IV SA/Gl 256/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i 3, ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego D.P. należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. W pouczeniu prawnym organ ten wskazał, że od decyzji tej służy odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. za pośrednictwem organu pierwszej instancji w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. D. P. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r.. W motywach wniosku wskazał, że powyższa decyzja została doręczona na adres jego miejsca zamieszkania, a odebrała ją jego matka M.P. Zaznaczył, że nie zna dnia odbioru decyzji przez matkę, natomiast przekazała mu ona tę decyzję w dniu [...] r.. Podał także, że jego matka jest osobą starszą i schorowaną i zapomniała przekazać mu kierowaną do niego korespondencję. Z tego też powodu wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ powodem jego niedotrzymania były okoliczności całkowicie od niego niezależne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. r. Nr [...] odmówiło D.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta M. z dnia [...] r.. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że D. P. w dniu [...] r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. jak również złożył takie odwołanie. W dalszej części uzasadnienia tego postanowienia organ odwoławczy przybliżył stan faktyczny w sprawie oraz przywołał treść stosownych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wnoszenia odwołania i składania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Nadto zaznaczono, że pismem z dnia [...] r. wezwano stronę do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy oraz do podania kiedy ustały przyczyny uchybienia do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na wskazane wezwanie strona przedłożyła oświadczenie matki, że odebraną przez nią korespondencję kierowaną do syna przekazała mu w dniu [...] r. Organ odwoławczy po analizie stanu prawnego i faktycznego w sprawie doszedł do przekonania, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, a odmowa przywrócenia terminu jest uzasadniona. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przybliżył stanowisko doktryny i orzecznictwa w tym zakresie. Skarżący D. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze tej skarżący przybliżył stan faktyczny w sprawie oraz podejmowane przez niego działania. Zaakcentował, że przedmiotową decyzję matka przekazała mu dopiero w dniu [...] r., a on następnie wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z jego wniesieniem, tym samym dopełnił obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jego zdaniem uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a okoliczność ta jest wystarczająca dla przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kolejny raz podkreślił, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania spowodowana została okolicznością obiektywną i niezależną od niego. W dalszej części skargi skarżący zakwestionował stanowisko przyjęte przez organ odwoławczy i uznał, że wymienione przez ten organ przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania potraktowane zostały w sposób enumeratywny, w sytuacji, kiedy posiadają one jedynie charakter przykładowego wyliczenia. Taka wykładnia art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego jego zdaniem jest nieuprawniona. Nadto zaznaczył, że jego matka nie była w stanie przypomnieć sobie daty odebrania przedmiotowej decyzji, a informację o terminie doręczenia decyzji uzyskał z treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Dodatkowo skarżący odwołał się do postanowień art. 43 wyżej wymienionego Kodeksu i wskazał, że w rozpatrywanej sprawie doręczenie decyzji nastąpiło w formie zastępczej, zawierającej domniemanie prawne, że wskazane pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może być obalone przeciwdowodem, którym w jego przypadku jest oświadczenie matki, że korespondencję kierowaną do syna przekazała mu w dniu [...] r.. W konkluzji swojej skargi podniósł, że jest to niezawiniona przez niego okoliczność w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie naruszało wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie wzbudza żadnych kontrowersji, ponieważ jest on udokumentowany w sposób pełny i prawidłowy. Organ pierwszej instancji wydał decyzję w dniu [...] r. i decyzja ta została doręczona w dniu [...] r. r., a wynika to ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. Decyzja ta została odebrana przez dorosłego domownika, a mianowicie przez matkę skarżącego. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jak również samo odwołanie zostały sporządzone w dniu [...] r., a w urzędzie pocztowym nadane zostały w dniu [...] r.. Należy podkreślić, że powyższa okoliczność nie wynika z dostarczonych akt administracyjnych, lecz została opisana w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Nadto z oświadczenia matki skarżącego wynika, że w dniu [...] r. przekazała mu korespondencję skierowaną do niego, a zawierającą decyzję organu pierwszej instancji. W przedstawionym stanie faktycznym organ odwoławczy w następstwie przeprowadzonej wykładni przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego mających zastosowanie doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, natomiast skarżący w skardze do tutejszego Sądu podtrzymuje zgłoszony wniosek. W tej sytuacji obowiązkiem składu orzekającego jest analiza obowiązujących unormowań prawnych i odniesienie jej do stanu faktycznego występującego w rozpatrywanej sprawie. Stosownie do postanowień art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wskazaną prośbę należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przy czym przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Z kolei po myśli art. 59 § 2 wyżej wymienionego Kodeksu o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z przywołanego stanu prawnego wynika, że strona ma prawo wystąpić z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, przy czym wnioskodawca nie jest zobowiązany do udowodnienia braku winy, lecz wystarczy samo uprawdopodobnienie braku takiej winy. Rozstrzygnięcie w tym zakresie podejmuje organ odwoławczy i posiada ono charakter ostateczny, co oznacza, że nie przysługuje od niego środek odwoławczy lecz skarga do sądu administracyjnego. Jak zostało zasygnalizowane powyżej organ odwoławczy w następstwie przeprowadzonej wykładni przywołanych przepisów oraz stanowiska doktryny doszedł do przekonania, że brak jest przesłanek uzasadniających uwzględnienie zgłoszonej prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, natomiast skarżący podtrzymuje własne stanowisko sprowadzające się do tego, że wyczerpane zostały przesłanki dla podjęcia korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, czyli do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwala dostrzec, że Sąd ten opowiada się za stanowiskiem, że w przypadku doręczenia decyzji dorosłemu domownikowi, a takim jest matka skarżącego, to wówczas takie doręczenie traktowane jest jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata, co powoduje, że adresata obowiązują skutki działania osoby, której decyzję doręczono tak, jakby została ona doręczona wprost. Niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem z mocy art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata decyzji. Przewidziany art. 58 § 1 powoływanego Kodeksu brak winy to takiego rodzaju okoliczność, która zupełnie uniemożliwia dokonanie czynności, mimo dołożenia staranności. W sytuacji gdy miało miejsce doręczenie zastępcze, brak winy strony w uchybieniu terminowi, to taka okoliczność, która uniemożliwiła osobie odbierającej decyzję jej oddanie adresatowi. Taka okoliczność to nie jest zapomnienie, zatem niedbalstwo w wywiązaniu się z przyjętego zobowiązania, ale niemożność działania z przyczyn niezależnych od tej osoby ( zob. wyrok NSA z 20 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 480/08 Lex 515193). W rozpatrywanej sprawie skarżącemu możnaby przypisać brak winy w uchybieniu terminowi tylko wtedy, gdyby jego matka, której zastępczo doręczono decyzję nie mogła jej mu oddać nie dlatego, że zapomniała, ale dlatego, że wystąpiła przeszkoda, której mimo dołożenia staranności nie mogła pokonać. Taka okoliczność nie miała miejsca w sprawie, co wynika wprost z oświadczenia matki oraz twierdzeń skarżącego zamieszczonych we wniosku o przywrócenie terminu, wskazujących na to, że spowodowane to zostało zapomnieniem w przekazaniu wynikającym z wieku i stanu zdrowia. Nie sposób przy tym nie zauważyć, iż twierdzenia skarżącego o stanie zdrowia matki, poza jego oświadczeniem, nie zostały uprawdopodobnione jakimkolwiek dokumentem (np. stosownym świadectwem lekarskim). W świetle powyższego skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i przychyla się do poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego, a tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia prośby skierowanej przez skarżącego do organu odwoławczego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Godzi się przy tym zaznaczyć, iż tutejszy Sąd już wcześniej zaprezentował wyżej przedstawione stanowisko, a to w wyroku z dnia 14 października 2010 r. , sygn. akt IV SA/Gl 258/10. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.