IV SA/Gl 27/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego wszczęcia postępowania w sprawie przekazania akt administracyjnych sądowi rejonowemu w kwestii sprzeciwu strony skarżącej z dnia 1 kwietnia 2016 r. na postanowienie z dnia 1 marca 2016 r. p o s t a n a w i a: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. W piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r. K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego wszczęcia postępowania w sprawie przekazania akt administracyjnych sądowi rejonowemu. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 stycznia 2016 r. do uiszczenia wpisu sądowego od powyższej skargi, skarżący złożył w dniu 15 lutego 2016 r. urzędowy formularz "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, żądając zwolnienia od kosztów sądowych. W treści wniosku oświadczył, iż jest osobą ubogą, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie wykonuje pracy zarobkowej, ubiega się o rentę, pozostaje na utrzymaniu żony, która jest zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy, a jego rodzina otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej. Dodał również, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami, ich łączny miesięczny dochód netto wynosi 2.046,65 zł oraz wskazał, iż nie posiada żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek K. M. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca zobrazuje swoją sytuację materialną w sposób jasny, jednoznaczny i wolny od wątpliwości jednakże zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący wymogu tego nie zachował. Następnie referendarz zwrócił uwagę na składane w innych sprawach przez K. M. wnioski o przyznanie prawa pomocy i wynikające z nich rozbieżności między oświadczeniami skarżącego chociażby co do ponoszonych kosztów utrzymania, w szczególności bardzo znaczne różnice pomiędzy wydatkami ponoszonymi na żywność. Pismem z dnia 1 kwietnia 2016 r. K. M. wniósł sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia, zarzucając: naruszenie art. 243, art. 246 § 1 pkt 2, art. 252 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 255 powyższej ustawy poprzez jego niezastosowanie, niezastosowanie zasad wiedzy i doświadczenia życiowego oraz dokonanie oceny jego wniosku w sposób dowolny. Zdaniem K. M. wniosek z dnia 15 lutego 2016 r. czynił zadość wszystkim wymaganiom wymienionym w art. 252 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie podkreślił, iż nie był wzywany do złożenia dodatkowego oświadczenia ani do przedłożenia dokumentów źródłowych. Następnie wyjaśnił, że rozbieżności w oświadczeniach wynikają z faktu składania ich w innym czasie. Poza tym wskazał, iż aktualnie dochody jego rodziny znajdują się nieznacznie powyżej kryterium dochodowego świadczeń pomocy społecznej tj. 514 zł miesięcznie na osobę w rodzinie i wynoszą 565,01 zł miesięcznie na osobę. Dodał także, że nadal (nieprzerwanie) wypłacane są na jego rzecz, przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R., świadczenia rodzinne wraz z dodatkami oraz stypendium szkolne. W ocenie skarżącego "mizerny poziom dochodów oraz bardzo zła sytuacja osobista kwalifikuje go do kategorii osób ubogich, którym przysługuje pomoc państwa nie tylko w postaci świadczeń z pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych lecz także w postaci zwolnienia od koszów sądowych". Ponadto wyjaśnił, iż w kolejnych miesiącach jego rodzina nie będzie mogła przeznaczyć wystarczających środków na zakup podstawowych produktów żywnościowych i z tego względu skorzystał z rozlicznych możliwości nabycia produktów o długim terminie przydatności do spożycia w obniżonych cenach w okresie poprzedzającym i następującym po Świętach Bożego Narodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Natomiast sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Poza tym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Powołując się na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych należy zauważyć, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836). W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że K. M. nie wykazał w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Sąd podziela w pełni ustalenia poczynione przez Starszego referendarza sądowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia 1 marca 2016 r. Również Sąd dostrzega, budzące wątpliwości, rozbieżności w oświadczeniach skarżącego złożonych w innych sprawach. W szczególności należy zauważyć, że w sprawie IV SAB/Gl 165/15 K. M. w urzędowym formularzu "PPF" z dnia 18 stycznia 2016 r. zadeklarował dochód czteroosobowej rodziny na kwotę 2.268,38 zł jednocześnie oświadczył, iż w okresie grudzień 2015 r. i styczeń 2016 r. dokonał zakupu produktów żywnościowych, na które wydał około 3.100 zł pomimo twierdzenia, że nie posiada żadnych oszczędności. A zatem w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.