IV SA/Gl 291/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-11-24
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Stanisław Nitecki, Beata Kozicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Szpital A Sp. z o.o. w K., który dokonał pochówku dzieci martwo urodzonych po rezygnacji ich rodziców, jest uprawniony do wnioskowania o ekshumację tych zwłok bez uzyskania zgody wszystkich pozostałych osób uprawnionych do pochówku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o ekshumację zwłok dzieci martwo urodzonych, złożony przez Szpital, który dokonał ich pochówku po rezygnacji rodziców, wymaga zgody wszystkich osób uprawnionych do pochówku. Wniosek rodziców o spopielenie i pochówek nie jest równoznaczny ze zgodą na ekshumację, która jest odrębnym postępowaniem administracyjnym. Brak zgody pozostałych osób uprawnionych uniemożliwia uwzględnienie wniosku o ekshumację.Stan faktyczny
Szpital A Sp. z o.o. w K. złożył wniosek o zezwolenie na ekshumację zwłok 40 dzieci martwo urodzonych, których rodzice odstąpili od pochówku i wyrazili zgodę na spopielenie. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny odmówił zezwolenia, wskazując na brak zgody wszystkich osób uprawnionych do pochówku. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał tę decyzję w mocy. Szpital wniósł skargę do WSA, zarzucając niewłaściwą wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na ekshumację zwłok oddala skargę.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia
[...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach
i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2011 r. Nr 118, poz. 678 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie zezwolił na ekshumację zwłok dzieci martwo urodzonych objętych wnioskiem Szpitala A Sp. z o.o.
w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że wyżej wymienionym wnioskiem strona wystąpiła o wydanie zezwolenia na ekshumacje i przewiezienie zwłok dzieci martwo urodzonych w szpitalu
i pochowanych przez stronę za zgodą rodziców. Do wniosku dołączona została lista rodziców, których dzieci urodziły się martwe oraz ich wnioski o spopielenie
i odstąpienie od pochówku. Odnosząc się do stanu normatywnego organ ten wskazał, że ekshumacja może być dokonana na umotywowany wniosek osób uprawnionych do pochowania zwłok. Zaznaczono, że w okolicznościach sprawy Szpital A Sp. z o.o. w K. należy do kręgu podmiotów uprawnionych do pochowania dzieci martwo urodzonych, ponieważ po rezygnacji rodziców z pochówku dobrowolnie taki przeprowadził. Równocześnie podkreślono, że do wydania zezwolenia na ekshumację zwłok niezbędna jest zgoda wszystkich uprawnionych do pochówku osób najbliższych, natomiast wnioskodawca dysponuje jedynie oświadczeniami o odstąpieniu od pochówku i oświadczenie to nie obejmuje swoim zakresem wyrażenia zgody na ekshumację zwłok i ich przewiezienie na inny cmentarz. Na potwierdzenie zajętego stanowiska odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych i przywołano ich sygnatury.
Ze wskazanym rozstrzygnięciem nie zgodził się Szpital A Sp. z o.o. w K. , który wniósł odwołanie do organu wyższego stopnia.
W odwołaniu tym zarzucono organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach
i chowaniu zmarłych. W motywach odwołania podniesiono, że w przypadku odstąpienia od sprawienia pochówku przez rodziców, ekshumacja zwłok takich dzieci nie wymaga już łącznej zgody osób uprawnionych do dokonania pochówku. Okoliczność ta legła u podstaw wykładni wyżej przywołanego art. 15 ust. 1 pkt 1,
w myśl którego uprawnienie do wnioskowania o ekshumacje przysługuje każdemu
z podmiotów uprawnionych do pochowania zwłok, w tym także podmiotom, które dobrowolnie zobowiązały się dokonać tej czynności. Zdaniem odwołującego się Szpitala zawężająca wykładnia dokonana przez organ pierwszej instancji jest nieprawidłowa, albowiem obowiązek uzyskania zgody wszystkich członków najbliższej rodziny w żaden sposób nie wynika z treści przywołanego przepisu.
Fakt posłużenia się w tym przepisie liczbą mnogą nie może przesądzać
o konieczności uzyskania zgody wszystkich uprawnionych do pochówku. Nadto zaakcentowano, że gdy pochówku dokonał podmiot spoza kręgu najbliższej rodziny dysponujący jednocześnie oświadczeniem uprawnionych członków rodziny, że odstępują od pochówku, uzasadnione jest przyjęcie takiej wykładni tego przepisu, która zezwala temu właśnie podmiotowi na ekshumację zwłok, jeżeli przedstawione przez ten podmiot powody są dostatecznie umotywowane. W konsekwencji uznano, że zbędne jest wymaganie od Szpitala zgody wszystkich członków najbliższej rodziny dzieci martwo urodzonych na ich ekshumację.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją
z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzją organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym działania zmierzające do ustalenia tytułu prawnego dla Szpitala A Sp. z o.o. w K. do udziału w prowadzonym postępowaniu, a następnie przedstawił własną argumentację. Ponownie odwołał się do treści art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych i wynikającego z niego katalogu osób uprawnionych do przeprowadzenia ekshumacji zwłok, jak również zaznaczono, że przedmiotowy Szpital należy do kręgu osób i podmiotów uprawnionych do pochowania dzieci martwo urodzonych. Jednocześnie organ ten odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, że ekshumacja jest prawem wszystkich żyjących uprawnionych, a to oznacza, że dla dokonania jakiejkolwiek czynności w tym zakresie niezbędna jest zgoda wszystkich żyjących uprawnionych do pochówku, a nie tylko tych którzy ten pochówek zapewnili. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że odwołujący się Szpital dysponuje jedynie oświadczeniem o rezygnacji
z pochówku, natomiast nie wykazał się zgodą pozostałych osób uprawnionych wywodzących się z najbliższej rodziny.
Z decyzja tą nie zgodził się Szpital A w K., który reprezentowany przez radcę prawnego M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę. W skardze tej zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych poprzez błędne przyjęcie, że do uwzględnienia wniosku o ekshumację zwłok dzieci martwo urodzonych niezbędne jest posiadanie zgody wszystkich żyjących członków rodziny uprawnionych do pochówku i wystąpił o uchylenie kwestionowanej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi przedstawiono wpierw przebieg postępowania, a następnie uwagę skupiono na zarzutach wobec art. 15 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy. Zdaniem skarżącego stanowisko prezentowane przez organ administracji jest sprzeczne z wykładnią językową, gdyż w jego ocenie nie prowadzi ona do wniosku o konieczności uzyskania zgody wszystkich żyjących członków rodziny zmarłego. Sprzeczne jest ono z wykładnią funkcjonalną, gdyż doprowadza do sytuacji sprzecznej z celem ustawy i w praktyce ogranicza możliwość przeprowadzenia ekshumacji. Nadto wskazano, że dzieci te nie nabyły zdolności prawnej z uwagi na to, że urodziły się martwe i z tego powodu nie zawiązały się tradycyjnie pojmowane więzi rodzinne między tymi dziećmi a pozostałymi członkami rodziny. Zdaniem skarżącego dla dokonania prawidłowej wykładni przywołanego powyżej przepisu istotne jest to, że dzieci te nie zostały pochowane na wniosek najbliższej rodziny, ponieważ ich rodzice złożyli stosowne oświadczenie
o odstąpieniu od pochowania zwłok. Zaznaczono, że zwłoki te zostały spopielone
i złożone do wspólnej urny. Według wnoszącego skargę organy administracji przyjęły zawężającą wykładnię wymienionego powyżej przepisu, gdyż obowiązku wyrażenia zgody na przeprowadzenie ekshumacji nie można wywodzić z faktu użycia przez ustawodawcę liczby mnogiej (osoby uprawnione). Na poparcie swojego stanowiska odwołał się do treści art. 10 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, w którym także występuje liczba mnoga osób uprawnionych do sprawienia pogrzebu, jednakże dla dokonania tej czynności wymagana jest aktywność tylko jednej z tych osób.
W podsumowaniu tej części skargi zamieszczono stwierdzenie, że w przypadku dokonania pochówku przez osobę spoza kręgu najbliższej rodziny, dysponującą oświadczeniem uprawnionych członków rodziny, że odstępują od pochówku, uzasadnione jest przyjęcie takiej wykładni spornego przepisu, która zezwala tej właśnie osobie na wnioskowanie o ekshumację zwłok, jeżeli przedstawione przez ten podmiot powody są dostatecznie umotywowane. W końcowej części skargi ponownie zaakcentowano, że odmienna jest sytuacja w przypadku ekshumacji osób fizycznych, które posiadały zdolność prawną, a inna jest tych, które z uwagi na to, że urodziły się martwo nigdy takiej zdolności nie miały i z tego powodu niezasadnym jest traktowanie obu tych grup w sposób analogiczny. W konkluzji skargi skarżący uznaje, że niezasadne jest wymaganie przez organ zgody wszystkich członków najbliższej rodziny dzieci martwo urodzonych, jeżeli o ekshumację wnioskuje Szpital, który dobrowolnie dokonał pochówku.
W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny
w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu
o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że sąd administracyjny uwzględnia wniesioną skargę z powodu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z takiej treści przepisu wynika, że nie każde naruszenie przepisów postępowania administracyjnego będzie stanowiło podstawę uwzględnienia wniesionej skargi,
a jedynie takie, które będzie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które będzie rzutowało na końcowy wynik sprawy będzie dawało podstawę do jej uwzględnienia.
W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, iż mocą wniosku
z dnia 15 października 2014 r. Szpital A Sp. z o.o. w K. wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z wnioskiem
o ekshumację zwłok 40 dzieci martwo urodzonych, których rodzice odstąpili od sprawienia pochówku i wyrazili zgodę na spopielenie martwo urodzonego dziecka. Do przedmiotowego wniosku dołączono oświadczenia rodziców dzieci martwo urodzonych o odstąpieniu od sprawienia pochówku i na wyrażeniu zgody na ich spopielenie. Oznacza to, że wskazanym wnioskiem Szpital A
Sp. z o.o. w K. wystąpił o ekshumację 40 dzieci martwo urodzonych.
Stosownie do postanowień art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach
i chowaniu zmarłych ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana: na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego państwowego inspektora sanitarnego; na zarządzenie prokuratora lub sądu; na podstawie decyzji właściwego państwowego inspektora sanitarnego w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel. Z treści tego przepisu wynika, że ekshumacja może odnosić się wyłącznie do ściśle określonego zmarłego. Oznacza to, że przedmiotowy wniosek winien skutkować uruchomieniem takiej liczby postępowań, jaka wynika z liczby dzieci wskazanych w załączniku do wniosku.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji prowadziły jedno postępowanie jak również wydawały pojedyncze rozstrzygnięcia odnoszące się do złożonego wniosku wraz z załącznikiem. W świetle powyższego przyjdzie ustalić, czy organy administracji publicznej wypowiadające się w sprawie, uprawnione były do takiego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego Szpitala.
Stosownie do postanowień art. 62 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Analiza przedłożonego materiału dowodowego jak również treści wniosku skarżącego Szpitala pozwala stwierdzić, że rozpoznawanej sprawie prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego, który sprowadza się do przedłożenia przez wnioskodawcę analogicznego dokumentu zawierającego te same informacje, a mianowicie oświadczenie o rezygnacji z przeprowadzenia pochówku martwo urodzonego dziecka oraz wyrażenia zgody na spopielenie zwłok. We wszystkich tych sprawach występuje ta sama podstawa prawna, ponieważ wnioskodawca występuje
z identycznym żądaniem, nadto w sprawach tych właściwy jest ten sam organ administracji publicznej. W świetle powyższego wyczerpane zostały przesłanki umożliwiające organom administracji na wspólne prowadzenie postępowania zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem. Fakt, iż organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach i podejmowanych działaniach na tę okoliczność nie zwróciły uwagę i nie prowadziły postępowania w oparciu o wskazany przepis, nie oznacza aby taka podstawa nie istniała i nie występowała możliwość jej zastosowania. W konsekwencji tutejszy Sąd doszedł do przekonania, że uchybienie, którego dopuściły się organy administracji publicznej obu instancji jest dostrzegalne, jednakże zarazem uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ we wszystkich indywidualnie rozpoznawanych sytuacjach rozstrzygnięcie byłoby identyczne z tym, które zapadło. W świetle tego ustalenia przyjdzie stwierdzić, że organy administracji dopuściły się uchybienia, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a tym samym brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia z tego powodu skargi. Na marginesie można zaznaczyć, że skarżący na tę okoliczność nie podnosił żadnych zarzutów, natomiast prawa ewentualnych innych stron tych postępowań nie zostały naruszone, ponieważ organy administracji nie wydały rozstrzygnięcia, mocą którego zmieniły ich sytuację prawną.
Kwestią wymagającą ustosunkowania się jest legitymacja skarżącego Szpitala do uruchomienia przedmiotowego postępowania. Organ pierwszej instancji miał wątpliwości co do przyznania skarżącemu Szpitalowi statusu strony w tym postępowaniu, umożliwiającego mu jego wszczęcie i prowadzenie. W następstwie przeprowadzonej analizy obowiązujących unormowań prawnych zasadnie organy administracji przyjęły, że podmiot, który dokonał pochówku zmarłych dzieci jest uprawniony do wszczęcia postępowania w sprawie ich ekshumacji. Zasadność przyjętego stanowiska wynika z tego, że przywołany art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy
o cmentarzach, wśród podmiotów uprawnionych do wystąpienia ze stosownym wnioskiem wymienia również osobę lub podmiot dokonujący pochówku.
Istota sporu między skarżącym Szpitalem a organami administracji publicznej sprowadza się do odmiennej interpretacji postanowień art. 15 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy. Organy administracji obu instancji stoją na stanowisku, że wnioskodawca postępowania do przeprowadzenia ekshumacji winien dołączyć do wniosku zgodę pozostałych osób uprawnionych do dokonania pochówku, natomiast skarżący stoi na stanowisku, że w jego przypadku obowiązek taki nie występuje
i ekshumacja może być dokonana bez udziału w tym postępowaniu pozostałych osób uprawnionych do dokonania pochówku.
Na wstępie rozważań poświęconych ocenie trafności przedstawionych stanowisk przyjdzie stwierdzić, że wniosek Szpitala A Sp. z o.o.
w K. zawiązał stosunek prawny między nim a organem administracji pierwszej instancji, którego przedmiotem jest ekshumacja zwłok dzieci martwo urodzonych. Okoliczność ta skutkuje tym, że wnioskodawca nie może powoływać się na uprawnienia zmaterializowane w ramach uprzednio prowadzonych postępowań lub dokonanych czynności materialno - technicznych, mocą których dokonał pochówku dzieci martwo urodzonych, których rodzice zrezygnowali z jego przeprowadzenia, jak również wyrazili zgodę na spopielenie zwłok tych dzieci. Przyjdzie w sposób jednoznaczny stwierdzić, że we wszystkich przypadkach objętych przedmiotowym postępowaniem rodzice dzieci martwo urodzonych, występowali na identycznym druku wniosku o spopielenie martwo urodzonego dziecka jak również
o sprawienie jego pochówku. W dokumencie tym nie ma mowy o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie ekshumacji, zatem dokument ten może być wykorzystywany jedynie dla potrzeb spopielenia i sprawienia pochówku, natomiast nie jest tym, który uprawnia do przeprowadzenia ekshumacji.
Pełnomocnik skarżącego Szpitala zarzuca organom administracji wydającym kwestionowane decyzje naruszenie postanowień art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy
o cmentarzach i chowaniu zmarłych, a w szczególności akcentuje przyjęcie wadliwej jego interpretacji. Zdaniem pełnomocnika rezygnacja ze sprawienia pochówku winna być ujmowana również jako rezygnacja z udziału w postępowaniu o przeprowadzenie ekshumacji, a to oznacza, że wnioskodawca występujący o taką ekshumację nie musi uzyskiwać zgody pozostałych osób uprawnionych do sprawienia pogrzebu. Przywołane stanowisko pełnomocnika bazuje na racjonalności i może zasługiwać na akceptację, jednakże pomija istotny fakt powyżej sygnalizowany. Ponownie przyjdzie podkreślić, że wskazany wniosek rodziców dotyczył spopielenia dziecka martwo urodzonego i sprawienia jego pochówku, zatem odnosił się do jednego z uprawnień przysługujących rodzicom, natomiast postępowanie dotyczące przeprowadzenia ekshumacji jest odrębnym i autonomicznym postępowaniem administracyjnym
i w ramach tego postępowania zawiązywany jest stosunek prawnych, którego zakres podmiotowy wyznacza treść art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Na okoliczność tego stosunku prawnego pełnomocnik skarżącego Szpitala nie przedłożył żadnego dokumentu pochodzącego od osób uprawnionych do sprawienia pogrzebu zawierającego zgodę na ekshumację i pochowanie martwo urodzonych dzieci w nowym miejscu. W konsekwencji przyjdzie uznać, że pełnomocnik skarżącego Szpitala przydaje wnioskowi na spopielenie martwo urodzonego dziecka i na sprawienie pochówku szerszą treść niż to z niego wynika,
a stanowisko takie nie jest uprawnione i nie ma zakotwiczenia w normie prawnej.
W ramach argumentacji przemawiającej za przyjęciem wykładni przedmiotowego przepisu, która uprawniała będzie do przeprowadzenia ekshumacji wyłącznie na wniosek podmiotu dokonującego pochówki z pominięciem innych osób uprawnionych wskazano, że dzieci te nigdy nie nabyły zdolności prawnej i w związku z tym nie zawiązały się tradycyjnie pojmowane więzi rodzinne między tym dzieckiem, a pozostałymi członkami rodziny. Skład orzekający w niniejszej sprawie rozumie tę argumentację na płaszczyźnie prawnej i do takiej będzie się odnosił, natomiast zobligowany jest do wyrażenia sprzeciwu dla takiej argumentacji, która pozostaje
w całkowitej sprzeczności z deklarowaną przez skarżący podmiot wizją świata
i wyznawanymi wartościami. Skoro skarżący deklaruje istnienie życia od momentu poczęcia do naturalnej śmierci to tym samym nie jest etycznym i zgodnym
z deklarowaną wizją świata traktowanie dzieci martwo urodzonych jako tych, które nie wymagają analogicznej ochrony jak te, które urodziły się żywe.
Podkreślić należy, że składane wnioski o spopielenie i sprawienie pochówku dokonywane są w szczególnym momencie dla rodziców martwo urodzonego dziecka, a matka takiego dziecka jest wielokrotnie w bardzo złym stanie psychicznym i wówczas podejmuje różne decyzje, do których należy podchodzić z dużą dozą ostrożności i szacunku. Pomijając sygnalizowany aspekt moralny tego zagadnienia, przyjdzie przejść na płaszczyznę normatywną. Na gruncie Konstytucji RP jedną
z fundamentalnych zasad jest zasada równości wyrażona w art. 32 tego aktu. Kierując się tą zasadą przyjdzie opowiedzieć się za stanowiskiem, że nie można
w różny sposób traktować osób uprawnionych do sprawienia pochówku w zależności od tego, czy pochówek dotyczy osoby zmarłej czy też martwo urodzonego dziecka. W jednym i drugim przypadku stykamy się z rzeczą w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, której należny jest szczególny szacunek, a bliskim przysługują szczególne prawa. W konsekwencji przyjdzie uznać, że podnoszony argument na okoliczność zbędności uzyskania zgody osób uprawnionych do sprawienia pogrzebu dla celów ekshumacji, nie może być uwzględniony. W kontekście prowadzonych rozważań nie można podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego Szpitala powołującego się na treść wyroku Sądu Najwyższego z 13 maja 2015 r. sygn. akt III CSK 286/14 (dostępny w bazie orzeczeń), iż dziecku zmarłemu w okresie prenatalnym nie przysługuje status zmarłego. Przyjdzie stwierdzić, że Sąd Najwyższy rozstrzygał kwestię odpowiedzialności Towarzystwa Ubezpieczeniowego za zdarzenie drogowe w następstwie, którego nastąpiło obumarcie płodu. Rozważania Sądu odnosiły się do kwestii związanych z odpowiedzialnością prawną i formą zadośćuczynienia z tytułu obumarcia płodu. Formułowane w nim tezy na temat statusu prawnego martwo urodzonego dziecka odnosiły się do zawiązanego stosunku cywilnoprawnego i nie determinują jego sytuacji administracyjnoprawnej, która regulowana jest normami prawa administracyjnego, a w szczególności postanowieniami ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.
Pełnomocnik skarżącego Szpitala wskazał na wykładnię literalną przedmiotowego przepisu i podniósł, że z jego treści nie wynika, aby wniosek został złożony przez wszystkie osoby uprawnione do pochowania zwłok zmarłego. Posłużenie się w nim liczbą mnogą nie daje jeszcze podstaw dla uznania, że dla przeprowadzenia ekshumacji wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych do pochówku. Nadto odwołał się do postanowień art. 10 ust. 1 przedmiotowej ustawy
i do kręgu osób uprawnionych do sprawienia pogrzebu i podkreślił, że w tym przypadku pogrzeb taki organizuje jedna osoba i nie musi uzyskiwać zgody pozostałych. Przedstawiona argumentacja nie może być uwzględniona, albowiem nie można przenosić unormowań związanych ze sprawieniem pochówku na regulacje dotyczące ekshumacji zwłok, ponieważ jak było to już sygnalizowane są to dwie odmienne sytuacje prawne w ramach, których zawiązane są dwa różne stosunki administracyjnoprawne. Ponadto odróżnić należy złożenie wniosku od uzyskania zgody na przeprowadzenie ekshumacji. Złożenie wniosku jest prawem przysługującym osobom i podmiotom wymienionym w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy
o cmentarzach i chowaniu zmarłych, natomiast warunkiem skutecznego prowadzenia tego postępowania jest przedłożenie zgody pozostałych osób uprawnionych. Warto zaznaczyć, że w ramach postępowania administracyjnego nie są rozstrzygane ewentualne spory między osobami uprawnionymi do złożenia wniosku, czyli stronami tego postępowania (zob. wyrok NSA z 29 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1646/10 Lex 1151971).
W świetle przeprowadzonych rozważań przyjdzie podzielić stanowisko organów administracji wyrażone w poddanej kontroli decyzji, w której odmówiły one wyrażenia zgody na przeprowadzenie ekshumacji spopielonych martwo urodzonych dzieci bez zgody osób uprawnionych do sprawienia pochówku.
Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło