IV SA/Gl 287/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. (M.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika postanawia: ustanowić dla skarżącego radcę prawnego z urzędu; W dniu 21 kwietnia 2017 r. A. M. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż żąda ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie rzecznika patentowego oraz zwolnienia od kosztów sądowych. W treści wniosku skarżący powołał się na brak wiedzy prawniczej oraz na trudną sytuację materialną i życiową. Podkreślił bowiem, że przebywa w Domu Pomocy Społecznej, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów wartościowych i choć osiąga dochód w kwocie ogółem 1.998,89 zł (zasiłek pielęgnacyjny, w kwocie 153 zł, renta rodzinna, w wysokości 1.471,26 zł oraz alimenty, w kwocie 374,63 zł), to jednak ponosi odpłatność za pobyt w rzeczonej placówce, do czego dochodzą koszty leczenia (150-180 zł), wydatki na Internet i telefon (100 zł) oraz wydatki na środki higieniczne (100 zł). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w sprawie dotyczącej odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Stwierdzić zatem przyjdzie, że skarżący jest w tej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a co za tym idzie, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zbieżne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 kwietnia 2017 r. - karta nr 29 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku A. M. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika trzeba wskazać, że po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że w rubryce nr 4.2 formularza "PPF" skarżący oznaczył, iż żąda ustanowienia rzecznika patentowego. Tymczasem trzeba wyjaśnić, że ustanowienie takiego pełnomocnika w zakresie niniejszego postępowania nie jest możliwie, albowiem rzecznik patentowy może występować przez sądami administracyjnymi wyłącznie w sprawach własności przemysłowej, co wynika jednoznacznie z art. 4 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 221 ze zm.). Przedmiot niniejszej sprawy nie dotyczy własności przemysłowej, lecz zupełnie innej problematyki, jaką jest uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sprawie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. W rezultacie jest oczywistym, że w sprawie tej może działać jako pełnomocnik strony tylko adwokat lub radca prawny. Zważywszy powyższe, wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika rozpoznano, jako żądanie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Uznano przy tym, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie tego wniosku. Skarżący jest bowiem osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym przebywającą w Domu Pomocy Społecznej, gdzie pozostaje pod stałą opieką lekarską oraz pielęgnacyjną (fakt potwierdzony w formularzu wywiadu środowiskowego, który znajduje się w aktach administracyjnych) i uzyskuje dochody w ramach zasiłku pielęgnacyjnego, renty rodzinnej oraz alimentów (okoliczności znajdujące potwierdzenie w aktach administracyjnych), które - uwzględniwszy wysokość obciążających go kosztów, w tym opłaty za pobyt w rzeczonej placówce oraz wydatków na zakup leków i środków higienicznych - nie umożliwiają dokonania oszczędności pozwalających na opłacenie fachowego pełnomocnika z wyboru. W tym miejscu należy odnotować, że - jak wskazują dokumenty dołączone do akt administracyjnych - skarżący ponad rok temu otrzymał znaczne kwoty środków pieniężnych, z tytułu świadczenia z ubezpieczenia na życie (5.200 zł) oraz w ramach kwoty ze sprzedaży mieszkania (31.633,33 zł). Trzeba jednak podkreślić, że z wyjaśnień pełnomocnik reprezentującej go w postępowaniu administracyjnym oraz ze złożonych przez nią dokumentów wynika, iż znaczna część tej kwoty została już dawno przezeń wydatkowana na pokrycie kosztów remontu tego lokalu wykonanego na krótko przed sprzedażą (5.000 zł - kwota ujęta w stosownej umowie o dzieło), na opłacenie nagrobka dla matki (5.130 zł) oraz na uiszczenie należnego podatku (5.693,99 zł). Równocześnie wzięto pod uwagę, że w następstwie osiągniecia powyższych przychodów, przez ostatni rok (od czerwca 2016 aż do maja 2017 r.) wnioskodawca ponosił należność za pobyt w DPS ustaloną w kwocie aż 2.734 zł (patrz: decyzja organu pierwszej instancji), co wskazuje, iż resztę posiadanych środków spożytkował na pokrycie znacznej nadwyżki tej należności nad jego dochodami bieżącymi. W tym kontekście uznano za wiarygodne zawarte we wniosku oświadczenia skarżącego o tym, iż aktualnie nie posiada on żadnych zgromadzonych zasobów pieniężnych. Mając na względzie wszystkie powołane wyżej okoliczności stwierdzić przyjdzie, że strona wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że opłacenie profesjonalnego pełnomocnika przekracza jej możliwości płatnicze. Dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy. Przyznając prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego wzięto nadto pod uwagę obciążenie poszczególnych korporacji zawodowych, w tym adwokackiej i radcowskiej, sprawami, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustanawia profesjonalnych pełnomocników.