IV SA/Gl 286/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Dnia 10 lutego 2015 r. M. M. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W treści tego wniosku wywiódł, że gospodaruje samotnie, jest długotrwale bezrobotny, nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje dochodów. Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2015 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie wnioskodawcę wezwano o: - podanie aktualnej orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz koszty zakupu leków powinny być udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp; - precyzyjne wskazanie źródeł, z których - wobec braku jakichkolwiek dochodów - czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów utrzymania. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 18 marca 2015 r. wnioskodawca nie udzielił na to wezwanie żadnej odpowiedzi, w związku z czym starszy referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. odmówił przyznania mu prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia uwzględniono równocześnie oświadczenia, jakie M. M. złożył w odpowiedzi na analogiczne wezwanie, wystosowane do niego w zakresie odrębnej sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 426/14, gdzie również ubiegał się o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenia te zawarte zostały w pismach procesowych: z dnia 4 marca 2015 r. oraz z dnia 12 marca 2015 r., w których podał on, iż "na leki żywność, ubranie nie ma żadnych pieniędzy" i nie uzyskuje żadnych dochodów poza dodatkiem mieszkaniowym (78 zł) albowiem Ośrodek Pomocy Społecznej w C. od 3 lat "nie pomaga mu w żaden sposób". Wskazał również, że jest osobą długotrwale bezrobotną, nie posiada żadnego majątku i zamieszkuje w lokalu socjalnym, w którym "nie posiada" światła. Zdaniem referendarza wyjaśnienia te nie były dostatecznie jasne i wyczerpujące. Skarżący w ogóle bowiem nie określił, jakie konkretnie miesięczne koszty utrzymania ponosi, ani jaka jest ich wysokość i ograniczył się do gołosłownych stwierdzeń, z których wynika, jakoby żadnych takich kosztów nie uiszczał. Podał bowiem, że w mieszkaniu "nie posiada" światła i nie ma telefonu stacjonarnego ani komórkowego, zaś "na leki, żywność i ubranie nie ma żadnych pieniędzy". W ocenie referendarza, oświadczenia takie trudno jednak uznać za przekonujące. Skoro bowiem wyżej wymieniony wywodzi wyraźnie, że aktualnie (i już od dawna) nie otrzymuje żadnej pomocy z OPS w C. (a więc także pomocy w formie posiłków czy produktów żywnościowych) i nie powoływał się na fakt korzystania ze wsparcia innych instytucji charytatywnych, to wskazuje, że musi ponosić przynajmniej określone koszty związane z wyżywieniem. Równocześnie wskazano, że pomimo wezwania wnioskujący nie nadesłał żadnych dokumentów dotyczących obciążających go wydatków związanych z zamieszkiwanym lokalem (czynsz i opłata za wodę, energię elektryczną, wywóz nieczystości itp.), które również muszą go obciążać, skoro ma do tego lokalu określony tytuł prawny. Zwrócono przy tym uwagę, że jeśli wobec braku pieniędzy, wnioskodawca należności tych nie uiszcza, to mógł ten fakt uprawdopodobnić np. wezwaniami do zapłaty zaległości z niniejszego tytułu, zaświadczeniami o wysokości istniejących w tym zakresie zaległości, ewentualnie dokumentem potwierdzającym, że odłączono mu dostęp do energii elektrycznej. Żadne takie dokumenty nie zostały jednak przedstawione. W dniu 27 kwietnia 2015 r. M. M. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia starszego referendarza z dnia 13 kwietnia 2015 r. W treści tego sprzeciwu podkreślił, że od 2013 r. jego sytuacja jest wyjątkowo trudna. Ponownie przy tym wywiódł, że nie posiada żadnego majątku, jest osobą bezrobotną, Ośrodek Pomocy Społecznej w C. nie udziela mu żadnego wsparcia i nikt mu nie pomaga. Dał przy tym wyraz swojemu niezadowoleniu z faktu wezwania go do udzielenia wyjaśnień dotyczących jego stanu majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec braku podstaw do odrzucenia sprzeciwu, którego skuteczne złożenie nastąpiło 27 kwietnia 2015 r., tutejszy Sąd przystąpił do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 §1 p.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma możliwie najbardziej dokładne ustalenie kondycji finansowej strony. Ustosunkowując się do wniosku strony należy przywołać treść normy wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w myśl której przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, (zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego wymienionych w tym przepisie fachowych pełnomocników) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie przywołanego unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Trzeba bowiem przyjąć, że ustawodawca formułując ten przepis, użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s. 805). Strona powinna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą wątpliwości co do złożonych we wniosku oświadczeń, to stronie powinno zależeć na ich wyjaśnieniu. Zważywszy powyższe uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jakkolwiek M. M. powołał się w swoim wniosku na trudną sytuację materialną, która mogłyby uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy, to jednak nie uzupełnił swoich oświadczeń w sposób umożliwiający pełną i precyzyjną ocenę tej sytuacji. Pomimo stosownego wezwania referendarza, zarówno w zakresie niniejszej sprawy, jak i w innej sprawie, zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/Gl 426/14 (gdzie wystosowano do niego analogiczne wezwanie), nie udzielił bowiem jakichkolwiek wyjaśnień o miesięcznej wysokości kosztów swego bieżącego utrzymania oraz nie wskazał źródeł ich finansowania, ani też nie nadesłał żadnych dokumentów źródłowych mogących okoliczności te potwierdzać. Nie uczynił tego zarówno w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, jak również później - w sprzeciwie, choć był świadom takiej konieczności, albowiem wyraźnie zwrócono na to uwagę w powyższym postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2015 r. Zamiast tego ograniczył się jedynie do stwierdzeń, iż nie posiada żadnych dochodów, nie otrzymuje żadnego wsparcia z pomocy społecznej, jest osobą długotrwale bezrobotną, mieszka w lokalu socjalnym, w którym nie ma gazu i światła natomiast na leki i wyżywienie nie ma pieniędzy. W tym stanie rzeczy podnieść przyjdzie, że skarżący nie uprawdopodobnił swych oświadczeń, a tym samym należało uznać, iż nie usunął wątpliwości co do swojej rzeczywistej sytuacji materialnej. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.