IV SA/Gl 306/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Prezydent Miasta R. Ś. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił D. B. przyznania zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości i leków. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że D. B. zamieszkuje wspólnie z A. P., z którą stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Rodzina ta spełnia wymogi do otrzymania zasiłku celowego specjalnego, ponieważ występuje w niej bezrobocie i niepełnosprawność, jednakże A. P. nie wykazuje żadnych starań o podjęcie zatrudnienia oraz nie wyraża zgody na podjęcie leczenia [...]. Nadto rodzina ponosi koszty związane z użytkowaniem telefonu komórkowego, która nie jest niezbędną potrzebą życiową. Z decyzją tą nie zgodziła się A. P., która wniosła odwołanie. W motywach odwołania wskazała, że z D. B. nie stanowi rodziny, gdyż między nimi często dochodzi do nieporozumień. Nadto wskazała, że posiadanie komórki nie stanowi przejawu marnotrawstwa własnych zasobów pieniężnych jak również niewłaściwego ich wykorzystywania, a łącznie z telewizją kablową nie stanowi luksusu. Zakwestionowała także występowanie u niej problemu [...] i uznała, że ten problem jej nie dotyczy i z tego powodu nie widzi za zasadne poddanie się leczeniu [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten podzielił stanowisko organu pierwszej instancji sprowadzające się do tego, że D. B. i A. P. stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Dochód tak ujmowanej rodziny przekracza kryterium dochodowe dla niej przewidziane jednakże rodzina ta może ubiegać się o zasiłek celowy specjalny. Organ ten zaliczył do dochodu tak rozumianej rodziny zarówno rentę socjalną i zasiłek pielęgnacyjny D. B. jak również otrzymywany przez wskazanego powyżej dodatek mieszkaniowy. Nadto organ ten przywołał treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i uznał, że A. P. nie wywiązuje się z zobowiązania złożonego przed organem pierwszej instancji, a dotyczącego podjęcia leczenia [...] z uwagi na problem [...], jak również nie wykazała się aktywnością w poszukiwaniu zatrudnienia. Z tego też powodu organ odwoławczy uznał za zasadną odmowę przyznania zasiłku celowego specjalnego. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł D. B.. W skardze tej zarzucił organom administracji wadliwość przeprowadzonego postępowania i zakwestionował przyjęte ustalenia. W szczególności skarżący zakwestionował kluczową okoliczność a mianowicie to, że stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z A. P. Jego zdaniem A. P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jak również nie stwierdził występowania u niej problemu [...]. A. P. jako osoba bezrobotna i nie posiadająca własnych środków finansowych winna otrzymywać wsparcie ze strony organów pomocy, a takiej pomocy nie otrzymuje. W dalszej części skargi skarżący zakwestionował działania podejmowane przez pracowników socjalnych w związku ze spadkiem jaki otrzymał po zmarłej matce. Zdaniem skarżącego organy administracji wadliwie obliczyły jego dochód, ponieważ dodatek mieszkaniowy nie wlicza się do dochodu. Zaznaczył również, że telefon komórkowy jest mu niezbędny a obecnie nie jest on przejawem dysproporcji, nadto uznał, że jest dręczony psychicznie przez pracowników ośrodka pomocy społecznej i domaga się szanowania jego godności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] skarżący podtrzymał swoją skargę oraz zarzuty sformułowane pod adresem organów administracji, jak również podniósł, że jego dochodem jest renta socjalna czego organy administracji nie chcą dostrzec i przypisują mu posiadanie renty inwalidzkiej. Dodatkowo skarżący z dezaprobatą odniósł się do czynności pracowników socjalnych w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, ponieważ pracownicy ci przeglądali pomieszczenia i zaglądali do lodówki. Na rozprawie pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złożył do akt postanowienie tegoż organu z dnia [...] Nr [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki w zaskarżonej decyzji, a polegającej na wskazaniu w składzie orzekającym Kolegium R. Z. zamiast prawidłowego przywołania M. T. –B. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie przywołać treść istotnych dla rozstrzygnięcia przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./. Zgodnie z treścią art. 6 pkt 14 tej ustawy pojęcie rodziny oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Stosownie natomiast do treści art. 8 ust. 3 wskazanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszoną o – miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Po myśli art. 11 ust. 2 cytowanej ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznych. W przypadku rozpatrywanej sprawy kluczowym zagadnieniem jest ustalenie czy skarżący stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z A. P., natomiast D. B. twierdzi, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nic go nie łączy z A. P. Jak wynika z treści art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z treści wskazanego przepisu wynika, że na gruncie pomocy społecznej relacje formalne między osobami nie odgrywają żadnej roli, natomiast kluczowe znaczenie posiadają takie elementy jak wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, które są wyznacznikiem pozostawania w faktycznym związku. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie akt administracyjnych A. P. i D. B. wspólnie zamieszkują. Osoby te twierdzą, że wspólnie nie gospodarują, jednakże A. P. nie dysponuje żadnymi własnymi dochodami, a zaspokaja najniezbędniejsze potrzeby, a nadto z pism procesowych w sprawie wynika, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji to ona wniosła, a w pismach tych znajdują się stwierdzenia, które pozwalają uznać, że A. P. i D. B. wspólnie gospodarują. Tym samym twierdzenia zarówno skarżącego jak i A. P. o prowadzeniu osobnych gospodarstw domowych nie są wiarygodne, a ustalenia organów administracji znajdują umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Oznacza to zarazem, że organ odwoławczy zasadnie rozpatrzył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniesione przez A. P. . Kolejnym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia jest kwestia dochodu tak rozumianej rodziny. Jak już zostało to zaznaczone, dochód ten składa się z renty socjalnej skarżącego, jego zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku mieszkaniowego. W skardze jak również w innych pismach procesowych skarżący kwestionuje zaliczenie mu do dochodu otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, ponieważ bez tego dodatku jego dochód jest niższy od kwoty 632 zł przewidzianej dla dwuosobowej rodziny. Stanowisko skarżącego w świetle brzmienia przywołanego powyżej art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie znajduje umocowania. W myśl tego przepisu do dochodu osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenia zaliczyć należy przychody z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, zatem zaliczyć należy wszystkie przychody, takim przychodem jest także dodatek mieszkaniowy. Taki sposób ustalania wysokości dochodu osoby lub rodziny znajduje umocowanie w licznym orzecznictwie sądowym, czego przykładem jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2001 r. sygn. akt I SA 2170/00 /Lex 53793/. Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące niewłaściwego określania przez organy rodzaju renty otrzymywanej przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ organ odwoławczy w swojej decyzji prawidłowo określił rodzaj renty otrzymywanej przez skarżącego jak również ustalenia te nie wpłynęły na zmianę wysokości dochodu rodziny. W przedstawionym stanie faktycznym organy administracji zasadnie rozpatrywały wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb jako zasiłek celowy specjalny i doszły do przekonania, że rodzina spełnia wymogi prawem przewidziane do otrzymania tej formy wsparcia. Na marginesie należy zauważyć, że w przypadku uznania, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe wskazany przez niego dochód byłby znacznie wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego dla takiej osoby i ubieganie się o przyznanie świadczenia uzależnione byłoby od występowania po jego stronie szczególnej okoliczności uzasadniającej przyznanie wnioskowanego świadczenia na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. Jednakże spełnianie wymogów formalnych nie oznacza otrzymanie wspomnianego świadczenia, ponieważ w przypadku osoby bądź rodziny ubiegającej się o pomoc nie może wystąpić przesłanka negatywna przewidziana treścią art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Jedną z takich przesłanek negatywnych jest [...]. W rozpatrywanej sprawie organy administracji w motywach odmownych rozstrzygnięć wskazywały, że A. P. nie poddała się leczeniu [...] z uwagi na występujący problem [...]. Skarżący i A. P. zaprzeczają jakoby w rodzinie występował taki problem, to jednak informacje podawane przez A. P. w trakcie postępowania temu przeczą, ponieważ jeżeli wyżej wymieniona stwierdza, że od czterech miesięcy [...], to oznacza, że wcześniej [...], a sam problem jest w zasadzie aktualny. W tej sytuacji nie poddanie się wskazanej terapii należy uznać za wystarczającą przesłankę uzasadniającą wydanie decyzji odmownej. Dodatkowo należy zaznaczyć, że aktywność A. P. w poszukiwaniu zatrudnienia jest niska i okoliczność ta także może stanowić samoistną przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji żadnego znaczenia nie miały zarzuty skarżącego dotyczące działań pracownika socjalnego w związku z otrzymanym przez niego spadkiem po zmarłej matce. Otóż okoliczność ta nie stanowiła podstawy prawnej żadnego z kwestionowanych rozstrzygnięć, jak również nie była podnoszona w ich uzasadnieniu. Zatem wyjaśnienia podnoszonych okoliczności skarżący winien dochodzić w trybie skargi składanej w oparciu o postanowienia Działu III Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SJ/