IV SA/Gl 27/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta P., na zasadzie m.in. art.5 ust.1-3, art.17 ust.1 i 2, art.20 ust.1 i 2, art.23 ust.1-4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz.992), odmówił przyznania W. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad synem B. B.. Jak należy mniemać chodziło o świadczenie za okres od [...] 2006 r. do [...] 2007 r., a organ uznał spełnienie przesłanek z art.17 ust.1 cytowanej wyżej ustawy. W uzasadnieniu decyzji powołał się na przekroczenie kryterium dochodowego, które na mocy art.5 ust.2 i 3 w związku z art.17 ust.2 tej ustawy sprzeciwiało się uwzględnieniu żądania. Organ bowiem ustalił, iż miesięczny dochód gospodarstwa domowego rodziny B. wynosi [...] zł na osobę i przewyższa kryterium dochodowe wynoszące 583 zł. Co prawda przekroczenie to jest niższe niż zasiłek rodzinny, to jednak z uwagi na fakt, iż poprzednio wnioskodawczyni również przekroczyła owo kryterium, w kolejnym roku kalendarzowym świadczenie jej nie przysługuje. W odwołaniu od tej decyzji W. B. wniosła o jej zmianę i przyznanie przedmiotowego świadczenia. Wywiodła, iż spełnia przesłanki do uzyskania go, gdyż wychowuje niepełnosprawnego syna, a nadto dwie córki. Koszty utrzymania rodziny są wysokie, jak też osobiste starania o dzieci wykluczają podjęcie pracy. Otrzymywane środki nie wystarczają na godne życie rodziny. Dlatego pozbawienie jej spornego świadczenia stanowi dla niej drastyczne pogorszenie sytuacji materialnej, stąd decyzję tę uznała za krzywdzącą, zwłaszcza że przekroczenie kryterium jest niewielkie. Zaskarżoną decyzją, na podstawie m.in. art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił bowiem ustalenia i rozważania organu pierwszej instancji. W szczególności stwierdził, że skoro dochód rodziny wynosi w przeliczeniu na osobę miesięcznie [...] zł, to przekracza kryterium dochodowe ustalone w art.5 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych na kwotę 583 zł, przy czym wielkość przekroczenia nie ma znaczenia. Co prawda odwołującej się świadczenie przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym, stąd po myśli art.5 ust.2 tej ustawy mogłoby jej służyć i obecnie, lecz przekroczenie dochodu nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym, co wyklucza uwzględnienie żądania. Powyższe ustalenia organ poczynił na podstawie "akt sprawy", zaś przywołane przepisy zastosował na mocy art.17 ust.2 cytowanej ustawy. Dlatego odwołanie nie mogło odnieść skutku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Wywiodła, że organy nie ustaliły kosztów, jakie ponosi wychowując trójkę dzieci, nadto nie uwzględniły słusznego jej interesu. Poza tym powołała się na wywody zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. Na wstępie godzi się wyjaśnić, iż - jak stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (p. art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.)). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem dokonują kontroli legalności również z urzędu, niezależnie od oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Przyczyną negatywnych decyzji zapadłych w sprawie jest przekroczenie przez rodzinę skarżącej kryterium dochodowego umożliwiającego jej uzyskanie przedmiotowego świadczenia oraz fakt, że przekroczenie to nastąpiło również w poprzednim roku kalendarzowym, bo przekreśla to możliwość uzyskania świadczenia nawet, gdy przysługiwało ono w poprzednim okresie zasiłkowym (art.5 ust.3 w związku z art.17 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Wywód prawny przedstawiony przez organy obu instancji jest trafny i okoliczności prezentowane przez skarżącą nie mogą go podważyć. Niemniej jednak ustalenia faktyczne pozwalające na odniesienie go do sprawy niniejszej są gołosłowne, toteż niepodobna na nich oprzeć definitywnego rozstrzygnięcia, co czyni je przedwczesnym. Organy orzekające nie wskazały bowiem ostatecznej decyzji, z której wynikałoby przekroczenie dochodu w poprzednim roku kalendarzowym w rozumieniu art.5 ust.3 cytowanej ustawy. Zakładając nawet, bo skarżąca tego faktu nie kwestionowała, że świadczenie przysługiwało jej w poprzednim okresie zasiłkowym, decyzja odmowna mogła zapaść, wówczas tylko, gdy przekroczenie dochodu nastąpiłoby w kolejnym roku kalendarzowym. Tymczasem organy nie zadały sobie trudu nawet powołania się na decyzje, z których wynikałoby owo przekroczenie, bo w uzasadnieniach znajdujących się w aktach decyzji okoliczności tej nie eksponowano, natomiast twierdzenie, iż z akt administracyjnych kwestia ta wynika nie zostało niczym poparte. Jeżeli obecny okres zasiłkowy obejmuje okres od [...] 2006 do [...] 2007, to poprzedni okres uprawniający do świadczenia zamyka się pomiędzy [...] 2005 i [...] 2006. O ile w tym okresie świadczenie przysługiwało, to służyć mogło również obecnie, chyba, że zachodzi przesłanka negatywna uregulowana w ostatnim zdaniu art.5 ust.3 omawianej ustawy. Stanowi ono, iż przekroczenie dochodu za kolejny rok kalendarzowy wyklucza prawo do świadczenia. Kolejny rok kalendarzowy w stanie faktycznym niniejszej sprawy to rok 2005. Należy bowiem odwołać się do pojęcia dochodu, który po myśli art.3 pkt 2 ustawy obliczany jest za rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy. Jeżeli więc za poprzedni okres brano pod uwagę dochód z roku 2004, to kolejny rok kalendarzowy to rok 2005. W konsekwencji tego, jeżeli za rok 2005 dochody rodziny skarżącej przekroczyły kryterium, to rzeczą organu było ustalenie po pierwsze czy skarżąca w okresie zasiłkowym 2005/2006 pobierała świadczenie pielęgnacyjne, a po wtóre czy również w roku 2004 przekroczyła dochód warunkujący prawo do tego świadczenia. Organy orzekające nie sprostały tym wymogom, bo nie poświęciły dostatecznej uwagi wskazanym okolicznościom. Dokonując istotnych ustaleń faktycznych oparły się na materiale sprawy bez jego sprecyzowania (posługując się pojęciem "akt sprawy" czy zwrotem o "analizie posiadanej dokumentacji"), czyniąc ustalenia nawet sprzeczne z tym materiałem. Skutkiem czego zapadłe w sprawie decyzje uchylają się spod kontroli legalności. Godzi się w tym miejscu zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych zalega dowód na wysokość dochodu rodziny skarżącej w roku 2005, który pozwala na ustalenie aktualnego kryterium. Nadto znajduje się tam zaświadczenie o dochodach za rok 2004 oraz decyzje dotyczące okresu zasiłkowego 2005/2006, wszak z treści tych rozstrzygnięć w żaden sposób nie wynika przekroczenie dochodu. W uzasadnieniach decyzji z dnia [...] r. i z dnia [...] r. stwierdza się wyraźnie spełnienie kryteriów pozwalających na przyznanie świadczenia; nie ma w nich mowy o przekroczeniu dochodu, co przeczy wyprowadzonej przez organy konkluzji. Poczynienie odmiennych ustaleń faktycznych jest więc sprzeczne z brzmieniem ostatecznej decyzji administracyjnej, a to jest niedopuszczalne. Zatem zapadłe obecnie rozstrzygnięcia nie tylko nie mają oparcia w faktach, to jeszcze dokonane ustalenia wypaczają treść ostatecznych decyzji. To naruszenie procedury miało oczywisty wpływ na wynik sprawy, gdyż od dokonanych ustaleń zależy prawo do przedmiotowego świadczenia. Brak wiarygodnych ustaleń faktycznych nie pozwalał na oparcie decyzji na przywołanej w niej podstawie prawa materialnego. Dlatego z przytoczonych powodów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ, na podstawie zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, dokona stosownych ustaleń faktycznych w opisanym powyżej kierunku, po czym podciągnie je pod dyspozycję właściwego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Spełnienie uregulowanych tamże przesłanek uczyni zasadną decyzję negatywną. W przeciwnym wypadku uwzględni organ żądanie skarżącej przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres zasiłkowy 2006/2007. Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 4 4