IV SA/Gl 29/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2007 r. sprawy ze skargi Huty A w Ł. G. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy – Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Państwowej Inspekcji Pracy – Okręgowego Inspektora Pracy w K. na rzecz Huty A kwotę [...] złotych (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. określa że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Nakazem z dnia [...] r. wydanym przez Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy – Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 ust 1 i ust 2 oraz art. 21a ust 1 pkt 1 i ust 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.) nakazano Hucie A w Ł. G. zwaną dalej Hutą; 1) wypłacić wynagrodzenie pracownikom za świadczoną pracę w [...] r.; 2) wypłacić wynagrodzenie pracownikom za świadczoną pracę w [...] r.; 3) wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracownikom, z którymi rozwiązano umowę o pracę; 4) wypłacić należne nagrody jubileuszowe; 5) wypłacić odprawę pieniężną z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn nie dotyczących pracownika; 6) wypłacić odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o prace z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę. W uzasadnieniu każdego z powyższych punktów podniesiono, że pracodawca nie wypłacił do dnia kontroli zaległych wynagrodzeń oraz pozostałych wymienionych świadczeń. Ponadto organ wskazał, że wszystkie w/w świadczenia zostały naliczone i ustalone przez pracodawcę i nie były przez niego kwestionowane. Każdemu z poszczególnych punktów nakazu z dnia [...] r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwaną dalej kpa; uzasadniając to faktem upływu terminu wymagalności wymienionych świadczeń, a także względami interesu społecznego które przemawiają za tym aby pracownicy terminowo otrzymywali wynagrodzenie za pracę. W odwołaniu Huta A wniosła o uchylenie powyższego nakazu i uznanie go za przedwczesny i zbyt dolegliwy dla pracodawcy. Odwołująca się potwierdziła fakt, że świadczenia względem pracowników są bezsporne jednakże wskazała na okoliczności z powodu których ich realizacja stała się niemożliwa. Tutaj odwołująca powołała się na bezprawne wstrzymanie dostaw energii elektrycznej do obiektów Huty A przez B S.A. od dnia [...] r. oraz na całkowitą przerwę w dostawach energii elektrycznej od dnia [...] r. Przyczyną tego było wstrzymanie produkcji żelazostopów w Hucie, a to w konsekwencji doprowadziło do utraty przychodów w okresie po dniu [...] r. Pomimo wstrzymania produkcji żelazostopów skarżąca podejmowała wszelkie działania, aby zabezpieczyć środki finansowe na wypłaty wynagrodzeń dla pracowników. Za miesiąc [...] r. wypłacono wynagrodzenie dla [...] pracowników w łącznej kwocie [...] zł, za [...] r. kwotę [...] zł dla [...] pracowników, za [...] r. wypłacono [...] zł dla [...] pracowników, za [...] r. [...] zł dla [...] pracowników, za [...] r. kwotę [...] zł, za [...] r. [...] dla [...] pracowników, za [...] r. [...] zł dla [...] pracowników, za [...] r. [...] zł dla [...] pracowników. Nadto za [...] r. w miesiącu [...] dodatkowo wypłacono [...] zł dla [...] pracowników. Dalej odwołująca się podniosła, że spór trwający pomiędzy Hutą a B S.A od [...] r. do [...] r. doprowadził do drastycznego pogorszenia się sytuacji finansowej Huty, która nie była wstanie przewidzieć faktu, iż pomimo prawomocnego tytułu wykonawczego, nie uda się wyegzekwować prawa do otrzymywania dostaw energii elektrycznej, co umożliwiłoby wznowienie produkcji żelazostopów. Następnie w związku z rozpoczęciem produkcji od [...] r. Huta w miarę sukcesywnego pojawiania się przychodów ze sprzedaży, przewidywała uregulowanie wszelkich zobowiązań do końca [...] r. Zaskarżoną decyzją Okręgowy Inspektor Pracy w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, iż z treści decyzji pierwszo instancyjnej jak i z treści odwołania wynika, że przedmiotowa sprawa ma charakter bezsporny, gdyż pracodawca nie kwestionuje zasadności należnych pracownikom świadczeń, a niewypłacenie ich uzasadnia jedynie trudną sytuacją finansową w jakiej znalazła się Huta. Nadto organ wskazał, że trudności finansowe pracodawcy w żaden sposób nie mogą stanowić okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie obowiązków ciążących na pracodawcy, w szczególności zaś obowiązków wypłaty świadczeń pieniężnych pracownikom. Opatrzenie wszystkich punktów nakazu rygorem natychmiastowej wykonalności, organ uzasadnił gdyż interesem społeczno – ekonomicznym w gestii którego leży przywrócenie stanu zgodnego z przepisami prawa. Tym bardziej, że w zaistniałej sprawie chodzi o sytuację społeczno – ekonomiczną pracowników i ich rodzin. W przypadku tym zaszła więc konieczność niezwłocznego wdrożenia w życie decyzji, mającej na celu zaspokojenie roszczeń pracowniczych oraz przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Organ wskazał nadto, że niewypłacenie należnych świadczeń pieniężnych pracownikom powoduje, że pracownicy ci niejako finansują działalność gospodarczą pracodawcy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pracodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzji tej zarzucono naruszenie prawa, bowiem istniejący na dzień [...] r. (data orzekania), stan faktyczny nie pozwalał na wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy. Skarżąca podniosła bowiem, iż w całości wykonała pkt [...], [...] oraz [...] nakazu z dnia [...] r. i wypłaciła pracownikom wynagrodzenie za pracę należne za miesiące [...] i [...] r., a także odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o prace z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę. Nadto ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (pkt [...] nakazu) nie został wypłacony jedynie [...] pracownikom; nagrody jubileuszowej (pkt [...] nakazu) nie otrzymało jedynie [...] pracowników; odprawy z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn nie dotyczących pracowników (pkt [...] nakazu) nie otrzymało jedynie [...] pracowników. Wskazane powyżej obowiązki nie zostały wykonane ponieważ pomiędzy tymi pracownikami a skarżącą zawisły spory sądowe przed sądami powszechnymi. Wniosek natomiast o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, nagrody jubileuszowej, oraz odprawy pracownikom; skarżąca uzasadniła tym, że sprawy te wskutek złożonych przez pracowników pozwów – podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne, bądź też zostały już prawomocnie zakończone za skutek zawartych ugód, dodatkowo skarżąca wskazała, iż wystarczającą przesłanką utrzymania w mocy rygoru natychmiastowej wykonalności jest konieczność terminowego otrzymywania przez pracowników wynagrodzeń, natomiast wynagrodzenia wypłacone zostały przed dniem wydania zaskarżonej decyzji, z tych samych względów utrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności co do pozostałych punktów decyzji stało się całkowicie nieuzasadnione. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał jedynie, że w odwołaniu z dnia [...] r. pracodawca poinformował o częściowej realizacji decyzji podając, że za wynagrodzenie za [...] r. wypłacił [...] zł, gdy tymczasem do wypłaty była kwota [...] zł, natomiast za wynagrodzenie za [...] r. wypłacił [...] zł - do wypłaty była kwota [...] zł. Organ podkreślił, że częściowe wykonanie decyzji nie może być potraktowane jako jej realizacja i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał, iż argumenty przedstawione przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na posiedzenie niejawnym rozpoznał wniosek skarżącej spółki w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i postanowił o jej wstrzymaniu. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej podniósł, że wszystkie świadczenia zostały pracownikom wypłacone, za wyjątkiem tych świadczeń które pracownicy przegrali w sprawach przed sądami powszechnymi. Natomiast pełnomocnik organu zaakcentował fakt, iż w chwili wydawania decyzji, nakaz organu I instancji nie został wykonany w całości i wobec powyższego nie było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie trafnie organ odwoławczy zwraca uwagę na okoliczność, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca Huta nie kwestionowała istnienia objętych nakazem należności pracowniczych, jednakowoż przy rozpatrywaniu odwołania organ ten przeoczył, że w odwołaniu strona skarżąca zawarła twierdzenia mogące świadczyć o częściowym zrealizowaniu nakazu. M.in. podała, że została wypłacona część wynagrodzeń za [...] i [...] r. W skardze zarzut częściowego zrealizowania nakazu w chwili wydawania zaskarżonej decyzji został sformułowany już całkiem wyraźnie. Można się co prawda dopatrzyć wewnętrznej sprzeczności w treści odwołania, jednak obowiązek wyjaśnienia wynikających na tym tle wątpliwości spoczywał na organie odwoławczym. Rolą tego organu nie jest bowiem wyłącznie kontrola legalności decyzji pierwszoinstancyjnych, lecz jest on zobowiązany do rozpatrzenia sprawy niejako "na nowo" w całym zakresie. Oznacza to m.in. konieczność ustalenia stanu faktycznego na dzień podejmowania rozstrzygnięć. W niniejszej sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji należało zatem ustalić, czy od czasu orzekania w I instancji należności objęte wydanym nakazem w całości lub w części nie zostały wypłacone. Było to tym bardziej konieczne, że w odwołaniu skarżąca wskazała na podjęcie produkcji od [...] r. i zadeklarowała spłatę należności do końca [...] r., a zaskarżona decyzja zapadła dopiero [...] r. Kończąc ten wątek można zauważyć, że w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przyznaje fakt częściowego wykonania nakazu do czasu wydania przez niego decyzji. Jednak jego zdaniem częściowa realizacja decyzji pierwszoinstancyjnej nie stanowi podstawy do jej zmiany. Jest to pogląd całkowicie błędny, co wynika już z wyżej poczynionych wywodów dotyczących zadań organu odwoławczego. Zmiana stanu faktycznego jak najbardziej uzasadnia wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zwłaszcza że w przedmiotowym nakazie chodzi o należności pieniężne, a więc podzielne. W tym stanie rzeczy, skoro z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa sprawa nie została w instancji odwoławczej należycie wyjaśniona musi to zatem nastąpić przy ponownym jej rozpatrzeniu. W dotychczasowym postępowaniu administracyjnym skarżąca Huta co do zasady nie kwestionowała przedmiotowych należności, w związku z czym jej zarzuty postawione dopiero w skardze o zawiśnięciu sporu sądowego należało pominąć jako spóźnione. Jednak w toku dalszego procedowania organ odwoławczy winien wyjaśnić jaki jest aktualny stan zadłużenia Huty w omawianym zakresie z uwzględnieniem roszczeń, o które trwają procesy cywilne. O ile potwierdzi się okoliczność podniesiona przez skarżącą na rozprawie, że wszystkie należne pracownikom świadczenia zostały wypłacone, to właściwym rozstrzygnięciem organu odwoławczego będzie uchylenie decyzji I instancji i umorzenie postępowania tej instancji – w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 i 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm. ) orzeczono, jak w sentencji. su.