IV SA/Gl 26/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 5 ust. 1-3, art. 20 ust. 1 i 2, art. 23 ust. 1-4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992), §7 i §8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) Sekretarz Miasta P. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta P. odmówił przyznania W. B. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: K., A. i B. B. oraz dodatków do tego zasiłku: - z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (na wszystkie wskazane dzieci), - z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej (na B. B.), - z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (na B. B.), - z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (na K. i A. B.). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, że z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, iż dochód jej rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wynosi [...] zł a tym samym przekracza kryterium dochodowe w kwocie 583 zł, od zachowania którego art. 5 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. uzależnia nabycie prawa do świadczeń rodzinnych w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto wywiódł, że w sprawie brak jest również podstaw do zastosowania art. 5 ust. 3 tej ustawy. Wskazany przepis stanowi wprawdzie, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego o wartość niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Określa on jednak, że w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym świadczenie to już nie przysługuje. Tymczasem skarżąca pobierała świadczenia rodzinne w poprzednim okresie zasiłkowym (to jest 2005/2006) pomimo, iż przy ustalaniu prawa do nich, dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł a zatem już wtedy przekraczał kryterium ustawowe. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W. B. wyraziła niezadowolenie z decyzji zapadłej w I instancji wskazując na jej krzywdzący charakter. Podkreśliła bowiem, że dochód jej rodziny przekracza ustawowe kryterium o niewielką kwotę, gdy tymczasem utrata prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami spowoduje drastyczne pogorszenie sytuacji bytowej tego gospodarstwa domowego. Skarżąca powołała się także na konieczność ponoszenia znacznych wydatków związanych z kształceniem córek w szkole poza miejscem zamieszkania oraz na trudności jakie wiążą się z leczeniem, rehabilitacją i opieką nad niepełnosprawnym synem. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód tej rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. Tymczasem z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca w roku 2005 osiągnęła dochód w wysokości [...] zł (kwota pomniejszona, stosownie do §15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, o należny podatek i składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne). Przeciętny miesięczny dochód rodziny wyżej wymienionej w przeliczeniu na osobę wynosi więc [...] zł a co za tym idzie przekracza kryterium warunkujące przyznanie wnioskowanych świadczeń. Nadto organ odwoławczy podniósł, że przeciętny miesięczny dochód rodziny skarżącej, wynoszący [...] zł przewyższa kwotę [...] zł, uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego (kryterium ustawowe w wysokości 583 zł * 5 osób w rodzinie) o [...] zł a zatem o kwotę niższą niż wartość najniższego zasiłku rodzinnego. Fakt ten nie uzasadnia jednak przyznania jej żądanych świadczeń w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. albowiem już przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego za poprzedni okres zasiłkowy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekraczał ustawowe kryterium dochodowe gdyż wynosił [...] zł. W sprawie nastąpiło więc przekroczenie wskazanego kryterium w kolejnym roku kalendarzowym co uniemożliwia przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych na następny okres zasiłkowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. B. wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji wywodząc, iż została ona podjęta z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Skarżąca zarzuciła, że orzekające w sprawie organy nie uwzględniły kosztów jakie ponosi w związku z utrzymaniem trojga dzieci oraz pominęły jej słuszny interes, co stanowi obrazę przepisów art. 7, art. 10 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakwestionowała także stanowisko, zgodnie z którym nawet nieznaczne przekroczenie kryterium dochodowego uniemożliwia przyznanie prawa do tego świadczenia także w przypadku rodzin, które pobierały je w poprzednim okresie zasiłkowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji wywodząc, iż dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Nadto raz jeszcze stwierdził, że z uwagi fakt, iż przekroczenie tego kryterium nastąpiło po raz kolejny, brak jest podstaw do przyznania wyżej wymienionej wnioskowanych świadczeń na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W myśl art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Zasady przyznawania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku obowiązujące w dacie wydania aktu stanowiącego przedmiot skargi uregulowane zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Stosownie zatem do treści art. 5 ust. 1 przywołanej regulacji, prawo do rzeczonych świadczeń przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 tej ustawy, czyli rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Przedmiotowe kryterium dochodowe ulega podwyższeniu do kwoty 583 zł w przypadku, gdy w skład rodziny wchodzi dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie przy tym z definicją sformułowaną w art. 3 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei zakres pojęcia "dochód" wyznaczony został w ustawie o świadczeniach rodzinnych bardzo szeroko. Są nim bowiem przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne a także deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.). Co więcej, w definicji dochodu mieszczą się także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c cytowanej ustawy. W świetle powyższych unormowań nie budzi wątpliwości, że przesłanką warunkującą uzyskanie przez rodzica prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest, aby suma dochodów w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzyskanych przez wszystkich członków jego rodziny w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego w art. 5 ust. 1 lub 2 tej regulacji. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że dochód rodziny W. B. w przeliczeniu na jedną osobę z roku poprzedzającego okres zasiłkowy (2005) przekraczał kryterium dochodowe odnoszące się do rodzin, których członkiem jest niepełnosprawne dziecko, ustalone stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., na kwotę 583 zł. Trzeba zaznaczyć, że art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy wprowadza tu pewną modyfikację w przypadku rodzin, które pobierały zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym. Świadczenia rodzinne przysługują wówczas także w sytuacji, gdy dochód rodziny przekracza wprawdzie kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego, lecz o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany. Należy jednak zaakcentować, że w myśl przywołanego art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznanie zasiłku rodzinnego w oparciu o ten przepis nie jest możliwe w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w kolejnym roku kalendarzowym. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że organy obydwu instancji słusznie odmówiły przyznania skarżącej spornych świadczeń. Jakkolwiek bowiem z akt niniejszej sprawy wynika, że przeciętny miesięczny dochód rodziny W. B. ([...] zł) przekraczał kwotę uprawniającą do zasiłku, wynoszącą [...] zł (iloczyn kryterium dochodowego w rozmiarze 583 zł oraz ilości osób w rodzinie – 5) o wartość mniejszą od najniższego zasiłku rodzinnego ([...] zł), to jednak przekroczenie to nastąpiło już po raz drugi. Należy tu zauważyć, że skarżąca pobierała zasiłki rodzinne na dzieci w poprzednim okresie zasiłkowym, to jest od [...] 2005 do [...] 2006 r. (patrz: dołączona do akt administracyjnych decyzja Burmistrza Miasta P. z dnia [...] r.) a prawo do tych świadczeń zostało jej przyznane pomimo, iż w roku 2004 r. także przekroczyła kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Skoro zatem przekroczenie omawianego progu nastąpiło po raz kolejny w roku 2005, to w sprawie zachodziła okoliczność wykluczająca przyznanie stronie spornych świadczeń. W tym stanie rzeczy zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść skutku. Trzeba bowiem podkreślić, że zachowanie ustawowego kryterium dochodowego stanowi bezwzględnie obowiązującą przesłankę, od której uzależnione jest uzyskanie prawa do świadczeń rodzinnych. W konsekwencji każde, nawet nieznaczne przekroczenie omawianego progu, uniemożliwia uwzględnienie wniosku o ich przyznanie. Także trudna sytuacja życiowa oraz wysokość kosztów obciążających gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny nie mogła wywrzeć wpływu na ocenę legalności podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych jest bowiem jednoznaczne, że wobec niespełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 tej regulacji wskazane okoliczności nie mogły przesądzić o przyznaniu skarżącej wnioskowanych świadczeń. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.