IV SA/Gl 263/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, , , po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Z. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy; Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. Z. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr[...]. W tym samym dniu, to jest 27 stycznia 2011 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący wskazał, iż domaga się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że uskarża się na zły stan zdrowia, który uniemożliwia mu podjęcie pracy w jego zawodzie oraz powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów związanych z uiszczaniem opłat stałych, wyżywieniem i zakupem leków. Równocześnie oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz, że posiada mieszkanie o powierzchni 50 m2. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód rodziny wnioskującego zadeklarowany został w kwocie 2.650 zł, uzyskiwanej przezeń w ramach emerytury. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do dokonania precyzyjnej oceny stanu majątkowego skarżącego, pismem z dnia 2 lutego 2011 r., wystosowanym na zarządzenie z dnia 31 stycznia 2011 r. wezwano go o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał, a w szczególności o: - udokumentowanie uzyskiwanego dochodu. Wskazano, że należy w tym celu nadesłać np. przekaz pocztowy (tzw. odcinek) potwierdzający pobranie emerytury za ostatni miesiąc, ewentualnie kopię decyzji organu rentowego ustalającej aktualną wysokość tego świadczenia; - udokumentowanie faktu, że małżonka skarżącego nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. Wskazano, że należy w tym celu nadesłać np. zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające, że jest ona osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku, ewentualnie zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego potwierdzające fakt, iż nie osiągnęła w ubiegłym roku podatkowym dochodu bądź, że nie składała za ubiegły rok zeznania podatkowego; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz nieczystości, telefon ewentualnie inne tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz nieczystości, telefon, ewentualnie inne tzw. media oraz na leczenie i zakup leków należy nadto udokumentować stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.; W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 14 lutego 2011 r. strona nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku J. Z. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła i nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że J. Z. został do tego wyraźnie wezwany pismem z dnia 2 lutego 2011 r., które zostało mu doręczone 7 lutego 2011 r. (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 14 lutego 2011 r. wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. W rezultacie, nie sposób przyjąć, aby jego aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to na niej spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z kolei uchylenie się wnioskodawcy od wykonania nałożonego na niego w toku postępowania obowiązku polegającego na uzupełnieniu danych dotyczących jego sytuacji materialnej oraz na uprawdopodobnieniu składających się na nią okoliczności wyłącza możliwość przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W takim przypadku nie sposób bowiem przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego (w tym związanych z opłaceniem adwokata) bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.