IV SA/Gl 294/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2008r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ( słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] nr [...] , Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł o braku podstaw do rozpoznania u J. K. choroby zawodowej [...] - wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. W uzasadnieniu wskazano, iż J. K. będąc zatrudniony w [...] w latach [...] - [...] jako [...] był narażony na działanie [...] o poziomie [...] - [...] pracując przy obsłudze urządzeń [...]. Jednakże dwie kompetentne placówki służby zdrowia uznały, że zbyt mały [...] w [...] oraz stwierdzony charakter [...] w [...] z lekarskiego punktu widzenia nie kwalifikuje się do uznania schorzenia jako zawodowe. W następstwie odwołania J. K. decyzją z dnia [...] nr [...], Śląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy przyznał, że J. K. w latach [...] - [...], pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Natomiast na podstawie orzeczeń lekarskich Przychodni Chorób Zawodowych z [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...] wywiódł, iż u w/wym. rozpoznano [...] pochodzenia zawodowego. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w K. wyrokiem z dnia 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 932/00 uchylił powyższą decyzję bowiem uznał, że orzeczenia lekarskie nie zawierają szczegółowego i kompletnego uzasadnienia wniosków, przyjętych za postawę rozstrzygnięcia. Sąd nakazał uzupełnienie materiału dowodowego o orzeczenie lekarskie spełniające kryteria art. 84 k.p.a. Ponadto Sąd wyraził ocenę prawną, iż brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej [...] jedynie ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeśli wykazano, że zostało spowodowane [...] w miejscu pracy. Decyzją z dnia [...] nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w sumarycznym orzeczeniu lekarskim z dnia [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymał wnioski wydanego wcześniej orzeczenia lekarskiego z dnia [...]. Rozpoznany u J. K. stan po operacji [...] z powodu [...] (stanu chorobowego nie związanego z działaniem zawodowym [...]),[...] o charakterze [...], oraz obniżenie czułości [...] w [...] ([...]), nie stanowią skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Wyrokiem z dnia 22 września 2004 r. w sprawie o sygn. akt 3/II SA/KA 2629/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. K. na powyższą decyzję. Natomiast w następstwie skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt II OSK 91/05, uchylił wskazane wyżej orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Sąd za niesporne uznał, że J. K. ponad [...] lat pracował w warunkach narażenia na [...], że stwierdzono u niego [...] oraz że przebył operację [...], zaś przyczyna ta ([...] nie miała charakteru zawodowego. Natomiast Sąd zwrócił uwagę na rozbieżności w orzeczeniach lekarskich co do charakteru [...] w [...] i przyczyn pogłębiania się [...] w [...] . Wskazał, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2002 r., orzeczenie lekarskie powinno zawierać uzasadnienie czy i jaki wpływ na stwierdzoną [...] miała przebyta operacja [...], a także czy w sytuacji nałożenia się przyczyn (tak zawodowych jak i czynników pozazawodowych), można wykluczyć [...] spowodowanego szkodliwymi warunkami pracy. Wobec tego, zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji bez uzyskania uzasadnienia orzeczenia lekarskiego uwzględniającego sytuację, w której [...] mogło powstać z przyczyn związanych z wykonywaniem pracy w warunkach [...] jak i z powodów pozazawodowych gdy chodzi o uszkodzenie [...] w [...]. W następstwie wskazanego wyżej wyroku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uzyskał opinię Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] w której stwierdzono, że [...] J. K. nie ma typowych cech klinicznych [...] spowodowanego działaniem [...]. W opinii podtrzymane zostało stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] o braku podstaw do [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W skardze od powyższej decyzji J. K. wnosząc o jej uchylenie zarzucił organowi brak uwzględnienia wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyrokach z dnia 29 stycznia 2002 r. oraz 12 października 2005 r. Wyrokiem z 27 marca 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/GI 876/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję podzielając zarzut niewykonania wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 12 października 2005 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nałożono na organ obowiązek podjęcia działań niezbędnych do dokładnego ustalenia okoliczności podniesionych we wskazanym wyżej wyroku, a w szczególności do uzupełnienia materiału dowodowego o orzeczenie lekarskie. W następstwie wydanego wyroku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uzyskał orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] w którym stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z uzasadnienia tegoż orzeczenia wynika, iż lekarze w wyniku przeprowadzonych kompleksowo badań [...] zweryfikowanych [...] z uwzględnieniem [...] wykazały [...] o wielkości [...] i [...] o wielkości [...] Brak rozpoznania choroby zawodowej lekarze uzasadnili charakterem [...] w [...] oraz wielkością [...] w [...], która zgodnie z Wytycznymi Ministra Zdrowia powinna wynosić [...] oraz upływem [...] -lat od ustania narażenia. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] nr [...], organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294) w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania oraz przytoczył stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji stwierdzającej u niego schorzenie zawodowe [...]. Niekorzystnej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, przez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek, nieuwzględnienie wytycznych zwartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.01. 2002 r. i 12.10.2005 r. oraz rozpoznanie sprawy bez uwzględnienia przesłanek warunkujących uchylenie wcześniejszych decyzji. Jako nieuzasadnione uznał zastosowanie kryteriów stwierdzania chorób zawodowych w niemającym w sprawie zastosowana rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Zdaniem skarżącego jeżeli wykryto u niego schorzenie zawodowe [...] warunki pracy wskazują z niemal z całkowitym prawdopodobieństwem na [...] zawodową tego schorzenia, a organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, to obowiązkiem organu było stwierdzenie zawodowego urazu [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym wydawanych przez organy administracji decyzji. Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem zgodności z obowiązującym prawem. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy Sąd kontrolujący decyzję władny jest ją wzruszyć. Przy czym Sąd, zgodnie z art. 134 wyżej powołanej ustawy bierze pod uwagę zarzuty zawarte w skardze, a także bada sprawę z urzędu. Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2007 r. i dlatego pomimo, iż wydana została w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115), to zgodnie z § 10 tego rozporządzenia, pomimo wejścia w życie niniejszych przepisów w dniu 3 września 2002 r., podlegała rozpatrzeniu według przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). Ponadto, przyjdzie przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wyrokiem z 27 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/GI 876/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił uprzednio wydaną decyzję wobec niewykonania wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 12 października 2005 r. Reguły tej nie miał na względzie organ odwoławczy. Wprawdzie, zgodnie z wytycznymi Sądu organ uzupełnił materiał dowodowy o orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...], to jednak nie dokonał jego oceny w kontekście zebranych w sprawie dowodów oraz wskazań i oceny prawnej wyrażonych zarówno w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2005 r. oraz w wyroku z 29 stycznia 2002 r., co miało istotny wpływ na dokonanie prawidłowej kwalifikacji rozpoznanego u J. K. schorzenia w postaci [...]. Należy podkreślić, że ponowne wydanie orzeczenia lekarskiego miało na celu wyjaśnienie rozbieżności co do charakteru [...] w [...] oraz wskazanie przesłanek, w oparciu o które stwierdzono określone w orzeczeniach lekarskich rozpoznanie. W orzeczeniu Przychodni Chorób Zawodowych z dnia [...] stwierdzono bowiem [...] i [...], natomiast w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] stwierdzono [...], przy czym [...] ([...]) i wielkość [...] po [...] przesądziła o niezrozpoznaniu choroby zawodowej. Tymczasem organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłącznie powołał się na treść orzeczenia z dnia [...] w którym "lekarze specjaliści nie rozpoznali choroby zawodowej z powodu [...] charakteru [...] i wielkości [...] w [...] ([...]), który po [...] latach od ustania narażenia na [...] nie spełnia kryterium do rozpoznania zawodowego [...] w [...] Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera natomiast oceny cytowanego orzeczenia, pomimo iż Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 29 stycznia 2002 r. wskazał, że orzeczenie lekarskie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. podlegającą ocenie jak każdy inny dowód w sprawie. W postępowaniu w sprawie choroby zawodowej organ jest wprawdzie związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 kpa). Tym wymogom organ nie sprostał bezkrytycznie akceptując stanowisko biegłych. O uznaniu za chorobę zawodową w świetle regulacji z § 1 ust.1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) konieczne jest łączne wystąpienie następujących przesłanek: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej zostały wyczerpująco określone, wobec czego wprowadzenie w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń i wymagań dodatkowych jest niedopuszczalne. Wykaz chorób zawodowych precyzuje w pozycji [...] jako chorobę zawodową "[...] Bezsporne w sprawie jest, że J. K. w okresie zatrudnienia, a zatem przez ponad [...] Z ostatniego orzeczenia lekarskiego jednoznacznie wynika, że u w/wym. w wyniku przeprowadzenia specjalistycznych badań [...] stwierdzono [...] wielkości [...] i [...] o wielkości [...]. Dla uznania choroby zawodowej u skarżącego koniecznie było zatem rozważenie czy aktualny stan jego [...] ma związek przyczynowy z warunkami pracy. Analizując treść orzeczenia lakarskiego nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż przesłanką dla rozpoznania choroby zawodowej jest wielkość [...] w [...], który zgodnie z Wytycznymi Ministerstwa Zdrowia powinien wynosić [...]. oraz upływ [...] -lat od ustania narażenia. Za trafny należy uznać zarzut pełnomocnika skarżącego, że powołane w orzeczeniu okoliczności wskazują na przesłanki pozaprawne, gdyż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych nie stwarzają tego rodzaju ograniczeń. Zatem przyjęcie przez organ powyższego stanowiska pozostaje w sprzeczności z przepisami wskazanego rozporządzenia jak również z oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2002 r. wydanego w tej sprawie, zgodnie z którą brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej [...] jedynie ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane [...] w miejscu pracy. Przyjdzie zauważyć, że w orzeczeniu lekarskim Przychodni Chorób Zawodowych z [...] stwierdzono u skarżącego [...] w [...] Ponadto przepisy rozporządzenia nie wymagają dla stwierdzenia choroby zawodowej ani upływu okresu od ustania narażenia ani [...]. W rozpoznawanej sprawie organ orzekający w istocie oparł swoje rozstrzygnięcie na argumentacji biegłych pomimo, iż nie miała ona charakteru wiążącego dla prawidłowej kwalifikacji prawnej schorzenia. Organ winien był mieć na uwadze, że o chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Z prawnego punktu widzenia pojęcie choroby zawodowej nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swoją przyczynę w warunkach wykonywania pracy. Przedmiotem oceny organu jest więc to, czy doszło do [...] wywołanego działaniem [...], które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy (poz. [...] wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), a nie inne pozaprawne względy jak rozmiar stwierdzonego [...]. Przeto stwierdzenie [...], który jest wywołany czynnikiem zewnętrznym, oraz zatrudnienie w [...] stanowią dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą [...], a warunkami pracy narażającymi na powstanie tego schorzenia. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje bowiem domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Tymczasem organ odwoławczy będąc związany wskazaniami oraz oceną prawną wyrażoną w wydanych w tej sprawie orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uzasadnił swojego stanowiska dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u J. K. schorzeniem w postaci [...] w [...] i stwierdzonym narażeniem go na [...]. Powołanie się na orzeczenie lekarskie odwołujące się do przesłanek pozaprawnych w tym zakresie nie mogło stanowić podstawy na obalenie domniemania związku przyczynowego. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie cytowanego art. 153 P.p.s.a., oraz prawa materialnego przez błędną wykładnię prawnego pojęcia choroby zawodowej. Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych uwag Sądu. Zgodnie z art. 200 wskazanej wyżej ustawy zasądzono od organu odwoławczego na rzecz skarżącego, kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kwota powyższa odpowiada wysokości minimalnej stawki wynagrodzenia adwokata określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze. zm).