IV SA/Gl 288/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. i R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego w kwestii wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata dla skarżących. W treści skargi z dnia [...] J. i R. (małżeństwo) B. wnieśli o "przyznanie pomocy prawnej bezpłatnej (...) w pełnym zakresie". Z uwagi na fakt, iż wspomniane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismami z dnia 29 kwietnia 2009 r. każdego ze skarżących wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. J. i R. B. złożyli rzeczone formularze w dniu [...] precyzując, iż zakres ich żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W treści obydwu formularzy oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z małoletnią córką, zamieszkują w lokalu komunalnym o powierzchni [...], wszyscy są [...] i nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Posiadają natomiast dom drewniany o powierzchni [...] nadający się do generalnego remontu, garaż oraz działkę rolną o powierzchni [...]. W tym miejscu wnioskodawcy podkreślili, że "zadłużenie tego domu i działki wynosi [...]". Nadto w uzasadnieniu wniosku (rubryka nr 4 formularza) zaakcentowali, iż wspomniane nieruchomości stanowią zabezpieczenie finansowe dla córki, którego oni sami z uwagi na [...] nie są w stanie jej zapewnić zaś przy ich zakupie "pomogli im" jej dziadkowie. Miesięczny dochód brutto gospodarstwa domowego skarżących zadeklarowany został w kwocie [...], na którą składają się [...] pobierane przez J. B. ([...]) oraz przez R. B. ([...]). Wnioskujący dodali, że ponoszą znaczne koszty utrzymania, w tym czynsz w wysokości [...], wydatki na leki niezbędne dla ratowania życia w kwocie [...], korepetycje córki ([...]), spłata pożyczki zaciągniętej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej ([...]) oraz koszty utrzymania samochodu przystosowanego do potrzeb osoby [...] ([...]). W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei po myśli art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję o odmowie przyznania skarżącym dodatku mieszkaniowego. Cel i charakter tego świadczenia nie pozostawia przy tym wątpliwości, że stanowi ono formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskujący korzystają tu więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w omawianym zakresie było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku J. i R. B. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście analiza stanu majątkowego i sytuacji życiowej skarżących doprowadziła do konkluzji, że wymóg wynikający z powyższego unormowania został w sprawie zachowany. Kwota miesięcznego dochodu netto przypadającego na ich trójosobowe gospodarstwo domowe wynosi wprawdzie [...], na co składają się: [...] pobierana przez R. B. w wysokości [...] oraz [...] i [...] J. B. w rozmiarze ogółem [...] (vide: dołączone do akt administracyjnych niniejszej sprawy zaświadczenia [...]). Nie sposób jednak tracić z pola widzenia, że zarówno oboje skarżący jak i ich córka są osobami [...] i ponoszą w związku z tym wysokie koszty bieżącego utrzymania, do których - zgodnie z oświadczeniami zawartymi we wniosku - zalicza się między innymi czynsz (około [...]), wydatki na leki ([...]), nakłady na utrzymanie samochodu ([...] – [...] przystosowany do potrzeb osoby [...], rok produkcji [...], nabyty ze środków [...]), spłata pożyczki ([...]) oraz wydatki na kształcenie córki (korepetycje). Fakt wydatkowania przez wyżej wymienionych znacznych kosztów utrzymania znajduje przy tym potwierdzenie w dołączonym do akt administracyjnych kwestionariuszu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...]. Zważywszy zatem, iż do kosztów tych należy wszak doliczyć wydatki z tytułu opłat za tzw. media, oraz ponoszone na zakup odzieży, środków czystości i żywności, nie budzi wątpliwości, że skarżący nie są w stanie zaoszczędzić środków niezbędnych na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku dla swych elementarnych potrzeb bytowych. W tym miejscu trzeba odnotować, iż w posiadaniu wyżej wymienionych znajdują się nieruchomości, a mianowicie garaż, dom drewniany posadowiony na działce o powierzchni [...] oraz przylegający do tej działki grunt rolny o powierzchni [...] (patrz też: dołączone do akt administracyjnych oświadczenie o stanie majątkowym). Pomimo to uznano jednak, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Po pierwsze bowiem nie wydaje się aby dom drewniany o powierzchni [...] (znajdujący się w wstanie wymagającym remontu) wraz z działką, na której jest posadowiony oraz z sąsiednia działką rolną dały się szybko i łatwo spieniężyć. Z kolei garaż jest skarżącym niezbędny do przechowywania samochodu służącego zaspokojeniu ich koniecznych potrzeb komunikacyjnych (są wszak osobami [...]) i dlatego trudno oczekiwać od nich jego zbycia, celem uzyskania środków na opłacenie adwokata. Po drugie zaś ocena faktu posiadania rzeczonych składników majątkowych (w kontekście istnienia rażącej dysproporcji, o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o z dnia 21 czerwca 2001 r. dodatkach mieszkaniowych - Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) jest w niniejszej sprawie kwestią sporną i będzie podlegać analizie Sądu, który rozstrzygnie w tym zakresie wydając stosowny wyrok. W konsekwencji szczegółowe wypowiadanie się co do tej okoliczności na etapie prowadzonego postępowania wpadkowego dotyczącego prawa pomocy byłoby, zdaniem rozpoznającego wniosek, przedwczesne. Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej fakty uznano, że uiszczenie kosztów, jakie mogą wiązać się z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika przekracza możliwości płatnicze wnioskujących i mogłoby narazić ich rodzinę na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Dlatego rozstrzygnięto o ustanowieniu adwokata, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.