IV SA/Gl 296/14

WyrokWSA w Gliwicach2014-12-15

Skład orzekający: Małgorzata Walentek, Beata Kalaga - Gajewska, Andrzej Matan

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w okresie od [...] do [...] mogą zostać uznane za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli skarżąca nie poinformowała organu o podjęciu przez męża zatrudnienia za granicą i uzyskaniu z tego tytułu dochodu, mimo że została pouczona o obowiązku informowania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania o istotnych okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym o wyjeździe członka rodziny za granicę i uzyskaniu dochodu. Podpisanie przez skarżącą oświadczenia o zapoznaniu się z pouczeniem i złożenie go wraz z wnioskiem stanowi dowód świadomości tych obowiązków. Zatajenie przez skarżącą faktu zatrudnienia męża za granicą i uzyskiwania przez niego dochodu, mimo posiadanej wiedzy o obowiązku informowania, stanowi świadome wprowadzenie organu w błąd, co uzasadnia uznanie pobranych świadczeń za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stan faktyczny
Skarżąca E.K. otrzymała decyzję o uznaniu zasiłków rodzinnych wypłaconych jej w określonym okresie za nienależnie pobrane, z uwagi na fakt, że nie poinformowała organu o podjęciu przez męża zatrudnienia w Norwegii i uzyskiwaniu z tego tytułu dochodu. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, twierdząc, że nie wiedziała o obowiązku informowania o tych okolicznościach i że dochód rodziny nie przekraczał kryterium ustawowego. Organy administracji uznały, że skarżąca świadomie wprowadziła je w błąd, zatajając istotne informacje.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania E.K., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] Nr [...], którą uznano zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone E.K. w okresie od [...] do [...] w łącznej wysokości [...] zł za nienależne pobrane świadczenia rodzinne oraz umorzono postępowanie w sprawie ustalenia, czy świadczenia rodzinne wypłacone w okresie od [...] do [...] są świadczeniami nienależnie pobranymi. Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku E.K. z dnia [...] przyznał stronie zasiłki rodzinne na dzieci K.K. i K.K. w kwocie po [...] zł miesięcznie na okres od [...] do dnia [...] oraz dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. i K.K. jednorazowo w kwocie po 100 zł we wrześniu [...] r. Pismem z dnia [...] Marszałek Województwa poinformował organ I instancji, że mąż strony ubiega się w Norwegii o przyznanie świadczeń rodzinnych na dzieci K. i K.K. i właściwa instytucja norweska ustala powyższe prawo od dnia [...]. Kolejnym pismem z dnia [...] Marszałek Województwa poinformował organ I instancji, że w sprawie E. i K.K. od [...] do dnia [...], w okresie od [...] do [...] oraz od [...] mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z wykonywaniem przez K.K. na terenie Norwegii działalności zawodowej w rozumieniu przepisów wspólnotowych. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...], bowiem wydana została przez organ niewłaściwy. Wniosek strony z dnia [...] przekazany został natomiast Marszałkowi Województwa [...] do rozpatrzenia, jako organowi właściwemu do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. W celu ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia [...] o ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych Marszałek Województwa wezwał stronę o przedłożenie niezbędnych dokumentów pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu [...] wymieniony organ, wobec nie uzupełnienia braków formalnych tego wniosku pozostawił go bez rozpoznania, o czym strona została poinformowana w dniu [...]. W zaistniałej sytuacji pismem z dnia [...] E.K. została powiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia czy świadczenia rodzinne wypłacone w okresie od [...] do [...] są świadczeniami nienależnie pobranymi. Następnie decyzją z dnia z dnia [...] Nr [...] Marszałek Województwa uznał zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone E.K. w okresie od [...] do [...] w łącznej wysokości [...] zł za nienależne pobrane świadczenia rodzinne. Nadto umorzył postępowanie w sprawie ustalenia, czy świadczenia rodzinne wypłacone w okresie od [...] do [...] są świadczeniami nienależnie pobranymi. Organ wskazał, że na podstawie posiadanych dokumentów ustalono, że mąż wnioskodawczyni K.K. od [...] do dnia [...], od [...] do [...] oraz od [...] wykonywał działalność zawodową na terenie Norwegii i w tych okresach był uprawniony do ubiegania się o zagraniczne świadczenia rodzinne na mocy art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego państwa członkowskiego ( w tym wypadku w Polsce), tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Natomiast zgodnie z art. 23a ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych - marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie organ podał, że E.K. w dniu składania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku , tj. w dniu [...] nie poinformowała Wójta Gminy W. o tym, że jej mąż K.K. od [...] wykonywał działalność zawodową na terenie Norwegii oraz nie wykazała dochodu uzyskanego z tego tytułu za pierwszy pełny przepracowany miesiąc pomimo, że w dniu składania wniosku została pouczona o obowiązku niezwłocznego poinformowania podmiotu realizującego świadczenia rodzinne o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, a zwłaszcza uzyskaniu dochodu przez członka rodziny i złożyła oświadczenie, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczeń rodzinnych. Zdaniem organu strona miała świadomość, że jej obowiązkiem jest zgłosić fakt podjęcia przez męża zatrudnienia poza granicami kraju oraz wykazać dochód uzyskany za pełny pierwszy przepracowany miesiąc na terenie Norwegii. Na tej podstawie organ uznał, że strona składając przedmiotowy wniosek zataiła fakt wykonywania działalności zawodowej przez męża na terenie Norwegii od [...] oraz uzyskania z tego tytułu dochodu, co spowodowało, że Wójt Gminy W. uznał się za organ właściwy do rozpatrzenia jej wniosku i wydał w tej sprawie decyzję przyznającą świadczenia rodzinne. Podkreślono, że na wezwanie Marszałka strona także nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, co nie pozwoliło na ustalenie uprawnień do świadczeń rodzinnych przez organ właściwy w sprawie i ustalenie faktycznej sytuacji dochodowej rodziny. Zdaniem organu, powyższe działania należało uznać za świadome wprowadzenie w błąd organów realizujących świadczenia rodzinne, a pobrane w okresie od [...] do [...] świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto organ stwierdził, że skoro w okresie od [...] do [...] stronie nie wypłacono świadczeń rodzinnych postępowanie jako bezprzedmiotowe w tym zakresie należało umorzyć. E.K. odwołała się od powyższej decyzji nie zgadzając się z ustaleniem, że zasiłki za wskazany okres zostały przez nią nienależnie pobrane. Podniosła, że dochód rodziny za ten okres nie przekraczał ustawowego kryterium, dlatego uważa, że świadczenia jej się należą. Do odwołania dołączyła wypełnioną część I pkt 4 wniosku oraz oświadczenie o dochodzie uzyskanym przez męża z tytułu pracy wykonywanej w Norwegii za [...]. Organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania w całości podzielił ustalenia faktyczne i wnioski organu I instancji uznając zaskarżoną decyzję za merytorycznie poprawną i spełniającą warunki wynikające z art. 107 § 3 K.p.a.. Zdaniem Kolegium skoro strona składając w dniu [...] wniosek o świadczenia rodzinne nie poinformowała organu o wykonywaniu od dnia [...] działalności zawodowej męża na terenie Norwegii, a okoliczność ta miała wpływ nie tylko na właściwość organu, w którym należało złożyć wniosek, ale również mogła mieć wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych przyznanych stronie na wnioskowany okres , to organ słusznie orzekł o świadczeniach nienależnie pobranych w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do okoliczności podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że postępowanie w sprawie dotyczy ustalenia świadczeń nienależnie pobranych i w tym postępowaniu nie można już badać, czy strona była uprawniona do świadczeń rodzinnych na podstawie złożonego wniosku. W sytuacji gdy na skutek nieuzupełnienia dokumentów Marszałek pozostawił wniosek bez rozpoznania bez znaczenia w chwili obecnej pozostaje fakt, że do odwołania strona dołączyła wypełniona część I punkt 4 podpunkt 4.3. wniosku, która winna być złożona wraz z wnioskiem w dniu [...]. E.K., działając przez pełnomocnika, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie, jak i o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Decyzji tej zarzucono naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że zasiłki wypłacone skarżącej w okresie od [...] do [...] są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi, gdyż skarżąca uzyskała te świadczenia w wyniku świadomego wprowadzenia w błąd organu. Zarzucono także naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co spowodowało, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z obowiązującym stanem prawnym. W uzasadnieniu skargi wskazano, że jak wynika z utrwalonego w orzecznictwie stanowiska świadczenie jest nienależnie pobrane, gdy strona pobiera świadczenia chociaż wie, że nie powinna ich pobierać w ogóle lub w danej wysokości. Zatem istotnym elementem uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane jest istnienie po stronie świadczeniobiorcy świadomości, że uprawnienie do jego pobrania wygasło, a decydujące znaczenie ma ustalenie, kiedy świadczeniodawca dowiedział się o okoliczności powodującej utratę uprawnienia do świadczenia rodzinnego i czy doszło do świadomego wprowadzenia w błąd organu administracyjnego. Dlatego organ powinien wykazać negatywne zachowanie strony ukierunkowane na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wskazano, że skarżąca nie wypełniła części I 4 wniosku, jednakże w jej ocenie nie miało to żadnego znaczenia, gdyż dochód rodziny w tym okresie nie przekraczał kryterium ustawowego nawet przy uwzględnieniu zarobków męża. Ponadto skarżąca składając wniosek nie wiedziała kiedy dokładnie jej mąż podjął pracę w Norwegii oraz ile dokładnie zarabia i dlatego nie mogła wypełnić tych dokumentów. Wyjaśniono, że z chwilą uzyskania dokumentów dotyczących zarobków męża niezwłocznie załączyła je do odwołania. Dodatkowo wskazano, że skarżąca składając wniosek nie wiedziała, że fakt podjęcia pracy na terenie Norwegii może mieć wpływ na właściwość organu uprawnionego do rozpatrzenia jej wniosku. Ponownie odwołując się do orzecznictwa sądowego wywodzono, że art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga wykazania, że przyznanie wnioskowanego świadczenia nastąpiło z winy strony oraz wykazania, że strona była świadoma, że fakty, o których nie powiadomiła, były istotne dla sprawy, czyli czy zdawała sobie sprawę z prawnego znaczenia określonych faktów. To natomiast wiąże się z pouczeniem jej o tym jakie okoliczności faktyczne istotne są dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem, jak zauważono, oba organy okoliczności tych nie ustaliły. Skarżąca nie podzieliła także stanowiska organu, że w postępowaniu nie można było badać, czy była uprawniona do świadczeń rodzinnych na podstawie złożonego wniosku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi między innymi wskazano, że w złożonym przez skarżącą w imieniu swoim i męża oświadczeniu z dnia [...] (winno być [...] r.) o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, znajduje się pouczenie z którego wynika, że oświadczenie to obejmuje również dochody uzyskiwane poza granicami RP. Podniesiono również, że w sprawie nie chodzi o to, że uprawnienie E.K. do pobieranych świadczeń rodzinnych wygasło, co sugeruje jej pełnomocnik, gdyż podstawą uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane jest fakt ich przyznania "na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów lub innych przypadków świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia". Zatem nie można mówić o wygaśnięciu prawa do pobierania świadczenia rodzinnego, a co za tym idzie bezprzedmiotowe są rozważania na temat tego kiedy osoba pobierająca to świadczenie dowiedziała się o okolicznościach powodujących utratę prawa do ich pobierania i czy doszło do świadomego wprowadzenia w błąd. Do świadomego wprowadzenia w błąd organu doszło bowiem na etapie składania wniosku w momencie, w którym skarżąca nie poinformowała o tym, że jej mąż przebywa na terenie Norwegii i tam wykonuje działalność zawodową osiągając z tego tytułu określone wynagrodzenie, w konsekwencji czego organ I instancji orzekł na podstawie niepełnych danych. W ocenie Kolegium zatajenie przez skarżącą faktu zarobkowania męża poza granicami RP jest wystarczającym argumentem na udowodnienie jej negatywnego zachowania ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Zatem sam fakt zatajenia dochodów członka rodziny wyczerpuje przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nadto zaznaczono, że do obliczenia dochodu rodziny, od wysokości którego uzależnione jest prawo do pobierania świadczeń rodzinnych, właściwy jest organ a nie osoba składająca wniosek o ustalenie tego prawa. Ponadto wskazano, że organy w ramach tego postępowania nie mogły badać wniosku skarżącej z dnia [...] i jej praw do świadczeń rodzinnych na dzieci, gdyż były związane przedmiotem postępowania i nie mogły orzekać poza ten przedmiot Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W następstwie rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej tego rodzaju uchybień, które obligują Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r., w której uznano kwotę [...] zł wypłaconą E.K. z tytułu przyznanego zasiłku rodzinnego na dzieci K. i K.K. w okresie od [...] do dnia [...] za świadczenie nienależnie pobrane. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.". Zgodnie z art. 23a ust. 9 tej ustawy marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, w sprawach w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 u.ś.r. stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ww. ustawy osoba, która pobierała nienależnie świadczenia rodzinne jest zobowiązana do ich zwrotu. Aby skutecznie można było orzec o nakazaniu zwrotu pobranych świadczeń rodzinnych muszą być one uznane za "nienależnie pobrane świadczenia rodzinne". Natomiast stosownie do art. 30 ust. 2 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne zostały przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wynika wznowienia postępowania i osobie odmówiono praw do świadczenia rodzinnego. W realiach rozpoznawanej sprawy organy administracyjne badając przedmiotową sprawę uznały, że przyznanie E.K. świadczeń rodzinnych za okres od [...] do [...] nastąpiło w wyniku świadomego wprowadzenia w błąd organu pierwszej instancji, a tym samym, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje przesłankę z art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Kwestia ta stanowi istotę sporu w niniejszej sprawie. Skarżąca zakwestionowała bowiem brak ustalenia, kiedy dowiedziała się o okoliczności powodującej utratę uprawnienia do świadczenia rodzinnego i czy doszło do świadomego wprowadzenia w błąd organu administracyjnego, a tym samym czy przyznanie wnioskowanego świadczenia nastąpiło z winy strony oraz czy strona była świadoma, że fakty, o których nie powiadomiła, były istotne dla sprawy, czyli czy zdawała sobie sprawę z prawnego znaczenia określonych faktów, co wiąże się z pouczeniem jej o tym jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Otóż zwrócić należy uwagę na okoliczność, że skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych własnoręcznym podpisem potwierdziła fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi ją do uzyskania tych świadczeń oraz z treścią pouczenia zamieszczonego na druku wniosku, a przede wszystkim oświadczyła, że dane, które podała są prawdziwe. Treść formularza wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego sformułowana jest przy tym w sposób prosty i zawiera stosowne pouczenie. Skarżąca wiedziała, jakie dokumenty należy organowi przedłożyć składając przedmiotowy wniosek, co więcej złożyła podpis pod oświadczeniem, że powiadomi organ o każdej zmianie sytuacji, w tym m.in. o wyjeździe członka rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej, uzyskaniu dochodu przez członka rodziny (część VII wniosku). Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca została prawidłowo pouczona o okolicznościach istotnych dla ustalenia prawa do wnioskowanych świadczeń. Natomiast jeżeli skarżąca nie zrozumiała pouczenia, to nie powinna była składać pod nim podpisu. W takiej sytuacji mogła domagać się od pracownika organu przyjmującego jej wniosek wyjaśnienia jego treści w kontekście zaistniałych w jej rodzinie zdarzeń, jak wyjazd męża do Norwegii celem podjęcia przez niego pracy zarobkowej. Złożenie przez skarżącą podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem, w ocenie Sądu, stanowi dowód, że zrozumiała i przyjęła do wiadomości treści tego pouczenia. Natomiast żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia rodzinnego zrozumiała treść pouczenia, które podpisała. Takiej powinności organu nie da się także wyprowadzić z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1325/11 publik. Lex nr 1149154). Ponadto wskazać wypadnie, że w sytuacji, gdy stronie znane są warunki określone przepisami prawa na jakich świadczenia są przyznawane, to należy przyjąć, że osoba taka wiedziała, a przynajmniej mogła wiedzieć, że fakty na które powołuje się bądź ich nie podaje były istotne dla sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 472/09). Można jednocześnie zauważyć, że skarżąca od [...] r. pobierała świadczenia rodzinne (co wynika ze znajdującego się w katach adm. pisma Wójta Gminy W. z dnia [...]), a więc procedura oraz warunki ubiegania się o ten rodzaj świadczenia były jej znane. Z akt sprawy wynika, że wypełniony i własnoręcznie podpisany przez skarżącą formularz wniosku o ustalenie prawa do wnioskowanych zasiłków zawierał pouczenie między innymi o tym, że należy poinformować organ w przypadku wyjazdu członka rodziny poza granicę kraju oraz uzyskaniu dochodu. Mimo takiego pouczenia skarżąca w dacie składania wniosku nie dopełniła obowiązku poinformowania organu o wyjeździe jej męża poza granicę kraju oraz podjęciu przez niego zatrudnienia na terenie Norwegii od [...], a także o uzyskaniu przez niego dochodu. W świetle powyższego wynika bezspornie, że E.K. podpisując oświadczenie zawarte we wniosku z dnia [...] musiała zdawać sobie sprawę, że właściwy organ przyznający jej wnioskowane świadczenia nie posiadał wiedzy o powyższym fakcie. Natomiast podniesiona w skardze okoliczność, że skarżąca składając wniosek nie wiedziała kiedy dokładnie jej mąż podjął pracę w Norwegii oraz ile dokładnie zarabia i dlatego nie mogła wypełnić dokumentów (część I 4 wniosku) nie stanowi usprawiedliwienia dla zachowania skarżącej, która o fakcie wyjazdu męża do Norwegii oraz wykonywania tam pracy zarobkowej organu nie poinformowała pomimo, że o obowiązku tym została należycie pouczona. Ponadto okoliczność, że w ocenie skarżącej uzyskany przez męża dochód w tym okresie nie przekraczał kryterium dochodowego, wskazuje, że skarżąca była świadoma, że fakt ten, o którym nie poinformowała, jest istotny dla ustalenia prawa do świadczeń, gdyż dotyczy kryterium dochodowego, od którego zależy prawo do świadczeń. Natomiast, to do organu, a nie wnioskodawcy należy ustalenie wysokości dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych, co następuje właśnie na podstawie pełnych danych wynikających ze złożonego wniosku. W tej sytuacji słusznie, zdaniem Sądu, organy przyjęły, że strona składając przedmiotowy wniosek zataiła fakt wykonywania działalności zawodowej przez męża na terenie Norwegii od [...] oraz uzyskania z tego tytułu dochodu. W ocenie Sądu skarżącej znane były warunki dotyczące sposobu przyznawania świadczeń rodzinnych, tym samym zatajając wskazane okoliczności wprowadziła organ w błąd. Wydanie negatywnej dla strony decyzji nie może być natomiast interpretowane w kategoriach braku świadomości strony, że fakty o których nie powiedziała były istotne dla sprawy. E.K. we wniosku z dnia [...] podpisała oświadczenie, w którym zobowiązała się do poinformowania podmiotu wypłacającego świadczenia rodzinne m.in. o wyjeździe członka rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej oraz o uzyskaniu dochodu przez członka rodziny. Podpisując to oświadczenie musiała sobie zdawać sprawę z tego, że organ właściwy nie ma wiedzy o fakcie wyjazdu i wykonywania przez jej męża pracy w Norwegii. Pomimo tego skarżąca nie poinformowała organu o powyższym, nie wypełniła także części I 4 wniosku, ujawniając jedynie dochody męża wykazane w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. za [...] r. Zatem, słusznie organy orzekające w sprawie uznały, że świadomie wprowadziła w błąd organ, zatajając fakt przebywania jej męża na terenie Norwegii, gdzie wykonywał działalność zawodową oraz dochody uzyskiwane przez niego z tego tytułu. Jednocześnie wskazać należy, że na wezwanie Marszałka strona także nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, co nie pozwoliło na ustalenie uprawnień do świadczeń rodzinnych przez organ właściwy w sprawie i ustalenie faktycznej sytuacji dochodowej rodziny. Stąd żądanie aby organ w tym postępowaniu ustalił prawo do przedmiotowych świadczeń jest nieuzasadnione. Natomiast w sprawie nie jest sporne, że mąż wnioskodawczyni K.K. od [...] do dnia [...], wykonywał działalność zawodową na terenie Norwegii. Zatem w tym okresie był on uprawniony do ubiegania się o zagraniczne świadczenia rodzinne na mocy art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego państwa członkowskiego ( w tym wypadku w Polsce), tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Oznacza to, że na podstawie art. 73 na państwie zatrudnienia męża skarżącej spoczywał obowiązek wypłaty świadczeń rodzinnych. Jednocześnie w aktach administracyjnych sprawy zalegają przetłumaczone kopie decyzji wydanych przez organ państwa zatrudnienia ( Norwegii) o przyznaniu mężowi skarżącej zasiłków rodzinnych na dwójkę ich dzieci m.in. za wymieniony w zaskarżonej decyzji okres. Marginalnie już tylko można wskazać na art. 10 rozporządzenia Rady EWG nr 574/72, z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71, który w związku z art. 73 stanowi normę szczególną, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń lub zasiłków rodzinnych z dwóch państw członkowskich, w sytuacji wykonywania działalności zawodowej w jednym z nich. Przewiduje on zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych w Polsce do wysokości kwoty świadczeń przysługujących w innym państwie, to jest państwie zatrudnienia - w niniejszej sprawie Norwegii. Przepis ten zapobiega więc równoległemu pobieraniu świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodziny i za ten sam okres z dwóch różnych źródeł. Reasumując wskazać trzeba, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pełni wyjaśniło zarówno stan faktyczny sprawy będący podstawą rozstrzygnięcia, jak i dokonało prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Tym samym Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a., jak również naruszenia prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło