IV SA/Gl 30/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2011 r., doręczonym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w dniu 18 kwietnia 2011 r., A.Z. domagała się ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej małoletniego syna E.G., urodzonego w dniu [...] r. Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...] pozostawiono bez rozpatrzenia powyższy wniosek. A.Z. złożyła odwołanie od tej decyzji, w którym wniosła o jej unieważnienie i ponowne rozpoznanie wniosku z dnia 4 kwietnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...]r., po rozpatrzeniu odwołania A.Z., działając na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. i nie podlega rozpatrzeniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że odwołanie A.Z. zostało sporządzone w dniu 1 sierpnia 2012 r. i nadane listem poleconym dopiero w dniu 8 sierpnia 2012 r., co potwierdza umieszczona na kopercie stosowna pieczęć z datownikiem. Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 września 2012 r., znak [...], do którego załączono również duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu pierwszej instancji wynika, że została ona doręczona w dniu 5 lipca 2011 r. (akta administracyjne k-14), na wskazany przez A.Z. adres korespondencyjny, tj. Komendę A w W., ul. [...]. W konsekwencji ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 lipca 2012 r. Co więcej, decyzja organu pierwszej instancji zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia odwołania, a odwołująca w trybie art. 58 K.p.a. nie wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności i nie uprawdopodobniła, iż to uchybienie nastąpiło bez jej winy. Zatem należy uznać, że odwołanie zostało wniesione po terminie, a tym samym nie podlega rozpoznaniu. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) i oznaczałoby weryfikację w postępowaniu odwoławczym ostatecznej decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 K.p.a.). A.Z. wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której domagała się jego uchylenia lub zmiany. Orzeczeniu zarzuciła rażącą obrazę art. 127 § 1 w związku z art. 129 § 2 K.p.a. Powołując się na treść art. 39 K.p.a. przy równoczesnym zastosowaniu art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (Dz. U. z 2007 r. nr 36, poz. 232 z późn. zm.) domagała się uznania faktycznej daty doręczenia jej korespondencji przez Komendę A w W., tj. dnia 25 listopada 2011 r., za datę doręczenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. Nadmieniła, iż w toku postępowania informowała organy o fakcie przebywania w innym miejscu niż miejsce zameldowania oraz podała nowy adres korespondencyjny - Komendę A w W., z powodu nadania jej mężowy statusu świadka koronnego. Zdaniem skarżącej, oba organy orzekające w jej sprawie winny zwrócić uwagę na treść art. 19 ustawy o świadku koronnym, zgodnie z którymi dopiero dzień doręczenia jej korespondencji jest dniem faktycznego odbioru decyzji organu pierwszej instancji. Zaznaczyła, że otrzymała ją w dniu 27 lipca 2011 r., a odwołanie przekazała upoważnionemu funkcjonariuszowi w dniu 1 sierpnia 2011 r., który nadał je listem poleconym w dniu 8 sierpnia 2011 r., z tego powodu termin do wniesienia przez nią odwołania został w pełni zachowany. Ostatecznie skarżąca podkreśliła, że podczas doręczania jej korespondencji przez Komendę A w W. zawsze podpisuje odbiór przesyłki, a jeśli jest to przesyłka polecona, to podpisuje się na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru, które jest odsyłane do instytucji nadającej skierowaną do niej korespondencję. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym kontrolę wydawanych przez organy administracji postanowień. Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd administracyjny kontrolujący dane postanowienie, władny jest je wzruszyć. Bierze przy tym pod uwagę zarzuty zawarte w skardze, a także bada sprawę z urzędu, gdyż jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności wykazała bowiem, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wymogom prawa. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanego dalej w skrócie jako "K.p.a.". Wskazany przepis stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. znalazło podstawy do zastosowania w sprawie art. 134 K.p.a. wobec ustalenia, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 5 lipca 2011, zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 lipca 2011 r. Natomiast odwołanie zostało nadane listem poleconym dopiero w dniu 8 sierpnia 2011 r. W ocenie Sądu, ustalenie organu odwoławczego dotyczące daty obioru decyzji organu pierwszej instancji przez skarżącą należy uznać za nieprawidłowe, gdyż organ nie wziął pod uwagę faktu objęcia skarżącej programem ochrony i pomocy świadka koronnego (mąż skarżącej posiada status świadka koronnego), co zasadniczo zmienia tryb doręczania jej korespondencji, dlatego dla biegu terminu nie ma znaczenia data wpływu korespondencji do Komendy A w W., ale jej faktyczne doręczenie skarżącej. W niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy szczególne, w tym ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (Dz. U. z 2007 nr 36, poz. 232 z późn. zm.), która w art. 14 ust. 1 stanowi, że w razie zagrożenia życia lub zdrowia świadka koronnego lub osoby dla niego najbliższej (do której należy zaliczyć skarżącą) w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, mogą być objęci ochroną osobistą, a także uzyskać pomoc w zakresie zmiany miejsca pobytu lub zatrudnienia (...). Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że skarżąca uzyskała pomoc organów ścigania w zakresie zmiany miejsca pobytu jej rodziny. W konsekwencji jej dotychczasowy adres zameldowania był nieaktualny, z tej przyczyny w toku postępowania informowała o tym organy administracji i jako adres korespondencyjny wskazała Komendę A w W. (karta -14 akt administracyjnych). Kolegium jednakże błędnie uznało podany przez skarżącą adres jako "zwykły" adres do korespondencji. Należy natomiast zauważyć, że na nadesłanym przez Pocztę Polską S.A. duplikacie zwrotnego potwierdzenia odbioru swój podpis pod datą odbioru w dniu 5 lipca 2011 r. złożyła A.K. legitymująca się upoważnieniem Komendy [...]. Dokonanego doręczenia nie można uznać za prawidłowe, gdyż nie było to doręczenie zastępcze w rozumieniu art. 72 K.p.a. Intencją skarżącej nie było bowiem określenie "zwykłego" adresu do korespondencji, tylko wskazanie, że doręczanie jej korespondencji na dotychczasowy adres jest niemożliwe wobec objęcia jej szczególnym programem ochrony przez Państwo. Program ochrony obejmował również zatajenie miejsca jej aktualnego pobytu, dlatego ze szczególnych względów bezpieczeństwa pośrednikiem w zakresie otrzymywania i wysyłania korespondencji skierowanej do skarżącej został Komendant [...], który ma szczególną rolę i uprawnienia do zapewnienia niezwłocznego doręczania przesyłek skarżącej. Powyższe stwierdzenia znajdują bezpośrednie potwierdzenie w przepisach ustawy o świadku koronnym. Art. 19 ust. 1 tej ustawy stanowi, że w razie zastosowania ochrony lub pomocy polegającej na zmianie miejsca pobytu lub wydaniu dokumentów, o których mowa w art. 14 ust. 1, Komendant Główny Policji może zobowiązać właściwą placówkę operatora pocztowego do: 1) przekazywania pod wskazany przez siebie adres przesyłek przeznaczonych dla osoby objętej ochroną; 2) doręczania przesyłek przeznaczonych dla osoby objętej ochroną za pośrednictwem osoby przez niego upoważnionej; oraz zapewnia niezwłoczne doręczanie przesyłek adresatowi w wypadkach, o których mowa w ust. 1 (ust. 2), a przekazanie lub doręczenie przez urząd pocztowy przesyłki w sposób przewidziany w ust. 1 uważa się za doręczenie w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności (Dz. U. z 1995 r. nr 117, poz. 564 z późn. zm.). Należy w tym miejscu zauważyć, że ustawa z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności została uchylona przez ustawę z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. nr 130, poz. 1188 z późn. zm.), która obecnie reguluje tryb i sposób doręczania przesyłek pocztowych i będzie miała w sprawie zastosowanie. Zgodnie zatem z art. 3 pkt 5 tej ostatniej ustawy, przez doręczenie należy rozumieć wydanie przesyłki lub wpłacenie kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym adresatowi, a w przypadkach określonych prawem także innej osobie (...). Szczegółową regulacją w tym zakresie jest art. 26 ustawy Prawo pocztowe, wskazujący, że określone zasady doręczeń nie naruszają przepisów innych ustaw dotyczących sposobu, zasad i trybu doręczeń (art. 26 ust. 3). Oznacza to, że ustawa o świadku koronnym ma pierwszeństwo zastosowania przy dokonywaniu doręczeń osobom objętym jej ochroną. Ponadto na podstawie art. 22 ustawy o świadku koronnym zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2006 r. w sprawie udzielania ochrony i pomocy świadkom koronnym i innym uprawnionym osobom (Dz. U. nr 201, poz. 1480). W § 13 tego rozporządzenia znajduje się szczegółowa regulacja w przedmiocie doręczania osobie chronionej korespondencji. Przyjdzie podkreślić, że przesyłki odebrane przez policjanta przekazuje się osobie chronionej za pokwitowaniem (§ 13 ust. 3), jeśli osoba chroniona odmawia pokwitowania odbioru przesyłki policjant umieszcza adnotację o tym na dokumencie pokwitowania odbioru (§ 13 ust. 5), a ostatecznie jeśli osoba chroniona odmówi odbioru przesyłki policjant zwraca przesyłkę operatorowi pocztowemu z pokwitowaniem odbioru zawierającym adnotację, o której mowa w ust. 5 (§ 13 ust. 6 rozporządzenia). Analiza i wykładnia przedstawionych przepisów pozwala na przyjęcie, że przepisy ustawy o świadku koronnym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 października 2006 r. w sprawie udzielania ochrony i pomocy świadkom koronnym i innym uprawnionym osobom określają szczególny i odmienny od przepisów K.p.a. tryb doręczania przesyłek skierowanych do osoby chronionej. Jak już wskazano wcześniej, Komendant [...] został ustanowiony wyłącznie pośrednikiem w zakresie przekazywania korespondencji, zatem w konsekwencji data wpływu do niego danej przesyłki nie może zostać uznana za skuteczne jej doręczenie. Należy zgodzić się ze skarżącą, że dopiero faktycznie wydanie korespondencji osobie chronionej przez upoważnionego funkcjonariusza może zostać uznane za skuteczne doręczenie i od tego momentu rozpoczynają bieg terminy ustawowe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 października 2006 r. w sprawie udzielania ochrony i pomocy świadkom koronnym i innym uprawnionym osobom wynika obowiązek pokwitowania odbioru korespondencji przez osobę uprawnioną, co w rzeczywistości powinno polegać na podpisaniu pocztowego druku potwierdzenia odbioru. Tym samym przesyłka kierowana do osoby chronionej odbywa się za pośrednictwem Komendanta [...], który dostarcza ją poprzez upoważnionego policjanta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru osobie chronionej, która potwierdza jej odbiór i zwraca to potwierdzenie policjantowi. Następnie potwierdzenie odbioru zostaje przekazane Poczcie Polskiej, która przesyła je ostatecznie nadawcy przesyłki. Przyjdzie zauważyć, że w ten sposób zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącej dopiero w dniu 25 listopada 2011 r. Tut. Sąd stwierdził również w tym trybie złożenie skargi w ustawowym terminie, jak też w toku postępowania sądowego skarżącej doręczono odpowiedź organu na skargę (k - 17 akt sądowych). Na marginesie powyższych rozważań można podnieść, że odmienna interpretacja obowiązujących w tym zakresie przepisów naruszałaby przepisy Konstytucji RP, zwłaszcza jej art. 32 i art. 78, bowiem ograniczałaby i dyskryminowała skarżącą tylko z tego powodu, iż jest objęta ochroną Państwa w trybie ustawy o świadku koronnym. Niewątpliwie skarżąca ponosiłaby wówczas negatywne skutki z powodu opóźnień w doręczaniu jej korespondencji przez osobę trzecią, za którą nie ponosi i nie może ponosić jakiejkolwiek odpowiedzialności. Zauważyć przyjdzie, iż za dokonane uchybienie terminu nie ponosiłaby winy, jednakże każdorazowo musiałaby wnosić podanie z prośbą o przywrócenie terminu, co znacznie wydłużałoby czas trwania postępowania administracyjnego. Tymczasem brak jest uzasadnienia dla takiej wykładni obowiązujących przepisów, które w ocenie składu orzekającego, zostały ustanowione w celu zagwarantowania osobie chronionej takich praw jakie miała przed utajnieniem jej miejsca pobytu. Godzi się zauważyć, że faktyczne miejsce pobytu osoby chronionej może znajdować się w dużym oddaleniu od siedziby Komendanta [...] w W., zatem już sama ta okoliczność może powodować zwłokę w doręczaniu przesyłek, tak jak to miało miejsce w przypadku skarżącej. Ostatecznie osoba chroniona pozostawałaby w gorszej sytuacji niż dla przykładu osoba przebywająca zakładzie karnym, co do której na podstawie szczególnych regulacji przesyłki adresowane są za pośrednictwem dyrektora danego zakładu, a ich odbiór potwierdzają osoby tam umieszczone. Specjalna ochrona jaką została objęta skarżąca nie powinna utrudniać realizowania posiadanych przez nią uprawnień i prowadzić do pogorszenia jej sytuacji w odniesieniu do innych stron postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, biorąc błędnie pod uwagę (dla biegu terminu do wniesienia odwołania) datę doręczenia do [...] w W. przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji, a nie faktyczną datę odbioru decyzji przez skarżącą. Wobec tego nie było podstaw do zastosowania w sprawie art. 134 K.p.a., a odwołaniu wniesionemu w terminie należy nadać właściwy bieg. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.