IV SA/Gl 26/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska, WSA del. Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant st. referent Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję W dniu [...] r. W. N. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o umorzenie należności za wyżywienie w Dziennym Domu Pomocy Społecznej, których nie jest w stanie pokryć z uwagi na konieczność zakupu lekarstw. Prawo do pobytu uzyskał na podstawie decyzji . Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] r. w decyzji tej również ustalono zasady odpłatności. Decyzją z dnia z dnia [...] r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., odmówił zwolnienia z odpłatności ponoszonych za pobyt w DDPS wraz wyżywieniem, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Od decyzji W. N. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję oraz umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, o ustaleniu opłaty za pobyt w dziennym domu pomocy społecznej decyduje podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną tj. w tym przypadku Dyrektor MOPS w Z.. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje całkowite zwolnienie z opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, natomiast w sytuacji osób o dochodzie wyższym o odpłatności decyduje Dyrektor MOPS w oparciu o zasady odpłatności uchwalone przez Radę Miejską w Z.. Zgodnie z Regulaminem DDPS w Z., uchwalonym przez Radę Miejską, ustalając opłatę, Dyrektor MOPS w szczególnie uzasadnionych przypadkach może zastosować dodatkową ulgę w jej wysokości. O odpłatności za pobyt w DDPS decyduje Dyrektor MOPS w momencie przyznania pomocy w postaci pobytu w DDPS. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie wskazał, na mocy jakich przepisów działał, a zatem decyzja ta wydana została bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Żaden przepis prawa materialnego ustawy o pomocy społecznej nie upoważnia organu I instancji do rozstrzygania, w drodze odrębnej decyzji, o zastosowaniu bądź odmowie zwolnienia z opłat za pobyt w DDPS. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. W. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w art. 145 §1 ustawy o p.s.a. uwzględnia skargę i może uchylić zaskarżoną decyzję, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, nie jest przy tym związany zarzutami skargi. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy o p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Sąd nie jest przy tym związany granicami skargi. Powołany przez organ odwoławczy przepis art. 97.ust.1. ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz.593 ze zmianami) stanowi, iż opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia, mieszkaniach chronionych i ośrodkach interwencji kryzysowej ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, iż żaden przepis nie zezwala na rozstrzyganie o zwolnieniu bądź odmowie zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w drodze odrębnej decyzji., po ustaleniu opłaty w decyzji ostatecznej. Taka zawężająca wykładnia przepisu art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest nieuzasadniona w świetle celów ustawy. Ustawa rozstrzyga o świadczeniach, z których mogą skorzystać osoby uprawnione. Jest rzeczą oczywistą, że podczas korzystania ze świadczeń sytuacja życiowa uprawnionych może ulec zmianie i często się tak dzieje. W ocenie sądu nawet literalne brzmienie cytowanego przepisu nie pozwala na wniosek, iż po ustaleniu wysokości opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, nie jest możliwa korekta decyzji w tym zakresie. Ustawa nie stwierdza, iż decyzja o odpłatności nie może zostać w przyszłości zmieniona, a tylko w takim przypadku rozstrzygnięcie organu odwoławczego byłoby uprawnione. Ponadto możliwość zmiany decyzji w przedmiocie przyznanych świadczeń i ich odpłatności przewiduje art. 106 ustawy o pomocy społecznej, zamieszczony w rozdziale 7., zatytułowanym "Postępowanie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej". Jest to rozdział poświęcony ogólnym zasadom i dotyczący zasad przyznawania świadczeń wymienionych w ustawie a wiec i świadczenia przyznanego W. N.. Przepis art. 106 ustawy o pomocy społecznej stanowi w ustępie 1., iż przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, a w ustępie 5 dotyczącym zmiany decyzji administracyjnej w razie m.in. zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony przewiduje, iż zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. To wyraźne wskazanie możliwości zmiany decyzji dotyczącej przyznanego świadczenia z pomocy społecznej, więc także zmiany ustalonych zasad odpłatności. To dodatkowy argument przemawiający za wnioskiem, iż ustawodawca dopuszcza możliwość zmiany decyzji w zakresie przyznanych świadczeń, a więc i ustalonych zasad odpłatności. Doszło zatem do naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez jego wadliwe zastosowanie, mające wpływ na wynik sprawy, gdyż wniosek skarżącego nie został merytorycznie rozpoznany (art.145 §1 pkt1 "a" ustawy o p.s.a.). Ponadto w uzasadnieniu decyzji organy powołały uchwałę Rady Miejskiej, nie określając jej jednak w sposób umożliwiający jej identyfikację. Jeżeli zaś uchwała rady Miejskiej stanowiła podstawę rozważań i ustaleń w niniejszej sprawie, organ winien wskazać datę jej powstania i numer, aby umożliwić sądowi zapoznanie się z jej treścią i zweryfikowanie rozważań organu w tym zakresie. Brak ten stanowi istotne uchybienie procesowe. Przepis art. 107 §3 k.p.a. w stanowi, że uzasadnienie prawne powinno wskazywać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Powołanie się na bliżej nieokreśloną uchwalę rady miejskiej nie spełnia tego wymogu, jest to zatem naruszenie przepisu postępowania, mające wpływ na jego wynik. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zatem odnieść się merytorycznie do odwołania oraz prawidłowo wskazać podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym szczegółowo wskazać przepisy uchwały, na która się powołał w uchylonej decyzji. Z uwagi na powyższe sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt 1 "a" i "c" ustawy o p.s.a.