IV SA/Gl 264/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi [...]r. S. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną. Wobec faktu, iż omawiane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, zarządzeniem z dnia [...]r. skarżącego wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Wnioskujący złożył rzeczony formularz w dniu [...]r., potwierdzając, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Nadto oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem małoletnich dzieci oraz posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Nie osiąga przy tym jakiegokolwiek dochodu i nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Zarządzeniem z dnia [...]r., a następnie kolejnym - z dnia [...]r., stronę wezwano o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W odpowiedzi na powyższe, S.K. przedłożył pismo procesowe datowane na [...]r., w którym podał, że na jego miesięczne koszty utrzymania składa się czynsz, w kwocie [...] zł, opłata za energię elektryczną, w wysokości [...] zł, opłata za gaz, w kwocie [...] zł oraz wydatki na wyżywienie, w rozmiarze [...] zł, co daje ogółem [...]zł miesięcznie. Wskazał również, iż sam ponosi jedynie koszty wyżywienia, z kolei pozostałe należności regulowane są przez "innych mieszkańców domu, z którymi nie prowadzi wspólności majątkowej". Następnie, to jest w kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] r. wnioskujący sprecyzował, że osoby, które udzielają mu pomocy to A.L. oraz O.M. (jego córka) i każda nich przekazuje mu po [...] zł miesięcznie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie trzeba wyjaśnić, że przedmiotem skargi S.K. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie statusu bezrobotnego. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe należy podnieść, że wnioskodawca korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (strona była już o tym informowana przez Sąd stosownym pismem z dnia [...]r. - karta nr 7 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku S.K. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s.319). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem zaznaczyć, że zgodnie z wyraźnym oświadczeniem złożonym przez wnioskującego, pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wyłącznie z dwiema małoletnimi córkami (O.K. oraz W.K. - vide: rubryka nr 6 formularza ‘PPF") i nie osiąga żadnego innego dochodu poza pomocą pieniężną od dwóch osób, a mianowicie od trzeciej córki – O.M. oraz od A.L. Z nadesłanych do Sądu oświadczeń tych osób wynika, że każda z nich przekazuje mu miesięcznie po [...]zł. Tymczasem w treści pisma procesowego z dnia [...]r. (karta nr 15 akt sprawy) wnioskodawca określił, że wysokość ponoszonych przezeń miesięcznych kosztów utrzymania to [...] zł. Równocześnie wyżej wymieniony - choć był o to wyraźnie pytany w wezwaniu z dnia [...] r. - nie podnosił, aby miał kłopoty z terminowym regulowaniem swych zobowiązań pieniężnych czy też, aby zalegał z jakimikolwiek płatnościami. We wniosku wskazał zaś jednoznacznie, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku (poza zajmowanym mieszkaniem). W tym stanie rzeczy godzi się wskazać, że kwota wydatków ponoszonych przez skarżącego nie znajduje pokrycia w deklarowanym przezeń dochodzie, a skoro podał on, iż nie dysponuje jakimikolwiek rezerwami finansowymi czy oszczędnościami, istnieje podejrzenie, że może pozyskiwać środki pieniężne także ze źródeł, których nie ujawnił we wniosku. W konsekwencji wiarygodność jego oświadczeń co do wysokości osiąganego dochodu budzić może poważne wątpliwości. Warto również wskazać na rozbieżność pomiędzy wywodami skarżącego, a wnioskami płynącymi z oświadczenia złożonego przez A.L. Mianowicie, zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy, pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wyłącznie z dwiema małoletnimi córkami, podczas gdy z przywołanego oświadczenia A.L. z dnia [...]r. wynika, że zamieszkuje ona pod tym samym adresem co on (K., ul. [...]). Skoro zaś osoba ta równocześnie partycypuje w jego kosztach utrzymania, to należałoby ją uznać za osobę, która wspólnie z nim gospodaruje. W świetle zaprezentowanych wyżej okoliczności nie można przyjąć, aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić kosztów związanych z udziałem w sprawie adwokata, bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Wątpliwości jakie istnieją w zakresie ustaleń co do jego rzeczywistej sytuacji materialnej (zwłaszcza faktycznych dochodów), jak również stanu rodzinnego są na tyle poważne, że nie pozwalają na pozytywne załatwienie złożonego przezeń wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy stanowi bowiem wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (przedmiotowa zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Jego zastosowanie powinno więc sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których strona wykaże, iż zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla niej rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem w niniejszej sprawie wymóg ten nie został zachowany albowiem wnioskodawca nie przedstawił swej sytuacji materialnej w sposób dostatecznie jasny i wiarygodny. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.