IV SA/Gl 253/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy W. na podstawie art. 2 ust. 1, 3 pkt 10 i 11, art. 17 ust. 1 – 5, art. 20 ust. 3, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105 poz. 881 z późn. zm.), odmówił przyznania E.K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – A.D. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W odwołaniu od powyższej decyzji E.K. podniosła, że jest jedyną osobą, która zapewnia stałą opiekę nad matką, jak również nad schorowanym ojcem. Z tego powodu nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] na podstawie art. 17, 18 i 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 3 pkt 21 lit. a, art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, rezygnuje z dotychczas wykonywanej pracy bądź w ogóle nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Następnie organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca zrezygnowała z pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Ponadto dodał, że opieka skarżącej nad matką nie ma charakteru stałego, ciągłego, a zakres pomocy obejmuje w większości czynności gospodarcze. Wobec tego stwierdził, że zakres sprawowanej opieki nie stanowi przeszkody w podjęciu przez skarżącą pracy, chociażby w niepełnym wymiarze i w konsekwencji, nie zostały w sprawie spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, E.K. zarzuciła, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarzuciła również, że zostały naruszone przepisy postępowania, tj. art. 77 i 80 K.p.a. Skarżąca podniosła, że nie podejmuje zatrudnienia ze względu na opiekę nad matką, natomiast analizy organu odwoławczego są bezpodstawne i nie mają umocowania w zebranym w sprawie materiale. Ponadto wskazała, że ustalenia organu, co do zakresu sprawowania przez nią opieki nad matką, nie mają podstaw w treści złożonych przez nią oświadczeń. Podkreśliła, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] wynika, że jej matka jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – A.D. Podstawę odmowy przyznania świadczenia, zastosowaną przez organ I instancji, stanowił art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), według stanu sprzed zmiany tego przepisu, zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Podkreślenia zatem wymagało, że od daty wejścia w życie nowelizacji (tj. od dnia 14 października 2011 r.), art. 17 ust. 5 pkt 2a cytowanej ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zastosowanie przez organ I instancji art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, według stanu sprzed zmiany tego przepisu, nie miało jednak żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż - jak wynika z ustaleń w sprawie, przedstawionych przez organ odwoławczy - małżonek A.D. – wymagającej opieki matki skarżącej – ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Takiej treści orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ż. z dnia [...] znajduje się w aktach administracyjnych. W związku z tym, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki, umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia, na podstawie znowelizowanego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawidłowo zatem organ odwoławczy - zaskarżoną decyzją - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Podkreślenia jednakże wymagało, że utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli osoba w nim wymieniona, nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W motywach zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał bowiem, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia, iż skarżąca zrezygnowała z pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, a ponadto zakres tej opieki nie stanowi przeszkody w podjęciu przez nią pracy. Organ odwoławczy nie wskazał jednak podstaw cytowanej oceny - co więcej - przytoczył treść oświadczenia skarżącej, że opieka nad jej matką polega m.in. "na asystowaniu przy poruszaniu się, pomocy przy higienie osobistej". W związku z tym oświadczeniem, organ był zatem zobowiązany do szczególnie wnikliwego wskazania, na jakiej podstawie przyjął, że zakres tej opieki nie stanowi przeszkody w podjęciu pracy przez skarżącą. Jednakże pomimo trafności zarzutów skargi w tym zakresie, naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Jak już bowiem była o tym mowa wyżej, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie niewątpliwe było, że nie wystąpiła wymieniona przesłanka przyznania świadczenia - małżonek A.D. ma bowiem orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W związku z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie ulega zatem kwestii trafność rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak i decyzji organu I instancji, nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na jej wynik. Zgodnie zaś z wyżej przytoczonym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., tylko takie naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, mogą stanowić podstawę uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając zatem powyższe na uwadze, uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.