jednak miało to miejsce ponad półtora roku temu (ostatnie postanowienie wydano 26 maja 2014 r. - sygn. akt IV SA/Gl 1358/13), a zatem nie budzi wątpliwości, iż dane, które legły u podstaw tych rozstrzygnięć nie mogły zostać uznane za aktualne ani też za wystarczające. W terminie wyznaczonym w powyższym wezwaniu wnioskujący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełnił wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 11 stycznia 2016 r. strona nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.