IV SA/Gl 252/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej pomoc finansową dla uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, działający w sprawie za pośrednictwem pełnomocnika w osobie swojej żony A. H. – C., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu stwierdził, że razem ze swoja żoną znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i nie są w stanie ponieść kosztów pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostaje w sześcioosobowym gospodarstwie domowym razem ze swoją żoną A. H. – C., oraz dziećmi: K. K. (21 lat), M. C. (16 lat), M. C. (14 lat) i M. C. (7 lat). Na majątek strony składa się mieszkanie o powierzchni 78 m2, na które zaciągnięty został kredyt w A – do spłaty pozostało, wg oświadczenia, jeszcze 93.000 CHF. Poza tym mieszkaniem strona nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Na regularny miesięczny dochód wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego składa się: wynagrodzenie skarżącego w kwocie 763 zł netto (praca w wymiarze ½ etatu), świadczenie pielęgnacyjne, dodatki z MOPS i świadczenie "500+" pobierane przez żonę skarżącego – łącznie w kwocie 4.280 zł oraz renta i zasiłek pielęgnacyjny K. K. w kwocie 893 zł. Strona oszacowała swoje miesięczne wydatki następująco: rata kredytu: 1.500 zł; czynsz: 570; woda: 300 zł; telefon: 200 zł; rehabilitacja i opieka: 300 zł; zajęcia dodatkowe dzieci: 400 zł; lekarstwa: 400 zł i zakup żywności: 1600 zł. Załącznikami do formularza druku PPF były: kserokopia umowy o pracę na czas nieokreślony skarżącego i kserokopie wypłaty świadczeń żonie skarżącego. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 4 czerwca 2018 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę, za pośrednictwem jego pełnomocnika, o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Stronę wezwano między innymi o: przedłożenie aktualnego zaświadczenia o osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania skarżącego; doprecyzowanie na jakich warunkach zaciągnięty został kredyt hipoteczny i wykazanie rat spłaty tego kredytu; przedstawienie dokumentów wskazujących na zadłużenie skarżącego oraz wykazanie stosownymi rachunkami ponoszonych wydatków na media. Przesyłka zawierająca to wezwanie, została skutecznie doręczona w dniu 15 czerwca 2018 r. Przesyłkę odebrała osobiście żona skarżącego, tj. jego pełnomocnik procesowy, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. przesyłki, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, o nadesłanie których strona była wezwana. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku G. C., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Skarżący w ogóle nie wykazał jaki jest jego aktualny, obecny stan majątkowy. Wezwanie referendarza sądowego z dnia 4 czerwca 2018 r., wzywające stronę do uzupełnienia i udokumentowania danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, zostało doręczone jego pełnomocnikowi procesowemu w sposób prawidłowy na adres wskazany w toku postępowania sądowego. Przesyłka zawierająca to wezwanie została doręczona skutecznie w dniu 15 czerwca 2018 r. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarczają jedynie same jego oświadczenia. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Warunku tego z pewnością nie spełnia jedynie kserokopia umowy o pracę skarżącego i wybiórczo przedstawione skserowane druczki obrazujące pobieranie określonych świadczeń przez jego żonę. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 4 czerwca 2018 r. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.