IV SA/Gl 263/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...]w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie spraw studentów w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem nadanym w placówce pocztowej dnia 22 stycznia 2013 r. A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie spraw studentów. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2013 r. tut. Sąd wskazaną wyżej skargę oddalił. Wnioskiem z dnia 21 listopada 2013 r. skarżący zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jednocześnie o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. A.K. wezwany został do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie wniosku na urzędowym formularzu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący uzupełnił braki. Na formularzu A.K. zaznaczył, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest rencistą II grupy, a jego dochód stanowi renta w wysokości 610,33 zł. A.K. oświadczył ponadto, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3000 Euro. W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 20 stycznia 2014 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych dotyczących jego sytuacji materialnej poprzez udokumentowanie wysokości ponoszonych kosztów utrzymania oraz udokumentowanie uzyskiwanego dochodu. Skarżący został prawidłowo pouczony, że odpowiedzi należy udzielić w terminie 7 dni, zaś jej brak może zostać potraktowany jako brak zachowania przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.). Pismem nadanym w placówce pocztowej dnia 3 lutego 2014 r. A.K. zwrócił się o zwrot kosztów sądowych w wysokości 200 zł. Podniósł również, że "nie ma zamiaru z powodu jednej decyzji zmarnować sobie kariery oraz 5 lat pracy na U[...] w C., dlatego jeżeli jest to możliwe prosi o możliwość ukończenia studiów na U[...] w K.". Skarżący stwierdził ponadto, że w interesie społecznym jest podnoszenie kwalifikacji zawodowych obywateli. W załączeniu A.K. przesłał przekaz pocztowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych opiewający na kwotę 610,33 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku A.K. należy wskazać, że w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Taka konstrukcja przywołanego przepisu nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania przesłanek wynikających z treści omawianej normy. Zatem strona winna w sposób wiarygodny uprawdopodobnić, że uiszczenie kosztów postępowania, jak i koszt ustanowienia pełnomocnika z wyboru przekracza jego możliwości finansowe. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie" nakładające na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale formułujące obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 117). Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostało udowodnione przez stronę. W tym właśnie kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Skarżący bowiem pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Fakt ten w zasadzie uniemożliwia dokonanie właściwej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy. Nie jest bowiem możliwe obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie dokumenty, które uprawdopodobnią, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy Stwierdzić więc przyjdzie, iż A.K. pomimo wezwania nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy, co leżało w jego bezpośrednim interesie. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie zostały mu przedstawione do oceny i weryfikacji. Nadesłane do Sądu pismo nie może zostać potraktowane jako wyczerpujące udzielenie odpowiedzi na wezwanie Sądu. W tej sytuacji, skoro skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem z dnia 23 stycznia 2014 r., to nie jest możliwe obiektywne ustalenie jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej. Natomiast uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zatem nie sposób przyjąć aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Tym samym wymóg wynikający z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Natomiast negatywne skutki niewykonania wezwania Sądu obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.