IV SA/Gl 280/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.T. na decyzję Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie spraw studentów w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi P.T., w dniu 17 kwietnia 2012 r. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym podał, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną wywodząc, że pozostaje bez pracy i aktualnie studiuje zamieszkując w domu studenckim, gdzie uiszcza za zakwaterowanie kwotę 390 zł miesięcznie, zaś jedynym źródłem utrzymania są dla niego stypendia w kwocie 1.150 zł. Nadto skarżący oświadczył, iż posiada zasoby pieniężne w kwocie 1.752,32 zł. Powołał się jednak na poważne kłopoty zdrowotne podkreślając, że powoduje to konieczność ponoszenia znacznych wydatków na leki. Równocześnie w dołączonym do wniosku piśmie procesowym datowanym na 16 kwietnia 2012 r. zaakcentował, iż w związku ze schorzeniem, na które się uskarża zachodzi potrzeba zakupu aparatu ciśnieniowego o wartości co najmniej 2.100 zł (do tego nawilżacz wart 600 zł) niezbędnego dla zapewnienia mu normalnego funkcjonowania, a nawet do utrzymania się przy życiu. Wskazał także, iż wystąpił o wydanie wobec niego orzeczenia o niepełnosprawności. Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. zwrócono się do skarżącego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie wezwano go o: - udokumentowanie wysokości uzyskiwanego dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać kopię decyzji o przyznaniu pobieranego stypendium; - udokumentowanie (np. stosownym dowodem wpłaty lub fakturą VAT) wysokości należności uiszczanej w ramach opłaty za miejsce w domu studenckim; - określenie orientacyjnej miesięcznej wysokości pozostałych kosztów utrzymania, to jest wydatków na zakup żywności, środków czystości, odzieży i leków. Wskazano przy tym, że wydatki na zakup leków powinny przy tym zostać w miarę możliwości udokumentowane stosownymi fakturami VAT lub paragonami; - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym rachunku, na którym zdeponowana została wskazana we wniosku kwota 1.752,32 zł), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedstawienie zaświadczenia lekarskiego, opinii bądź innego dokumentu wystawionego przez lekarza specjalistę, potwierdzającego, że w przypadku skarżącego zachodzi bezwzględna konieczność stosowania aparatu ciśnieniowego; - nadesłanie kopii orzeczenia o niepełnosprawności - o ile takowe zostało już wobec skarżącego wydane. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął w dniu 7 maja 2012 r. strona nie udzieliła na rzeczone wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku P.T. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, zgodnie z art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a., tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza więc przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie zdołał wykazać, że zachodzą w jego przypadku przesłanki uzasadniające zastosowanie prawa pomocy. Wbrew wyraźnemu wezwaniu referendarza sądowego nie nadesłał bowiem jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby potwierdzać okoliczności, na które się powołał, ani nie złożył dodatkowych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji materialnej. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, wspomniane wezwanie z dnia 24 kwietnia 2012 r. zostało mu doręczone w dniu 30 kwietnia 2012 r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 7 maja 2012 r. wyżej wymieniony nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy strony został zobrazowany w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To na nim spoczywa więc obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. W rezultacie, uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie mu rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia 24 kwietnia 2012 r. dokumentów, skarżący nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie spełnił przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Z tych względów, działając na podstawie przywołanego unormowania w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.