IV SA/Gl 284/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: WSA Beata Kalaga - Gajewska WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] p.o. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta odmówił przyznania A. K. świadczenia w postaci zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł przekroczenie dochodu na osobę w rodzinie. Od decyzji tej odwołanie wniósł A. K. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu A. K. podnosił, iż przekroczenie dochodu w rodzinie nie ma znaczenia albowiem sam nie posiada swojego dochodu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek stały przysługuje: - pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; - pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Podkreślono, iż powołany przepis nie dopuszcza żadnych wyjątków, a tym samym przyznanie zasiłku stałego osobie nie spełniającej którejkolwiek z wymienionych wyżej przesłanek jest prawnie niedopuszczalne. Wskazano, że w myśl art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł natomiast kryterium dochodowe na osobę w rodzinie 316 zł. Z akt sprawy wynika , że A. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bratem, także niepełnosprawnym M. K. Ustalony przez organ I instancji dochód rodziny wyniósł [...] zł (renta wraz z dodatkami M. K. - [...] zł + dochód z prac dorywczych - [...] zł), tj. [...] zł na osobę. W konsekwencji, zgodnie z powołanymi przepisami, przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w zakresie dochodu na osobę w rodzinie powoduje, iż A. K. nie spełniał przesłanki uprawniającej do zasiłku stałego i przyznanie mu wnioskowanego zasiłku stałego jest prawnie niedopuszczalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z zasadami współżycia społecznego, zasadą państwa prawa oraz zasadą równości obywateli względem prawa oraz naruszającą przepisy art. 12, 13 i 16 Europejskiej Karty Społecznej. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, to jest ustawy o pomocy społecznej z roku 2004, które to przepisy bezzasadnie różnicują sytuację osób potrzebujących pomocy społecznej z tego względu czy zamieszkują one samotnie czy też z kimś. Art. 6 pkt 14 cytowanej ustawy o pomocy społecznej jako rodzinę definiuje krąg osób wspólnie zamieszkujących bez względu na istniejące między nimi pokrewieństwo czy tez jego brak. Podniósł, że ustawodawca stanął na stanowisku, iż osoby wspólnie zamieszkujące będą i muszą sobie pomagać. Nie istnieje jednak w sytuacji współzamieszkiwania osób dorosłych, nie pozostających w związku małżeńskim przymus wzajemnej pomocy, o ile obowiązek ten nie zostanie określony prawomocnym wyrokiem sądowym, np. zasądzającym alimenty. Strona skarżąca wskazała, że w sytuacji gdy zamieszkuje z również niepełnosprawnym bratem nie można mówić, by pomiędzy nimi istniał ustalony przepisami prawa obowiązek wzajemnej pomocy, a traktowanie ich jako wspólną rodzinę, dla której zlicza się dochód jest niezgodne z zasadą równości obywateli wobec prawa i zasadą państwa prawa. Nie ma bowiem racjonalnego powodu, by inaczej traktować osobę zamieszkującą oddzielnie, a inaczej dwie osoby nie zobowiązane względem siebie do żadnych świadczeń, które zamieszkują razem, gdyż z racji niepełnosprawności nie mogą mieszkać oddzielnie i są na siebie niejako skazane. Zdaniem skarżącego polska ustawa o pomocy społecznej narusza przepisy dyrektyw unijnych dotyczących zabezpieczenia społecznego i ustanawia znacznie surowsze standardy ochrony, niż wynikające z tych dyrektyw. Podnosił, że w przedmiotowej sprawie może zachodzić potrzeba rozstrzygnięcia czy art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej jest zgodny z Konstytucją RP , a w szczególności z zapisami o prawie do pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację. Podkreślono , że w skardze A. K. nie tylko nie zarzuca organowi II instancji naruszenia jakiejkolwiek normy prawnej, a wręcz przeciwnie podaje, iż decyzja SKO została wydana w oparciu o przepisy obowiązującego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty skargi nie są zasadne. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Po pierwsze zważając na zarzuty skargi wskazać przyjdzie, że zgodnie z treścią artykułu 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza zatem, że organy administracji państwowej działają w oparciu o obowiązującą normę prawną, o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 tej ustawy zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł natomiast kryterium dochodowe na osobę w rodzinie 316 zł, zaś zgodnie z treścią art. 6 pkt. 14 za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż A. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bratem M. K., a dochód rodziny wyniósł w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku [...] zł, tj. [...] zł na osobę. Zatem w rozpatrywanym przypadku nastąpiło przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w zakresie dochodu na osobę w rodzinie. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, iż nie można zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy przyznać A. K. wnioskowanego zasiłku stałego. Innymi słowy , w ustalonym stanie faktycznym przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia jest prawnie niedopuszczalne. Na marginesie godzi się zauważyć, że sam skarżący w treści skargi wskazuje, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, a jego zarzuty adresowane są w istocie do ustawodawcy i dotyczą bezzasadnego, zdaniem strony, zróżnicowania w ustawie o pomocy społecznej sytuacji osób mieszkających samotnie i osób, które zamieszkują z kimś wobec kogo nie istnieje prawny obowiązek wzajemnej pomocy. W tej mierze należy nadto wskazać skarżącemu, iż Sąd nie jest władny odmówić stosowania przepisów ustawowych. Nie ma także kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa. Tryb tej kontroli został bowiem wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję. Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, a co za tym idzie domniemanie zgodności danego przepisu ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, przewidziane wart. 178 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) .