IV SA/Gl 255/10

Dnia 25 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.L. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu p o s t a n a w i a: odmówić przyznania wynagrodzenia Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.L. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu, na jego wniosek, [...]. Następnie pismem z dnia [...] J.L. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustanowił dla skarżącego adwokata, natomiast Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła adwokata W.K.. Wyrok z dnia 16 grudnia 2010 roku stał się prawomocny [...]. Dnia [...] aplikantka adwokacka M.B., upoważniona przez adwokata W.K., przeglądała akta sądowe w niniejszej sprawie. Natomiast [...] pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu jednocześnie oświadczając, iż koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Do wniosku dołączył opinię z dnia [...] stwierdzającą brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyżej wymienionego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2012, poz. 270) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Biorąc pod uwagę powyższy przepis a zarazem uwzględniając aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych należy zauważyć, iż postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (wyrok NSA z 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08). Ponadto pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 P.p.s.a. w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (postanowienie NSA z 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09). Podsumowując art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia (postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10). W niniejszej sprawie pełnomocnik wyznaczony z urzędu dla skarżącego dopiero [...] złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od prawomocnego wyroku z dnia 16 grudnia 2010 roku. W ocenie Sądu sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej po przeszło dwudziestu miesiącach od ustanowienia pełnomocnika w sprawie nie stanowi czynności prawnej, za którą należy się wynagrodzenie, gdyż celem opinii jest poniekąd wytłumaczenie skarżącemu, niezadowolonemu z zapadłego wyroku, powodów niewnoszenia skargi kasacyjnej. A tym samym pomimo, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa dla czynności tej nie jest określony konkretny termin, to jednak nie może ulegać wątpliwości, że musi być zachowany związek czasowy między wydaniem orzeczenia a tą czynnością, odbywającą się w ramach prawa pomocy, która winna być udzielana przez fachowego pełnomocnika w sposób realny i odpowiadający zarazem procedurze sądowej. Tymczasem sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wiąże się z rozważeniem przez pełnomocnika treści orzeczenia w aspekcie celowości wniesienia takiej skargi. Ponieważ złożenie skargi ograniczone jest 30–dniowym terminem z art. 177 § 1 P.p.s.a., to takie rozważenie musi się odbyć przed upływem tego terminu. W zależności od oceny pełnomocnika albo wnosi on skargę kasacyjną, albo też – z różnych możliwych powodów – odstępuje od tej czynności. Zasadniczą przyczyną takiego "zaniechania" winien być jedynie brak przesłanek prawnych podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co umożliwia pełnomocnikowi sporządzenie opinii, za którą przysługuje mu wynagrodzenie przewidziane w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Przeglądanie akt sądowych przez aplikantkę upoważnioną przez pełnomocnika dopiero w dniu [...] i sporządzenie opinii w dniu [...] świadczy jednoznacznie o tym, że ocena zasadności wniesienia skargi kasacyjnej nie została dokonana we właściwym czasie, a zatem nie można mówić o udzieleniu przez pełnomocnika pomocy prawnej, za którą przysługuje mu wynagrodzenie ze strony Skarbu Państwa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 250 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.