IV SA/Gl 254/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant stażysta Anna Michalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. W wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia 15 listopada 2005 r. złożonego przez N. K., Prezydent Miasta R decyzją Nr [...] z dnia 1 grudnia 2005r., powołując w podstawie prawnej art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) odmówił wnioskującemu przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wnioskujący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci i uzyskuje stałe dochody z tytułu wynagrodzenia za [...] ([...]) w wysokości miesięcznie [...]zł, podczas gdy stałe wydatki rodziny wynoszą kwotę [...] zł. Z poczynionych ustaleń organ wywiódł, że strona może samodzielnie regulować opłaty mieszkaniowe, tym bardziej, że posiadane środki przeznacza na utrzymanie samochodu osobowego, zakupionego w roku 2005 r., czyli w trakcie pobierania (od 1999r.) wnioskowanego świadczenia. Organ podkreślił, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie potwierdzono niezbędności tegoż samochodu przy wykonywaniu pracy, podobnie jak nie można uznać, iż jest on niezbędnym warunkiem przy zatrudnieniu. Zdaniem organu, środki, które przeznaczane są na zakup benzyny, utrzymanie i eksploatację samochodu, mogą być przeznaczone na uiszczanie wydatków związanych z zajmowanym mieszkaniem. Zatem ustalono, że w przypadku rodziny wnioskującego występuje rażąca dysproporcja pomiędzy dochodami wykazanymi w deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wykazującym, że jest ona w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Podkreślając, że dodatki mieszkaniowe przeznaczone są dla osób niezamożnych, często pozostających bez pracy lub innego dochodu, które pozostając w trudnej sytuacji finansowej, nie są w stanie przy wykorzystaniu własnych środków zaspokoić własnych potrzeb mieszkaniowych. W rozpatrywanej sytuacji utrzymywanie samochodu, nie należy do niezbędnych i podstawowych potrzeb, dlatego należało orzec jak w sentencji. Kwestionując powyżej przestawione stanowisko organu administracji pierwszej instancji N. K. złożył odwołanie od wymienionej powyżej decyzji. Wskazując, iż jego rodzina spełnia kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania dodatku, podkreślił, że posiadanie samochodu jest niezbędne w związku z pracą syna, a nadto wszelkie koszty związane z jego przerejestrowaniem i ubezpieczeniem poniósł [...] syna. Dodał także, że samochód ten syn dostał od [...]. Podkreślił także, że nie jest w stanie utrzymać samodzielnie mieszkania, czego dowodem jest zaciąganie kredytów na spłatę zadłużenia czynszowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 23 stycznia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej przywołało na art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 17 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta R. jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium uwzględniając ogólną zasadę ubiegania się o powyższe świadczenie, podkreśliło, że zgodnie z art. 7 ust. 3 pkt. 1 organ rozpoznający wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, stwierdzając w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego występowanie rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy wskazującą, że jest on w stanie samodzielnie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalem mieszkaniowym, może odmówić przyznania tego świadczenia. Mając na uwadze powyższe Kolegium wywiodło, że decyzja stanowiąca przedmiot odwołania nie narusza obowiązującego prawa, gdyż ustalona w toku przeprowadzonego postępowania sytuacja materialna rodziny wnioskującego, a mianowicie dochody miesięczne w wysokości [...]zł, co stanowi [...]zł na osobę – członka gospodarstwa domowego przy miesięcznych kosztach utrzymania mieszkania wynoszących [...] zł oraz posiadaniu samochodu osobowego [...] (o wartości [...] zł zakupionego w 2005 r. w trakcie pobierania świadczenia) świadczy o występowaniu rażącej dysproporcji pomiędzy zadeklarowanymi dochodami a faktycznym stanem majątkowym a zatem organ pierwszej instancji słusznie odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku mieszkaniowego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwałę z dnia 20 maja 2002r. sygn. akt OPK 21/2002) Kolegium wskazało na charakter dodatku mieszkaniowego jako szczególnego świadczenia pieniężnego wypłacanego przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, (...) w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal. Podkreśliło, że głównym celem instytucji dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Zdaniem Kolegium z powyższego wynika, iż dodatek mieszkaniowy przeznaczony jest dla osób niezamożnych, często pozostających bez pracy lub innego stałego źródła utrzymania, które przy wykorzystaniu własnych możliwości finansowych nie są w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb bytowych, do jakich niewątpliwie należy utrzymanie zajmowanego mieszkania. Zdaniem Kolegium rodzina wnioskującego nie należy do takich osób i rodzin, o czym świadczy jej faktyczny stan majątkowy ustalony przez organ pierwszej instancji. Nadto posiadanie samochodu powoduje, iż rodzina ponosi koszty jego utrzymania (ubezpieczenie OC, paliwo, naprawy, przeglądy techniczne, rejestracja, zakup części zamiennych), które obciążają budżet domowy. Kolegium nie dało wiary oświadczeniom zainteresowanym, że samochód ten został darowany a koszty związane z jego rejestracją pokryły inne osoby ([...]), gdyż w aktach sprawa znalazła się kserokopia umowy kupna tego samochodu, gdzie jako kupujący figuruje syn wnioskującego- będący członkiem rodziny. Kolegium wskazało także, że nawet potraktować samochód jako darowiznę – wówczas należałoby ją uznać za dochód w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i wykazać w przedłożonej deklaracji, czego rodzina nie uczyniła. Dlatego też w ocenie Kolegium sprzeczne z interesem ogólnym oraz zasadami współżycia społecznego byłoby przyznawanie dodatków mieszkaniowych, będących szczególnego rodzaju świadczeniem wypłacanym z pieniędzy publicznych, osobom, które stać na utrzymywanie samochodów, zwłaszcza, że w województwie [...] jest dobrze rozwinięta sieć komunikacji publicznej, a koszty zakupu biletów miesięcznych (według oświadczenia żony wnioskującego) wynoszą [...] zł, podczas, gdy koszty paliwa – [...] zł. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż fakt uzyskiwania kredytu bankowego wskazuje, iż strona posiada zdolność kredytową. Nie godząc się z powyższą decyzją N. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a także sprzeczność argumentacji Kolegium z ustalonym stanem faktycznym. Podniósł, iż nie można uznać jego prawa własności pojazdu, gdyż samochód jest własnością jego syna, który obecnie z nim mieszka, ale nie wie co będzie za dwa miesiące, bo przecież może się wyprowadzić i wtedy nie można wliczać go do ogólnego budżetu. Dodał, że obecnie jest zadłużony w banku (ok. [...] zł i trudno jest mu samodzielnie pokrywać wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, dlatego sugerowana dysproporcja jest dla niego nieporozumieniom. W odpowiedzi na złożoną skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdziło, że przepis art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy ma charakter szczególny i stanowi wyjątek od ogólnej zasady przyznawania tego świadczenia osobom spełniającym kryteria określone w art. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Organ odwoławczy nie podzielił twierdzeń skarżącego, iż decyzja nie zawiera żadnych ustaleń faktycznych a jej uzasadnienie jest niezrozumiałe. Podstawą do ustalenia stanu faktycznego sprawy był przeprowadzony wywiad środowiskowy oraz oświadczenia stron o stanie majątkowym i wszystko to miało bezpośredni wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia i znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zarówno decyzji zaskarżonej, jak i w decyzji organu pierwszej instancji. Nie do przyjęcia jest także opinia skarżącego, że samochód jest własnością syna, a zatem nie wchodzi w skład budżetu rodziny, gdyż wszyscy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zatem wszyscy powinni partycypować w kosztach utrzymania zajmowanego mieszkania, a wydatki na utrzymanie samochodu obciążają budżet domowy całego gospodarstwa. Jeśli syn wyprowadzi się z zajmowanego mieszkania, wówczas sytuacja rodziny ulegnie zmianie i wymagać będzie odrębnego ustalenia. Dodatkowo Kolegium podniosło, że podnoszony przez skarżącego argument – zadłużenia w banku na kwotę [...]zł, świadczy o posiadanej zdolności kredytowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew zawartym w niej stwierdzeniom zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślić należy, że kontrolę zaskarżonych aktów sąd administracyjny sprawuje pod względem zgodności z prawem (art. 1 ( 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.), a zatem w toku właściwego postępowania sąd bada czy akty organów administracyjnych nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art.145 §1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontroluje także, czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą stwierdzenie ich nieważność (art.145 §1 pkt 2 wymienionej ustawy). Rozstrzygając zaś w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wioskami skargi ani przywołaną w sprawie podstawą prawną (art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), czyli oceniają legalność kwestionowanych aktów badając również zarzuty z urzędu. Zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekraczał 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lub 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. W rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych przed organami administracyjnymi stanowił art. 7 ust. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. W dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis powołanego powyżej art. 7 ust. 3 stanowił, iż organ administracji odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego za okres trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe Orzekające w sprawie organy administracyjne, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego , odmawiając N. K. przyznania dodatku mieszkaniowego uznały, że sprzeciwia się temu stwierdzona rażąca dysproporcja między deklarowanymi niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym. W ocenie składu sądzącego jedynie skuteczne podważenie zasadności wniosków, jakie wywiódł z zebranego w sprawie materiału dowodowego organ administracji mogłoby wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia. Ustalenie bowiem występowania rażącej dysproporcji dyskwalifikowało wnioskującego z kręgu uprawnionych do dodatku mieszkaniowego. Należy w tym podzielić stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie ustalenia charakteru tego świadczenia. Najogólniej należy zgodzić się, że jest świadczenie pieniężne wypłacane przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji (...) w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków za zajmowany lokal. O zasobności osób ubiegających się o dodatki mieszkaniowe decydują nie tylko zadeklarowane dochody, ale również posiadane dobra materialne (takie jak samochody, garaże, działki, place czy mieszkania własnościowe lub o wysokim standardzie) świadczące o faktycznym stanie majątkowym wnioskodawcy. Dodatki mieszkaniowe, jako świadczenia publiczne, przeznaczone są dla osób niezamożnych, często pozostających bez pracy lub innego stałego źródła dochodu, które będąc w trudnej sytuacji finansowej przy wykorzystaniu własnych możliwości finansowych nie potrafią zaspokoić swoich podstawowych potrzeb bytowych. W świetle przestawionego materiału dowodowego, skarżący do takich osób nie należy. Pomimo zadeklarowanej trudnej sytuacji materialnej i pobierania dodatku mieszkaniowego, pomimo wykazania w deklaracji niskich dochodów, w okresie pobierania tegoż dodatku mieszkaniowego nabył na własność samochód osobowy, który obecnie wymaga przeznaczenia posiadanych środków finansowych na koszty jego eksploatacji – czyli obowiązkowe ubezpieczenie, koszty napraw czy przeglądów, a zatem skarżący przeznacza środki, które mogłyby być przeznaczone na opłaty mieszkaniowe, na opłaty związane z utrzymaniem samochodu, licząc, że koszty utrzymania mieszkania zostaną pokryte z dodatku mieszkaniowego. Działanie takie musi być uznane z sprzeczne z interesem ogólnym oraz zasadami współżycia społecznego. Słusznie organy przyjęły, że posiadanie samochodu o wartości [...] zł, w sytuacji, kiedy wykazuje się brak środków na zaspokojenie potrzeb związanych z utrzymaniem mieszkania, przemawia za uznaniem, że rażąca dysproporcja istnieje. Wprawdzie skarżący najpierw tłumaczył, iż samochód ten został synowi podarowany, jednakże w zebranych aktach sprawy znalazła się umowa, z której wynikało, iż nabywcą auta był syn skarżącego. W toku postępowania nie wykazano niezbędności tego auta, a gołosłowne twierdzenia skarżącego, iż praca syna uzależniona była od posiadania tego samochodu nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W końcu nie do przyjęcia są sugestie skarżącego wyrażone w skardze, iż właścicielem pojazdu jest syn D. i dlatego nie może on być zaliczany do budżetu rodziny. Z akt sprawy wynika, że dorosły syn skarżącego zamieszkuje wraz ze skarżącym i prowadzi z pozostałymi domownikami wspólne gospodarstwo domowe, a zatem powinien partycypować w kosztach utrzymania zajmowanego mieszkania, natomiast wydatki przeznaczone na zakup samochodu i związane z jego eksploatacją obciążają wspólny budżet domowy. Zgodnie z obowiązującymi zasadami przyznawania dodatków mieszkaniowych w oświadczeniu majątkowym powinna być przedstawiona sytuacja finansowa oraz majątek wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe ( nie wyłączając zatem majątku odrębnego). Jeśli dorosły syn skarżącego wyprowadzi się z zajmowanego mieszkania, wówczas sytuacja strony i jej rodziny ulegnie zmianie, co stanie się podstawą do nowego rozpoznania sprawy. Zarzuty skarżącego podniesione w skardze, iż obecnie jego żona jest na zasiłku dla bezrobotnych także nie mogą być uwzględnione, gdyż sąd rozpatrując sprawę kontroluje ją na dzień wydania zaskarżonej decyzji, oceniając, czy działanie organów administracji zgodne jest z obowiązującymi w tej dacie przepisami i stanem faktycznym. Argument ten może być podstawą złożenia nowego wniosku i nowego rozpoznania sprawy w zmienionej sytuacji. Należy jednak przy tym pamiętać, że zmianie ulega wówczas nie tylko sytuacja finansowa rodziny, ale także jej struktura co także może wpływać na rozstrzygnięcie w tej sprawie. W końcu należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że podnoszenie przez skarżącego faktu zadłużenia w bankach na kwotę [...] zł. sugeruje, że skarżący uzyskując kolejne kredyty posiada zdolność kredytową. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.