IV SA/Gl 274/09
WyrokWSA w Gliwicach2009-12-04
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz-Furmanik, Stanisław Nitecki, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo uchyliły decyzję przyznającą zasiłek rodzinny i dodatki, stosując art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zamiast art. 30 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, oraz czy ocena sytuacji faktycznej powinna uwzględniać stan prawny obowiązujący w okresie zasiłkowym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji wadliwie zastosowały podstawę prawną, powołując art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nie dotyczy sytuacji świadomego wprowadzenia w błąd przy ubieganiu się o świadczenie, w przeciwieństwie do art. 30 ust. 2 pkt 2. Ponadto, ocena prawidłowości decyzji przyznającej świadczenia rodzinne powinna uwzględniać stan prawny obowiązujący w danym okresie zasiłkowym, a nie tylko stan prawny z dnia wydania decyzji weryfikującej. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego i przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji uchylającą decyzję przyznającą R. Z. zasiłek rodzinny i dodatki. Organy uznały, że R. Z. świadomie wprowadziła w błąd co do składu rodziny i dochodów, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, twierdząc, że nie miała świadomości wprowadzania w błąd i że jej konkubent nie partycypuje w utrzymaniu dzieci.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia [...] nr [...]
Prezydent Miasta D. decyzją z dnia [...] Nr [...] przyznał R. Z. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami z uwagi na wychowywanie dwojga dzieci, M. Z. i J. K.. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że rodzina spełnia wymagane prawem wymogi do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z kolei decyzją z dnia [...] wskazany organ zmienił powyższą decyzję z dniem [...] w części dotyczącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, co nastąpiło z uwagi na zmianę stanu normatywnego.
Wyżej wymieniony organ decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej decyzji z dnia [...] Nr [...] uchylił przedmiotową decyzję i odmówił R. Z. przyznania zasiłku rodzinnego za okres od [...] do [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyższego stopnia zwrócił w szczególności uwagę na uchybienia o charakterze proceduralnym związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego, nadto zaznaczono, że w następstwie wznowienia postępowania nie można odmówić przyznania zasiłku rodzinnego obejmującego kilka okresów zasiłkowych.
W następstwie powyższej decyzji organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie w sprawie dotyczącej decyzji z dnia [...] Nr [...], by następnie decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylić wyżej wymienioną decyzję oraz przyznającą zasiłki rodzinne i dodatki do tego zasiłku na M. Z. oraz J. K.. W uzasadnieniu decyzji podano, że rozstrzygnięcie to uwzględnia wskazania organu wyższego stopnia, oraz spowodowane jest tym, że R. Z. od [...] lat zamieszkuje wspólnie z M. K. i posiadają wspólne dziecko.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] podjęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] Nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a następnie decyzją z dnia [...] stwierdziło nieważność przedmiotowej decyzji i uznało, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera szczególny tryb weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, a tym samym wyłączony jest wówczas tryb wznowienia postępowania przewidziany postanowieniami Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji tej strona nie wnosiła środków odwoławczych, ani też skargi do sądu administracyjnego.
Prezydent Miasta D. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) uchylił z dniem [...] własną decyzję Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania R. Z. zasiłku rodzinnego na M. Z. i J. K.. W uzasadnieniu decyzji organ ten podał, że w dniu [...] dowiedział się, iż R. Z. od [...] lat mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. K.. O powyższym fakcie strona nie poinformowała organu administracji, gdy ubiegała się o przyznanie zasiłku rodzinnego, jak również nie wpisała go do składu rodziny. Po ustaleniu, że M. K. wchodzi w skład rodziny, przeliczono dochody rodziny z uwzględnieniem jego dochodów i okazało się, że przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego. Nadto organ zaznaczył, że w trakcie zorganizowanej rozprawy administracyjnej M. K. podał, iż pokrywa w połowie koszty utrzymania zajmowanego mieszkania, płaci dobrowolne alimenty na syna, którego wspólnie wychowuje z jego matką, natomiast nie partycypuje w wychowaniu starszego dziecka, którego wychowaniem zajmuje się wyłącznie jego matka R. Z.. W następstwie przyjętych ustaleń organ pierwszej instancji doszedł od przekonania, że R. Z. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, ponieważ nie spełnia wymogów określonych w definicji zamieszczonej w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a po myśli art. 3 pkt 16 tworzyła wspólnie z M. K. oraz dwojgiem dzieci rodzinę.
Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła R. Z., która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji. W odwołaniu tym zakwestionowała ustalenia organu pierwszej instancji. Zdaniem strony faktycznie zamieszkuje wspólnie z M. K., jednakże nie ma on żadnych praw w stosunku do jej syna M. Z. i jak podała nie łoży żadnych środków finansowych na jego utrzymanie, jak również nie ingeruje w proces jego wychowania, z tego też powodu niewpisanie konkubenta do wniosku o przyznanie świadczenia nie było działaniem świadomym i zamierzonym, zmierzającym do uzyskania nienależnego świadczenia. Nadto podała, że takie jej zachowanie wynikło z postawy M. K., który odmówił przedstawienia zaświadczenia o wysokości dochodów. Natomiast w przypadku syna J. K. pomoc sprowadza się do zakupu książek, ubrań czy tym podobnych rzeczy, natomiast strona jak oświadcza nie otrzymywała żadnych środków finansowych do ręki, tak aby mogła nimi samodzielnie rozporządzać. Zaznaczyła również, że M. K. począwszy od [...] płaci jej dobrowolne alimenty w wysokości [...] zł. Należy zaznaczyć, ze strona pismem z dnia [...] uzupełniła swoje odwołanie o występujący brak formalny oraz skorygowała numery decyzji, od których się odwołała i w piśmie tym wymieniła również numer decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiło wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie własną ocenę sytuacji. Na wstępie tych rozważań organ odwoławczy dokonał ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji strony i stwierdził, że od [...] mieszka z M. K. i posiadają wspólnie syna J. K., który jest przez nich wspólnie wychowywany. Następnie organ ten przystąpił do analizy unormowań prawnych w związku z występującym stanem faktycznym w sprawie i stwierdził, że R. Z. nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, ponieważ co prawda jest osobą rozwiedzioną, jednakże wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Nadto organ ten zaznaczył, że stosownie do postanowień art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych R. Z. wspólnie z M. K. i dwojgiem dzieci stanowili rodzinę, a oznacza to, że przy ustalaniu dochodu rodziny uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego należało uwzględniać także dochody M. K.. Z uwagi na przekroczenie wskazanego dochodu przez tak ujmowaną rodzinę, należało uchylić decyzję o przyznaniu i odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia.
Z decyzją tą nie zgodziła się R. Z., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła powyższej decyzji błędne przyjęcie, że skarżąca wprowadziła organ pierwszej instancji w błąd co do zamieszkiwania z konkubentem, że uczestniczy on w procesie wychowania syna M. Z., na którego pobiera zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku. W motywach skargi skarżąca podniosła, że organ administracji prowadząc postępowanie zmierzające do przyznania świadczenia informował ją o unormowaniach prawnych związanych z wymogami jakie należy spełniać, aby otrzymać takie świadczenie. Jej zdaniem przyjęcie, że świadczenie jest nienależnie pobrane wymaga wykazania przez organ administracji, że strona była pisemnie pouczona o skutkach prawnych w konkretnie oznaczonych sytuacjach i udowodnienie, iż pomimo pouczenia świadomie wprowadziła organ w błąd. Skarżąca nie podziela stanowiska organów administracji, iż nie wychowuje samodzielnie syna M.. Jej zdaniem konkubent nie partycypuje w kosztach jego utrzymania jak również nie posiada on żadnych praw względem niego. Skarżąca podniosła także, iż nie wpisanie M. K. do wniosku nie było świadome i wynikło z niejasności informacji zamieszczonych w przedłożonych drukach wniosków. Nadto zaznaczyła, że ojciec M. Z. jest pozbawiony praw rodzicielskich i nie partycypuje w kosztach jego wychowania. W końcowej części skargi zaznaczyła, że samotnie wychowuje dzieci i zapewnia im skromne życie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że stan faktyczny w sprawie z uwagi na ilość podejmowanych przez organy administracji publicznej rozstrzygnięć jest bardzo złożony, tym bardziej, że były to rozstrzygnięcia zarówno podejmowane w trybie zwykłym, jak również w trybach nadzwyczajnych. Analiza tego złożonego stanu faktycznego pozwala uznać, że przedmiotem zainteresowań tutejszego Sądu w ramach tego postępowania będzie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...], jak również decyzja tegoż organu z dnia [...], mocą której przyznano skarżącej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na M. Z. oraz na J. K.. Zasygnalizowane ograniczenie jest spowodowane tym, że przedłożone akta administracyjne zawierają rozstrzygnięcia, które nie są związane z przedmiotowym postępowaniem. Wyznaczone granice, w których rozważania będzie prowadził Sąd nakazują aby w pierwszej kolejności przywołać stan faktyczny związany z wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji z dnia [...]. Decyzja ta wydana została w następstwie wniosku skarżącej złożonego na urzędowym druku w dniu [...]. We wniosku tym skarżąca wymieniła siebie jako osobę ubiegającą się o świadczenie i podała wszystkie podstawowe informacje dotyczące jej sytuacji osobistej oraz wniosła o przyznanie świadczenia na rzecz M. Z. oraz J. K.. We wniosku tym wystąpiła o przyznanie dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka w stosunku do obu synów, jak również analogicznie postąpiła w przypadku dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W składzie rodziny wymieniła jedynie siebie oraz wspomnianych synów. Natomiast w części IV wniosku złożyła oświadczenie, w którym podkreśliła, że jest rozwiedziona i nie wychowuje dziecka wspólnie z ojcem dziecka i oświadczenie to podpisała w dniu [...]. Podpisała również oświadczenie służące ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego zamieszczone w części V druku z tym samym dniem. Przywołany stan faktyczny stał się podstawą wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] przyznającej skarżącej zasiłek rodzinny wraz z dwoma dodatkami na dwóch synów. W [...] organ pierwszej instancji uzyskał informację, że skarżąca pracuje i od [...] pozostaje w związku partnerskim z M. K. i ma z nim wspólnego syna J. K..
Przedstawiony powyżej stan faktyczny pozwala dostrzec, że skarżąca składając w dniu [...] wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z przewidzianymi dodatkami do niego nie umieściła w nim M. K. i złożyła oświadczenie, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a wszelkie działania podejmowała na urzędowych drukach wykorzystywanych przez wszystkie osoby ubiegające się o takie świadczenie.
Mocą zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] organy administracji uchyliły z dniem [...] decyzję z dnia [...] w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci M. Z. oraz J. K.. Organ pierwszej instancji w podstawie prawnej podjętego przez siebie rozstrzygnięcia powołał się na art. 32 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Natomiast po myśli art. 30 ust. 2 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi podstawę dla wydania decyzji mocą, której organ administracji zmienia lub uchyla decyzję administracyjną bez konieczności uzyskania zgody osoby korzystającej ze świadczeń rodzinnych. Zatem przywołanie wskazanego przepisu w niniejszej sprawie było zasadne i prawidłowe, natomiast istotne wątpliwości dotyczą drugiego z przywołanych w podstawie prawnej przepisów, ponieważ organ pierwszej instancji powołał się na treść art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a organ odwoławczy tej podstawy prawnej nie zweryfikował, czyli mocą swojego rozstrzygnięcia podtrzymał ją. Analiza wskazanego przepisu pozwala uznać, ze przepis ten nie dotyczy sytuacji, które występują w momencie ubiegania się o świadczenie lecz pojawiły się w trakcie pobierania określonego świadczenia. Nadto dostrzec należy, iż art. 30 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, który stanowi, że świadczeniem nienależnie pobranym są świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Oznacza to, że przepis ten posiada zastosowanie do sytuacji, które zaistniały w momencie ubiegania się o przyznanie świadczenia, albowiem stanowi się w nim, że świadczenia przyznane na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd. W konsekwencji należy uznać, że organy administracji przywołały wadliwą podstawę prawną, jednakże należy dostrzec i to, że w ramach analizy norm prawnych skupiły się na ocenie występowania przesłanki wymienionej w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie na występowaniu okoliczności przewidzianej treścią art. 30 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Dodatkowo przyjdzie stwierdzić, że okoliczność ta wpłynęła na ocenę sytuacji faktycznej w sprawie, a tym samym uznać należy, że ustalenia w tym zakresie nie były prawidłowe. Wskazane ustalenie skutkuje tym, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy jak również przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Dostrzeżone uchybienie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniesionej skargi, jednakże należy mieć w polu widzenia i inne okoliczności. Otóż mocą zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji uchylona została decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] o przyznaniu skarżącej zasiłku rodzinnego, a okoliczność ta oznacza, że brak jest w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego, ponieważ w aktach sprawy jest wniosek skarżącej z dnia [...], który w świetle podjętych rozstrzygnięć nie został rozpatrzony negatywnie ani pozytywnie. Zatem organy administracji podejmując w ramach ponownie prowadzonego postępowania muszą mieć okoliczność tę na uwadze.
Dodatkowym elementem, który organy administracji obu instancji pominęły lub nie dostrzegły w ramach prowadzonego postępowania oraz podejmowanych rozstrzygnięć, to stan prawny w omawianym zakresie. Faktem jest, że na gruncie prawa administracyjnego organ administracji obowiązany jest podejmować rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania danej decyzji. Zasada ta musi być jednakże inaczej ujmowana w przypadku rozstrzygnięć organów podejmowanych w stosunku do takich sytuacji, z jakimi organy zetknęły się w ramach rozpatrywanej sprawy. Otóż w sprawach zasiłków rodzinnych świadczenia te przyznawane są na okres zasiłkowy, a to wymusza konieczność oceny prawidłowości wydanej decyzji nie w stosunku do przepisu obowiązującego w dniu podejmowania decyzji weryfikującej, lecz w stosunku do decyzji obowiązującej w danym okresie zasiłkowym. Tylko takie ujęcie pozwoli zachować występującą w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę równości, jak również będzie zgodne z zapisaną w niej zasadą demokratycznego państwa prawa. Na gruncie niniejszej sprawy okoliczność ta posiada istotne znaczenie, albowiem w trakcie pierwszego okresu zasiłkowego zmianie uległa definicja pojęcia rodziny występująca na gruncie przedmiotowej ustawy, a ponadto Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. (sygn. akt K 16/04 OTK-A z 2005 r. Nr 5, poz. 51) stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych – czyli przepisu określającego pojęcie samotnego wychowywania dziecka występująca w analizowanym okresie czasu. Powyższe uwagi pozwalają uznać, że organy administracji obu instancji w sposób wadliwy przystąpiły do oceny sytuacji faktycznej występującej w sprawie, ponieważ dokonały jej tylko w kontekście stanu normatywnego obowiązującego w dniu wydania przez siebie decyzji administracyjnej, natomiast całkowicie pominęły to, że sprawa dotyczy zasiłku rodzinnego przyznawanego na okres zasiłkowy i w każdym z nich obowiązywał odmienny stan prawny, a tym samym nie jest możliwe i nie ma to umocowania w przepisach prawa, aby do tych odmiennych stanów normatywnych stosować bieżące unormowania. Dostrzeżone uchybienie wyczerpuje analogiczne przesłanki uwzględnienia skargi jak te, które zostały zasygnalizowane powyżej.
W skardze do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła organom, przyjęcie przez nie że wprowadziła je w błąd co do zamieszkiwania z M. K. i jego udziału w procesie wychowania syna M. Z.. Zarzuty skarżącej częściowo zasługują na uwzględnienie, a mianowicie w tym zakresie w jakim organy administracji w sposób nieprawidłowy odniosły sytuację, która występuje w rozpatrywanej sprawie do obowiązujących unormowań prawnych. Natomiast te zarzuty skarżącej, które sprowadzają się do tego, że organ pierwszej instancji nie pouczył jej o skutkach prawnych składanych oświadczeń mogą być uwzględnione jedynie w części, ponieważ wniosek skarżąca składała na urzędowym druku, który zawiera liczne pouczenia, a ponadto w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] znajduje się informacja, że świadczenia nienależnie pobrane będą podlegały zwrotowi. W tej sytuacji skarżąca winna mieć świadomość tego, że podając informacje, które nie są zgodne ze stanem faktycznym naraża się na negatywne konsekwencje w postaci pobrania świadczenia uznanego za nienależne, jednakże przyjdzie zgodzić się ze skarżącą, że w aktach administracyjnych brak jest jednoznacznego stwierdzenia, że w przypadku nie podania wszystkich informacji przyznane świadczenie uznane zostanie za nienależnie pobrane.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji winien kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku przeprowadzić postępowanie w taki sposób, który będzie zgodny z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i respektował postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ten będzie zobowiązany do ustalenia sytuacji prawnej, ale obowiązującej w okresie zasiłkowym od [...] do [...] i w kontekście tych unormowań ustalić jaka była treść pojęcia samotnego wychowywania dziecka, ponieważ w tym zakresie niezbędne będzie wykorzystanie uzasadnienia przywołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok ten jest o tyle istotny, że jego mocą Trybunał stwierdził niezgodność przywołanego przepisu z Konstytucją, a jednocześnie orzekł, że może on obowiązywać do 31 grudnia 2005 r. Zatem organ pierwszej instancji mając na uwadze te okoliczności wyznaczy zakres pojęciu samotnego wychowania dziecka i odniesie go do sytuacji występującej w rozpatrywanej sprawie. Nadto organ ten winien ocenić czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki uzasadniające weryfikację decyzji z dnia [...], a tym samym pobrania nienależnego świadczenia czy też zobowiązany będzie do zakończenia uruchomionego przez siebie postępowania. Organ ten winien mieć świadomość tego, że w przypadku uznania, że wystąpiły przesłanki uzasadniające weryfikację ostatecznej decyzji nie może ograniczać się jedynie do uchylenia decyzji, ale musi zakończyć postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia [...].
Na marginesie rozpatrywania niniejszej sprawy przyjdzie zwrócić uwagę organowi odwoławczemu, że akta administracyjne przekazywane sądowi winny spełniać wymogi wynikające z instrukcji kancelaryjnej, ponieważ przekazane tutejszemu Sądowi akta są zbiorem dokumentów powstałych w trakcie licznych prowadzonych przez organy administracji postępowań, które nie mają żadnego związku z przedmiotem sprawy, a jedynie zaciemniają obraz prowadzonego postępowania. Ich jedynym wspólnym mianownikiem jest strona, ponieważ wszystkie te postępowania dotyczą tej samej osoby, jednakże odnoszą się do różnych okresów zasiłkowych, a tym samym nie mają elementów wspólnych.
Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji, po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ponieważ mocą tej decyzji organy administracji uchyliły decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu zasiłku rodzinnego, jednakże nie orzekły o istocie sprawy, a z uwagi na to, że okres zasiłkowy, którego przedmiotowa decyzja dotyczy już minął, zatem rozstrzygnięcie to nie wpływa na sytuację prawną skarżącej.
Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.
SW
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło