IV SA/Gl 277/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska (del.) WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant st. ref. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi D. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] roku Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. IV SA/Gl 277/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] roku Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w S. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S., na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 99. poz. 1001 ) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o utracie z dniem [...] roku przez D. F. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych. W uzasadnieniu wskazano, iż strona odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia. Zgodnie z przepisami cytowanej ustawy w takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić po upływie co najmniej 3 miesięcy w wyniku ponownej rejestracji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. F. podnosząc, że na spotkaniu w sprawie pracy zaproponowano mu najpierw przepracowanie jednego dnia bez wynagrodzenia, a potem po weryfikacji kwalifikacji umowę na okres 2-3 tygodni z wynagrodzeniem [...]–[...] złotych brutto miesięcznie. Wskazana firma potrzebowała [...] z uprawnieniami [...], których strona nie posiada. Odwołujący się wyjaśnił również, że co prawda złożył oświadczenie, iż odmówił podjęcia pracy z powodu niskiego wynagrodzenia, ale pozostałe uwagi zgłosił ustnie kierownikowi PUP. Nadto w odwołaniu skarżył się na warunki proponowanych ofert pracy. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 99. poz. 1001 ) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż proponowana D. F. praca była odpowiednia w myśl art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia z uwagi na umiejętności i doświadczenie zawodowe, zaś kwestia braku uprawnień do [...] nie stanowiła przeszkody do zatrudnienia na zaproponowanym stanowisku. Organ podkreślił, że bezpośrednią przyczyną odmowy przyjęcia przez odwołującego się przedstawionej mu propozycji pracy był brak akceptacji zaproponowanych przez pracodawcę warunków pracy i płacy. Zdaniem organu kwestionowana wysokość wynagrodzenia oraz forma zatrudnienia (tj. umowa zlecenia) nie narusza przepisów prawa. W świetle obowiązujących przepisów - pracą odpowiednią - jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, w tym umowa zlecenia, która podlega ubezpieczeniu społecznemu. Tak więc pracodawca ma prawo zaproponować taką formę pracy. Podkreślono również, że praca "odpowiednia" w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie oznacza pracy " dobrze płatnej". Jedynym kryterium jest, aby wysokość wynagrodzenia była zgodna z przepisami obowiązującego prawa ( w [...] r. takie minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło [...] zł. Fakt, iż D. F. ma wyższe wymagania co do wysokości wynagrodzenia oraz formy zatrudnienia nie uzasadnia, mając na uwadze sytuację na rynku pracy, odmowy podjęcia zaproponowanej mu pracy. Ponadto Wojewoda stwierdził, iż urząd pracy ma możliwość przedstawienia bezrobotnym tylko takich ofert pracy, jakie składają pracodawcy a nadto, że nie znajduje potwierdzenia zarzut, że pracodawca chciał wymóc jeden dzień pracy bez wynagrodzenia, gdyż jak ustalił organ I instancji chodziło jedynie o praktyczne sprawdzenie umiejętności. W przypadku natomiast dopuszczenia do pracy i świadczenia pracy, odwołującemu się przysługiwałoby roszczenie przeciwko pracodawcy o wynagrodzenie za wykonaną pracę. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący ponownie podniósł, iż pracodawca zaproponował przepracowanie jednego dnia bez wynagrodzenia a zdaniem skarżącego do celów sprawdzenia umiejętności służy umowa na okres próbny. Zakwestionował twierdzenie Wojewody, iż praca miała być wykonywana przez okres 2 – 3 miesięcy, podczas gdy w istocie chodziło o pracę na 2 – 3 tygodnie a także, iż brak uprawnień do [...] nie stanowił przeszkody w zatrudnieniu. Skarżący akcentował również konieczność czuwania przez organ nad przestrzeganiem prawa i zwalczania przejawów łamania prawa pracy przez nieuczciwych pracodawców. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Za uzasadniony uznał organ zarzut skarżącego, że w decyzji organu II instancji błędnie przytoczono treść odwołania i rzeczywiście skarżący powoływał się, że proponowano mu pracę na 2 – 3 tygodnie a nie 2 – 3 miesiące. Okoliczność to nie miała jednak zdaniem Wojewody wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ podkreślił również, że zgodzić należy się z twierdzeniem skarżącego, że pracodawcy nie mogą łamać praw pracowników i stać ponad prawem. Jednakże nie każde działanie pracodawcy, które w ocenie pracownika jest dla niego niekorzystne, stanowi łamanie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga winna być uwzględniona. Na wstępie rozważań wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, a więc innymi słowy, zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkować winno uchyleniem decyzji. Zaskarżoną decyzją, Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 99. poz. 1001) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekł o utracie przez D. F. z dniem [...] roku statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych. W myśl art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego tegoż bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu, przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy a pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 90 dni. Przesłankami zastosowania cytowanego przepisu są więc: po pierwsze – odmowa przyjęcia propozycji zatrudnienia lub innych prac w przepisie wymienionych, po wtóre – odmowa taka winna dotyczyć odpowiedniego zatrudnienia, a nadto – odmowa powinna nastąpić bez uzasadnionej przyczyny. Podkreślić przy tym należy, iż dopiero łączne spełnienie wymienionych przesłanek uzasadnia zastosowanie rygoru, jakim jest pozbawienie statusu bezrobotnego. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący odmówił przyjęcia propozycji zatrudnienia. Również skarżący tego faktu nie kwestionuje. Tym samym dla ustalenia, czy zasadnie pozbawiono skarżącego statusu bezrobotnego niezbędnym było wykazanie, że zaproponowano mu odpowiednie zatrudnienie i że odmowa jego przyjęcia nastąpiła bez uzasadnionej przyczyny. Badając pod tym kątem zarówno zaskarżoną jak i poprzedzającą ją decyzję w konfrontacji z materiałem dowodowym, zgromadzonym w aktach administracyjnych, nie sposób odmówić słuszności zarzutom podnoszonym przez skarżącego. Nie negując ustalenia dokonanego przez organ a znajdującego potwierdzenie w dokumentach, iż powodem odmowy przyjęcia zatrudnienia było zbyt niskie wynagrodzenie (oświadczenie zarówno skarżącego jak i pracodawcy), to jednak stwierdzić należy, że nie wszystkie okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia zostały wyjaśnione a twierdzenia organów nie znajdują poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności co do przesłanki "odpowiedniego zatrudnienia". Zarówno organ, w motywach kwestionowanej decyzji, jak i skarżący twierdzą, iż propozycja przedstawiona przez pracodawcę skarżącemu dotyczyła umowy zlecenia, tymczasem w ofercie pracy (k. [...] akt administracyjnych) zgłoszonej organowi wskazano, iż ma być to umowa na okres próbny. W tejże ofercie pracy zaznaczono jako konieczne posiadanie uprawnień w zakresie [...] a jako pożądane posiadanie uprawnień w zakresie [...] (rubryka [...]). Natomiast w rubryce [...]: charakterystyka lub rodzaj wykonywanej pracy wskazano - [...] + [...]. Skarżący konsekwentnie w toku postępowania podnosił, iż nie posiada uprawnień do [...], czego oczekiwał od niego pracodawca. W tej sytuacji nieuprawnione i nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym jest stanowisko organu zaprezentowane w motywach orzeczenia, że "...nie budzi wątpliwości, iż zaproponowana praca była odpowiednia dla Pana D. F. z uwagi na posiadane przez niego umiejętności i doświadczenie zawodowe ( kwestia braku uprawnień w/w do [...] nie stanowiła przeszkody do zatrudnienia na zaproponowanym stanowisku )". Wyjaśnienia wymaga również podnoszona przez skarżącego kwestia wymogu pracodawcy przepracowania pierwszego dnia bez wynagrodzenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż organ I instancji ustalił, że chodziło jedynie o faktyczne sprawdzenie umiejętności. Brak jest jednak w materiale dowodowym jakichkolwiek danych, które uzasadniałyby tego rodzaju ustalenie. Nadto, jako zbyt daleko idącą uznać należy sugestię organu, że w przypadku świadczenia przez skarżącego pracy bez wynagrodzenia przysługiwałoby mu roszczenie przeciwko pracodawcy o wynagrodzenie za wykonaną pracę. Nie powinno mieć miejsca prezentowanie takiego poglądu przez organ zajmujący się pośrednictwem pracy, jako że oferty pracy muszą spełniać określone kryteria zgodności z prawem nie tylko pod względem formalnym. Może być bowiem tak, iż oferta pracodawcy zgłoszona na piśmie w PUP w praktyce odbiega od tych zgłoszonych warunków i w takiej sytuacji bezrobotny winien mieć wsparcie ze strony organu dla obrony przed potencjalnym nieuczciwym pracodawcą, chociażby poprzez eliminowanie takich nieuczciwych ofert. W szczególności organ ma obowiązek zbadania takiego zarzutu zgłoszonego przez bezrobotnego, że pracodawca wymagał od niego pracy "próbnej" poza umową, gdyż konsekwencje odmowy przyjęcia propozycji pracy, wynikające z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, są dla bezrobotnego niekorzystne i bardzo rygorystyczne. Nie wyjaśnienie przez organ wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności rzutuje na ocenę prawidłowości zastosowanego prawa materialnego, a w szczególności przepisu art. 33 ust. 4 pkt 3 cytowanej ustawy a także stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego zapisanych w art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Przepisy te nakładają na organy orzekające obowiązek dokładnego, zgodnego z prawem wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli a także prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Przedmiotowe postępowanie przywołanych przesłanek nie spełnia na skutek uchybień wskazanych wyżej. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien wyjaśnić wszelkie okoliczności sprawy istotne dla rozstrzygnięcia a w szczególności w kontekście należytego zbadania, czy zaistniały przesłanki z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stosownie do przytoczonych wyżej wskazówek i umotywować rozstrzygniecie zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawione uchybienia czynią zasadnymi zarzuty skargi i uzasadniają uchylenie zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Stosownie do brzmienia art. 152 p.p.s.a. należało stwierdzić w wyroku, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia jego uprawomocnienia się.