IV SA/Gl 3/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2009 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej / Dz. U. z 1998r Nr 90 poz. 575 z późn. zm./ stwierdził u T.P. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – w postaci zespołu cieśni nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Decyzja powyższa zapadła na podstawie dokumentacji (wywiadu epidemiologicznego oraz karty narażenia zawodowego) pozwalającej na przyjęcie , iż w okresie zatrudnienia T. P. narażona była na możliwość powstania zawodowej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnię Chorób Zawodowych w S. rozpoznającego u badanej obustronny zespół cieśni nadgarstka wywołany sposobem wykonywania pracy. W orzeczeniu tym wskazano, iż nasilenie objawów charakterystycznych dla klinicznego obrazu zespołu cieśni nadgarstka miało miejsce w 2002r. Od decyzji organu inspekcji sanitarnej I instancji odwołanie złożył pracodawca T.P. – A Sp.z o.o. z siedzibą w T. Domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez odmowę stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej zawnioskował szereg dowodów zarówno z załączonych do odwołania dokumentów, jak i z przesłuchania świadków oraz z opinii biegłego lekarza. Powołując się na zapis zawarty w poz. 20.1 wykazy chorób zawodowych, z którego wynikało, iż zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej w postaci cieśni nadgarstka i jej rozpoznanie nie może nastąpić po upływie 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym odwołujący wskazał, iż stosunek pracy T.P. zakończył się w dniu [...] r., a skierowanie na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej nastąpiło w dniu [...] r., a więc po upływie wymaganego prawem terminu. Ponad powyższe odwołujący, wskazując na zapisy karty narażenia zawodowego zakwestionował związek przyczynowo–skutkowy pomiędzy schorzeniem T.P., a wykonywaną przez nią pracą. W szczególności zwrócił uwagę na pkt 8 karty narażenia zawodowego, z którego wynikać miało, iż pracownica zatrudniona była na stanowisku nie wiążącym się z obciążeniem układu ruchu, a wykonywane przez nią czynności manualne nie były związane z nadmiernym wysiłkiem. Według odwołującego praca wykonywana przez T.P. nie powodowała obciążania kończyn w stawach nadgarstkowych. W odwołaniu pracodawca zawarł wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza z dziedziny medycyny pracy na okoliczność, czy pomiędzy rozpoznanym u T. P. schorzeniem , a charakterem wykonywanej przez nią pracy zachodzi związek przyczynowy, a także czy rozpoznane schorzenie może mieć inną niż zawodowa etiologię. W odpowiedzi na złożone odwołanie T. P. wskazała, iż skierowano ją na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej już w 2005r. Było to badanie w kierunku innej jednostki chorobowej, a po przeprowadzonych badaniach nastąpiła zmiana zdiagnozowanej pierwotnie choroby wibracyjnej na cieśń nadgarstka. Było to przyczyną opóźnienia w rozpoznaniu choroby zawodowej. Zaprzeczyła nadto wskazanemu w odwołaniu charakterowi wykonywanej przez nią pracy. Wskutek wniesionego odwołania wszczęto postępowanie przed organem inspekcji sanitarnej II instancji, który zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o zbadanie T. P. i wydanie orzeczenia. Instytut Medycyny Pracy rozpoznał u badanej zespół cieśni nadgarstka, jednakże ze względu na obecność zmian neurograficznych dopiero po ustaniu zatrudnienia ( nie stwierdzono ich jeszcze według orzeczników w 2005r.) jednoznacznie wykluczono etiologię zawodową schorzenia, dopatrując się jego przyczyn w występujących u T.P. zaburzeniach metabolicznych węglowodanów i wapnia. Ze względu na rozbieżność orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie, organ inspekcji sanitarnej zwrócił się ponownie do Instytutu Medycyny Pracy w S. z wnioskiem o skierowanie badanej do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Po jego przeprowadzeniu, Instytut Medycyny Pracy im. [...] wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu cieśni nadgarstka wskazując, iż w 2002r. wysunięto podejrzenie tej choroby, jednakże pierwsze badanie przewodnictwa nerwowo- mięśniowego potwierdzające istnienie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka wykonano dopiero w 2006r. Po uzupełnieniu materiału dowodowego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie I instancji i odmówił stwierdzenia u T.P. choroby zawodowej opisanej pod pozycją 20.1 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego opisano przebieg pracy zawodowej T. P. wskazując, iż wykonywała ona czynności zawodowe powodujące obciążenie kończyn górnych charakteryzujące się monotypią ruchową w zakresie nadgarstków. Podkreślono jednak, iż uprawnieni lekarze specjaliści wykluczyli związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy schorzeniem badanej, a wykonywaną przez nią pracą zawodową. Brak jest przeto podstaw do zakwalifikowania rozpoznanego schorzenia jako choroby zawodowej opisanej pod pozycja 20.1 wykazu chorób zawodowych zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż odwołująca wezwana w toku postępowania odwoławczego do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, nie przedstawiła żadnych nowych dowodów, ani też okoliczności dotyczących toczącego się postępowania. T.P., nie godząc się ze stanowiskiem organu administracji, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargą. Wskazała w niej, iż od kwietnia 2005r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, które spowodowane było silnym bólem i drętwieniem rak, a po powrocie do pracy w październiku 2005r. jej zakład pracy rozwiązał z nią umowę tłumacząc, iż nie ma dla niej odpowiedniego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż w wyniku przeprowadzonych badań skarżącej orzecznicy uprawnionych placówek medycznych nie rozpoznali choroby zawodowej. Brak jest więc podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza konieczność zbadania, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Oceny tej Sąd dokonuje na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ w toku postępowania administracyjnego, a stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko zarzuty zawarte w skardze lecz wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając przedstawioną do kontroli sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, jako konieczne zauważyć, iż przepisy prawa materialnego powołane jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. W dniu 19 czerwca 2008r. zapadł przed Trybunałem Konstytucyjnym wyrok (sygn. P 23/07 publ. Dz. U. Nr 116 poz.740 z dnia 2 lipca 2008r.), w którym uznano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczono jednocześnie, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny skorzystał w tym przypadku z uprawnienia nadanego mu mocą przepisu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, określając innych termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, niż dzień ogłoszenia jego wyroku. W takim wypadku wyeliminowanie z porządku prawnego kontrolowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów następuje w innym, niż ogłoszenie wyroku czasie. Z tą też chwilą, w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie (ostatecznie) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu (por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 - OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50). Stosownie do powyższego art. 145a § 1 kpa wskazuje, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. W ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę zapis § 11 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105 poz. 869) nakazujący sprawy wszczęte, a niezakończone przed dniem wejścia w życie tego aktu prowadzić przy zastosowaniu przepisów w nim zawartych. Przywołanym przepis określa jednocześnie, iż czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje za konieczne zwrócić uwagę na nie wyjaśnienie w sposób wystarczający istotnej przesłanki dla podjęcia decyzji w sprawie. Zdaniem Sądu ustalenie czasu, w którym rozpoznano u skarżącej obustronny zespołu cieśni nadgarstka jest właśnie taką przesłanką. Jak wynika z zebranej dokumentacji, pierwotnie ( orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnię Chorób Zawodowych ) stwierdzono wystąpienie objawów tej choroby w 2002r. Następnie orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy stwierdzili, iż do 2005r. brak było u skarżącej takich objawów). Instytut Medycyny Pracy im. prof. [...] wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu cieśni nadgarstka wskazując, iż w 2002r. wysunięto podejrzenie tej choroby, jednakże pierwsze badanie przewodnictwa nerwowo - mięśniowego potwierdzające istnienie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka wykonano dopiero w 2006r. W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wymaga wyjaśnienia, czy stwierdzone w 2002r. nasilenie objawów charakterystycznych dla klinicznego obrazu cieśni nadgarstka (co wynikało z dokumentacji medycznej zbadanej przez orzeczników Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradnię Chorób Zawodowych) nie stanowiło wystarczających, udokumentowanych objawów chorobowych, o których mowa w załączniku wykazu chorób zawodowych uchylonego rozporządzenia. Badanie przewodnictwa nerwowo- mięśniowego, które przeprowadzono dopiero w 2006r, jest bowiem jednym z rodzaju badań, którym poddano skarżącą. Zatem jeśli brak ich przeprowadzenia we wcześniejszym okresie miałby sam w sobie wykluczać istnienie choroby, mimo stwierdzenia jej symptomów przy pomocy innych metod diagnostycznych, musiałoby to zostać w sposób przekonywujący wyjaśnione. Z przytoczonych wyżej wywodów wynika, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy p.p.s.a. Z tych powodów, stosownie do przywołanego przepisu, orzeczono jak w sentencji.